Kamer bekijkt mogelijkheden voor mini-enquête Panama Papers

De Tweede Kamer gaat de komende twee weken de mogelijkheden verkennen om een 'mini-enquête' te houden naar de onthullingen van de Panama Papers. Eerder gaf een meerderheid van het parlement al aan positief te staan tegenover het plan om van belastingontwijking het eerste onderwerp te maken van dit nieuwe parlementaire onderzoeksmiddel.

Op de Amsterdamse Zuidas zitten veel fiscale adviseurs gevestigd. Foto anp

Dat bleek woensdag tijdens een vergadering van de Kamercommissie Financiën. Het initiatief komt op voorstel van de PvdA, GroenLinks en de SP, die zich gesteund weten door een meerderheid van de Kamer. Het CDA heeft zijn oordeel nog in het midden gelaten over een eventuele mini-enquête, de VVD heeft al verklaard tegen te zijn.

In de komende twee weken is het zaak uit te zoeken wat de concrete mogelijkheden zijn voor zo'n kleinschalig parlementair onderzoek. De mini-enquête is een experiment voor vijf jaar. De methode is vergelijkbaar met een parlementaire enquête, waarvan de belangrijkste eigenschap is dat betrokkenen onder ede worden gehoord. Het grote verschil is dat er geen lang onderzoek aan voorafgaat. Zo'n politiek instrument is overigens niet uniek; het bestaat al in bijvoorbeeld het Verenigd Koninkrijk.

Verplicht opdagen

Het onderwerp van de eerste mini-enquête, belastingontwijking, houdt Kamerleden van alle partijen zeer bezig, maar ze krijgen hun vinger er nog niet achter. Bij zogenoemde rondetafelgesprekken, ook wel hoorzittingen genoemd, kwamen specialisten die bedrijven over belastingontwijking adviseren, niet opdagen omdat ze dat niet verplicht waren. In het geval van een parlementaire enquête zijn ze dat wel.

PvdA, SP en GroenLinks verklaarden eerder zo snel mogelijk een uitnodigingenlijst te willen opstellen. Daarop staan vertegenwoordigers van trustkantoren, waarachter soms duizenden bedrijfjes schuilgaan. Het gaat bijvoorbeeld om fiscaal advieskantoor Infintax aan de Amsterdamse Zuidas, genoemd in de Panama Papers.

Volgens D66-Kamerlid Wouter Koolmees zou de mini-enquête niet alleen over belastingontwijking moeten gaan, maar ook over belastingontduiking.

De vele fiscale voordelen in doorsluisland Nederland

Hoewel de Panama Papers niet specifiek over Nederland gaan, vestigen zij nog eens de aandacht op de ruime mogelijkheden om via Nederland belastingen te ontwijken. (+)

'Te snel'

Critici van het plan stellen echter dat het instrument van de mini-enquête te gehaast en voorbarig wordt aangewend. De Kamer gaat 'heel snel voorbij aan de juridische bezwaren', aldus Aukje de Vries van de VVD. Ook onafhankelijk Kamerlid Roland van Vliet, die eerder de parlementaire enquête naar de woningcorporaties leidde, meent dat het 'te snel en te onzorgvuldig' gaat.

Voor de parlementaire ondervraging moet nog een protocol worden opgezet, die op zijn beurt nog moet worden goedgekeurd door de Kamer. De commissie-Van Raak, belast met deze taak, wordt volgens Van Vliet 'onder druk gezet' om snel met een protocol op de proppen te komen.