Kam door de wilde haren Geinig ideetje

Gaat het nog wel goed met BNN? Critici grommen dat BNN te oud wordt voor een jongerenzender. BNN'ers, mediawatchers en Domenique Weesie over de vroegere Pietje Bell van omroepland.

De kleine rebel van het bestel, heeft de afgelopen jaar een stille revolutie meegemaakt. Vier jaar na de controversiële Grote Donorshow lijkt BNN ver te zijn afgedwaald van z'n rebelse wortels. De jongerenomroep zendt uit op familiezender Nederland 1, werkte samen met de VARA in de veel geanalyseerde MaDiWoDoVrijdagshow, en overweegt zelfs een fusie met de VARA. Nieuwe BNN-programma's als Comedy Live, Flashback en De Gekste Dag wisten het grote publiek niet te veroveren, en oudgedienden als Spuiten en slikken en Try before you die zijn maar niet uit de programmering weg te krijgen.


Verder grommen de critici dat BNN-ers te oud beginnen te worden voor een jongerenomroep. Coen en Sander zijn inmiddels dertigers, Filemon Wesselink schrijft boeken over het vaderschap in plaats van pornofilms voor BNN op te nemen. Bovendien speelt de salariskwestie. Bij BNN werken, in vergelijking met de andere publieke omroepen de meeste (4) presentatoren met salarissen boven de Balkenendenorm. En dan is er ook nog PowNed, de nieuwe Pietje Bell van het bestel, waar BNN toch wat bleek tegen afsteekt.


Wat is er aan de hand met BNN? Is er nog iets over van Barts oude rebelse spirit, of is BNN nu zelf definitief tot het establishment toegetreden? Wat vinden de mediawatchers, wat vindt PowNed ervan, en wat vindt BNN zelf?


Verrassingseffect

'Het hangt er vanaf', zegt Bert van der Veer, omroepman, tv-regisseur en mediakenner. Als je vraagt: 'Is BNN tot het establishment toegetreden?', dan zeg ik ja. Maar als je vraagt of BNN nog dezelfde neiging heeft tot grenzen opzoeken en net zo ondeugend en provocerend is als toen, dan zeg ik ook ja.


Ik zat vanmiddag nog om tafel met de jongeren van 101.tv, het digitale kanaal van BNN. Daar proef je de behoefte om grenzen te verkennen en lol te trappen - niet om het lol trappen, maar om iets teweeg te brengen. Dat zit blijkbaar in hun genen.


Kijk ook naar Spuiten en slikken, of de bijdrage van Filemon Wesselink in MaDiWoDoVrijdagshow: nog steeds brutaal en grensoverschrijdend. Het verrassingseffect is alleen veel minder geworden. We zijn het gewoon gaan vinden. Als er één stout jongetje in de klas zit, is na een jaar de hele klas een beetje brutaal. Er worden nu meer programma's in de geest van BNN op Nederland 3 gemaakt. Toen ze begonnen, was er voor jongeren helemaal niets.'


Bert van der Veer vindt dat PowNed en BNN niet zoveel van elkaar verschillen. 'BNN is nooit zo bezig met de waan van de dag, maar anders zou Rutger Castricum heel goed een programma voor BNN kunnen maken.'


Roots

Nog een mediakenner, Paul Römer, voormalig producent bij Endemol, aankomend directeur van de NTR én een van de bedenkers van De Grote Donorshow: 'Of BNN tegenwoordig tot de gevestigde omroepen behoort? Ja, ronduit ja. Ik heb ze bij BNN al jaren horen verzuchten 'worden we niet te oud voor onze programma's?' Ja natuurlijk. En dan bleven ze toch zitten. 'Maar dat wil niet zeggen dat je de roots van BNN niet herkent in de programma's. Dat ondeugende is niet weg. Ze hebben er nog steeds een eigen identiteit, jong, spannend, nieuwsgierig. Zo'n idee als De Grote Donorshow zou je nog steeds nergens anders kunnen voorstellen dan bij BNN. Maar', zegt Römer, 'het is onvermijdelijk dat het spraakmakende er vanaf gaat als je een grote omroep wordt. BNN is nu mainstream.'


Heeft PowNed BNN's functie overgenomen? Römer: 'PowNed is anders. BNN was er van nature voor de emancipatie van de jongeren, bij PowNed kun je er geen vinger achter krijgen voor wie ze zijn. PowNed is veel ontregelender.'


Wat zegt de nieuwe rebel er zelf van? Dominique Weesie, oprichter en presentator van PowNed: 'Ik denk dat het gewoon zo gaat als je als omroep groeit. Toen we GeenStijl opzetten waren we ook rebels en nu zijn we net zo goed mainstream geworden. Daar ontkom je niet aan. Heel knap wat BNN gedaan heeft, van aspirant omroep zo opklimmen. Daar kunnen wij alleen maar van dromen.


'Maar zoals met Bart is het natuurlijk niet meer. Wat zou hij ervan gevonden hebben als je tegen hem zou zeggen: 'Later ga je fuseren met de VARA?' Ik weet het niet. En Spuiten en slikken, deel 89, dat weten we nou wel. Wéér iemand coke laten snuiven of aan een vleeshaak hangen.


'Het fenomeen jongerenomroep klopt ook niet meer. Het management komt al bijna in aanmerking voor de pensioengerechtigde leeftijd. De Coen en Sander Show vind ik hartstikke goed, en het is jammer dat de MaDiWoDoVrijdagshow niet is gelukt, ik had graag zo'n dagelijkse pijler op Nederland 3 gehad, maar wat ik mis, is dat het niet meer 'óóh óóh' is. De urgentie is er van af.'


Zou BNN weer rebels worden als het zou samengaan met PowNed? Dominique Weesie: 'Met ons? Nee. Wij zijn nog te jong, schoppen tegen heleboel heilige huisjes. Dat wil BNN niet. Er staat zelfs in hun mission statement, heel lief, dat ze 'niet gemeen' zijn. Maar zo'n blok met NTR, VPRO, BNN en PowNed op Nederland 3 zie ik wel zitten. BNN is nu even suf, maar over een paar jaar komt er een nieuwe kleine omroep bij, en dan vragen ze aan ons, is PowNed nog wel rebels? Dat is evolutie.'


Fuseren

En BNN zelf? Pim Castelijn begon als stagiair in 1999 en is nu directeur televisie bij BNN. Hij vindt in ieder geval dat het salaris van Sander Lantinga en Coen Swijnenberg - beiden boven de Balkenendenorm - terecht is, omdat ze een uitzonderingspositie op de radio innemen en hij voegt er aan toe dat er geen bestuurders zijn bij BNN die boven de Balkenendenorm verdienen. Maar of BNN met stevige salarissen en slecht scorende programma's meteen z'n wilde haren kwijt is?


Pim Castelijn erkent dat het nieuwe BNN niet het BNN van vroeger is. 'Natuurlijk', zegt hij, 'wordt het anders als je bent gegroeid tot een grote omroep van meer dan 300 duizend leden en als je programma's gaat maken voor de familiezender Nederland 1. Dat is niet onze natuurlijke omgeving, daar moet je aan wennen.


En natuurlijk wordt het anders als we met de VARA gaan fuseren. Nee, dat is nog helemaal niet zeker. Alles veranderde al toen we op Nederland 3 gingen uitzenden. Eerst waren we de eersten die op deze manier werkten, nu zijn er meer programma's op Nederland 3 die goed naar BNN hebben gekeken.


'Er is nog iets gebeurd. Ondanks onze moeizame start op Nederland 1 bereiken we nu meer jongeren dan ooit. Dat was ons doel vanaf het allereerste begin. PowNed heeft rebels zijn als doel, voor BNN is het altijd een middel geweest.


'Toen we begonnen was er niets voor jongeren. We waren rebels omdat rebels zijn, grenzen opzoeken, experimenteren, bij jongeren hoort. Dat is gebleven. De toon en aanpak van onze programma's zijn nog steeds hetzelfde. Valerio en Dennis zijn met hun liefdesprogramma Loverboys nog altijd uitdagend en op het randje. Over m'n lijk is nog steeds taboedoorbrekend. Je kunt wel zeggen Spuiten en slikken ken ik al, maar die doelgroep ververst zich natuurlijk ook. Het blijft een programma zoals er geen tweede is, recht voor z'n raap, en zonder een moreel oordeel.


oprichter en presentator PowNed


Bart de Graaff, werknemer van Veronica, had een geinig ideetje: zelf een omroep beginnen. Dat zou nog eens een goeie grap zijn, je eigen omroep tussen al die dinosauriërs in hun Hilversumse villa's. Het lukte nog ook. In 1998 werd BNN het rebelse stiefbroertje van de AVRO en de KRO. Belletjetrekkerstelevisie, dat was het nieuwe BNN, baldadig, jong. Ursul de Geer midden in de nacht wakker maken, een steen door de ruit van een benzinestation gooien, onaangekondigd de NCRV-kantine binnenstormen. Wat keken ze daar lekker verschrikt op van hun bekertje melk.


Na Bart werd BNN dé jongerenomroep, en daarmee de omroep voor durfallen en waaghalzen. Onverbloemde vragen over seks en drugs in Spuiten en slikken, presentatoren die doodsprongen waagden in Try before you die, Katja en Bridget die in Lijst 0 premier Balkenende - borsten vooruit - pardoes op de mond pakten.


De baldadigheid bleef. 10 jaar na Bart de Graaffs schelmenstreken in Try before you die maaide Valerio om zich heen in de Villeroy en Boch-winkel, om daarna heel hard weg te rennen. Niets mooier dan het geluid van servies dat aan diggelen gaat. En er was natuurlijk, BNN's rebelse hoogtepunt in 2007, de controversiële Grote Donorshow. Daarin moest een doodzieke kandidate kiezen aan welke nierpatiënt ze haar nier wilde afstaan. De show bleek nep, en alleen bedoeld als oproep voor meer donororganen.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.