Kalverenliefde

Met ruim veertig Nederlandse speelfilms is het kalverenjaar uitzonderlijk druk bezet. Geen genre is beter vertegenwoordigd dan de familiefilm. Die staat daarom centraal op de 32ste editie van het Nederlands Film Festival, dat volgende week woensdag begint.

Lyrische recensies, prijzen in Berlijn voor beste debuut en beste jeugdfilm, gevolgd door prijzen op festivals in Noorwegen en Argentinië. En ook nog de young audience award van de European Film Academy en inmiddels officieel ingezonden voor de Oscars, namens Nederland.


Kauwboy, Boudewijn Kooles familiefilm over een eenzaam jongetje dat zich over een gewond vogeltje ontfermt, was een hoogtepunt in het filmjaar en mag straks als een grote kanshebber worden beschouwd bij de Gouden Kalveren.


Toch is de kans dat u Kauwboy zag niet zo heel groot: slechts 21 duizend Nederlanders kochten een kaartje voor de film, die afgelopen mei in de Nederlandse bioscoop kwam. Een alleszins respectabel aantal voor een film met artistieke pretentie van eigen bodem, helaas. En een flop in vergelijking met het gros aan Nederlandse jeugdfilms, waar 100 duizend bezoekers tegenwoordig eerder regel is dan uitzondering.


Kauwboy werd niet geboekt door Pathé, met afstand de grootste bioscoopexploitant van Nederland (165 zalen). Hoofd programmering Daniella Koot beoordeelt al dertig jaar of films geschikt zijn voor vertoning voor groot publiek, en dus voor Pathé. Ze weet precies wat in het verleden aantoonbaar wel of niet aansloeg, maar maakt de keuze uiteindelijk ook op 'gevoel'. En Koot is de eerste om aan te geven dat het geen wetenschap betreft: ze kan er ook wel eens naast zitten. 'Met Kauwboy zat ik dat. Ik vond het niet zo'n goede film.' Aan de andere kant: 'Ik kijk slechts of een film commercieel geschikt is voor Pathé. Kauwboy leek me meer iets voor volwassenen die graag naar jeugdfilms kijken dan echt een film voor kinderen. Het is arthouse.'


Of een film Nederlands is of buitenlands, maakt haar niets uit. Al meent ze wel dat het Nederlandse filmbedrijf er goed aan zou doen niet jaarlijks in oktober, rond het Utrechtse festival, in een keer 'een hele brij aan Nederlandse film' uit te storten: ze kannibaliseren elkaar.


Cynthia Ophorst is general manager van Benelux Film Distributors (BFD), dit kalverenjaar goed voor twaalf Nederlandse speelfilms (onder meer Kauwboy, Nova Zembla) en met premièretitels als Het meisje en de dood (Jos Stelling), The Domino Effect (Paula van der Oest) en de openingsfilm Nono, het zigzagkind (Vincent Bal) dit jaar hofleverancier van het NFF. 'Van de zomer leek het er echt even op dat oktober een relatief rustige maand werd voor de Nederlandse film en toen liep het plots vol.'


Distributeurs zijn vrij om zelf een plaatsje te zoeken op de kalender en schuiven voortdurend hun films heen en weer, met een scherp oog op de concurrentie. 'Met jeugdfilms is dat iets lastiger: dan ben je toch wel gebonden aan de schoolvakanties.' Dat bioscoopprogrammeur Koot nee zei tegen Kauwboy begrijpt ze wel. 'In Pathé gaat zo'n film ten onder. Kinderarthouse is een moeilijk genre. Het beeld is anders gemonteerd dan kinderen gewend zijn. Ik ben zeer tevreden met de hoeveelheid bezoekers.'


Van Pim Hermeling, eigenaar van Wildbunch Benelux, gaat op het NFF dit jaar één speelfilm in première: My Life on Planet B (Iván López Núnez). Of de alternatieve komedie over twee jeugdige liefhebbers van B-films vervolgens ook in de bioscoop komt, is nog niet zeker; 'eerst even zien hoe er in Utrecht op gereageerd wordt'. Hermeling, die een week na het festival Alleen Maar Nette Mensen uitbrengt, de verfilming van Robert Vuijsjes bestseller, vindt dat er momenteel 'veel te veel' Nederlandse films in de bioscoop eindigen waarvan de kwaliteit onder de maat is. 'Met de digitalisering is het ook veel makkelijker geworden, en goedkoper, om films groter uit te brengen.' Volgens de Nederlandse Vereniging van Filmdistributeurs (NVF) werden er in 2011 in totaal 343 films (Nederlandse en buitenlandse) in de bioscoop uitgebracht. In 2008 waren dat er nog maar 296.


Willemien van Aalst, directeur van het NFF, noemt de kalverencompetitie dit jaar 'extreem druk' bezet. Om de jury, die is opgedeeld in secties (onder meer speelfilm en documentaire), niet te overvoeren, maakt het festival een voorselectie. Zo komt New Kids Nitro (behalve in Nederland ook een groot succes in de Duitse bioscoop) dit jaar bijvoorbeeld niet in aanmerking voor Gouden Kalveren, op de publieksprijs na. Zo'n keuze is subjectief, erkent Van Aalst, en leidt soms tot scheve gezichten in de filmwereld. Ook dit jaar kreeg ze weer een boze mail van Martijn van Nellestijn, maker van populaire doch niet al te vernuftig gefilmde Sinterklaaspret voor de jongste kijkers. Die regisseur wil ook wel eens zo'n Gouden Kalf winnen, maar komt niet door de voorselectie. 'Ze vechten voor hun films en dat is goed', zegt Van Aalst. 'Ons doel is ook echt de breedte van de Nederlandse film vertegenwoordigen, maar ik kan niet uitsluiten dat ik volgend jaar nog strenger zal moeten selecteren.'


Wie in Nederland familiefilm zegt, zegt Burny Bos, van het productiehuis BosBros, bekend van films als Abeltje, Minoes, Dolfje Weerwolfje en Brammetje Baas. Ook de openingsfilm Nono, het zigzag kind is van BosBros. 'In het verleden waren de kinderenfilms in Nederland vrij kinderachtig. Een jaar of twaalf geleden zijn wij begonnen met films maken waar zowel kinderen als volwassenen van kunnen genieten. Met zo goed mogelijke acteurs en zo goed mogelijke scenaristen. Familiefilms, noemden we ze. Inmiddels maakt iedereen ze en is het aanbod eigenlijk te groot. We concurreren elkaar een beetje weg.'


Om een familiefilm succesvol te maken, is het zaak zowel het kind als de volwassene te verleiden tot bioscoopbezoek. 'Voor Minoes bijvoorbeeld hadden we twee campagnes tegelijk lopen, met diverse teasers. Een voor kinderen en een voor de poezenliefhebbers, veelal vrouwen. Met Het paard van Sinterklaas hadden we Sinterklaas als voordeel; dat woord hoef je niet in de markt te zetten. Kauwboy, dat zegt niemand wat. In Amerika maak je dan een deal met McDonalds of een supermarktketen, zodat iedereen weet dat de film eraan komt. Bij Nono proberen we met de casting (onder meer Isabella Rossellini) ook een volwassen publiek aan te spreken.'


Dat Nederland zich internationaal onderscheidt met sterk jeugddrama zit 'm ook in onze opvoeding, meent Bos. 'Ons kindbeeld is anders dan dat in Amerika of Frankrijk. Je kunt zeggen: Nederlandse kinderen zijn niet goed opgevoed, maar je kunt ook zeggen: Franse kinderen zijn gedrild. Onze kinderen zijn eigenzinniger en zelfstandiger, dat vertaalt zich ook in de films. Deense familiefilms lijken op die van ons, Zweedse ook wel. Maar ga je naar Finland, dan is het al anders: ingewikkeld gedoe. In Duitsland is het dan weer heel verantwoord, politiek correct, niet leuk.' En hoe populair ook, niet in elk buitenland loopt men weg met de Nederlandse familiefilms. 'In Frankrijk begrijpen ze niet wat er zo leuk aan is.'


Achtervolgingsscènes in driehoekjes


In de Gouden Kalf-competitie toont het Nederlands Filmfestival zoals altijd ook een selectie bijzondere, eigenzinnige en experimentele korte films. De werelden in deze films zijn vaak grenzeloos en groots. Zo duikt Frank Scheffers Hypnagogia in het droomleven van een ambitieuze danschoreograaf, met hallucinante, schemerige beelden en bewegingen als resultaat. Hisko Hulsings Junkyard, over de laatste herinneringen van een in de metro neergestoken arbeider, combineert olieverfschilderijen en 3D-computeranimatie op beklemmende wijze. En misschien is Adriaan Lokmans Chase wel het bijzonderst van alle op het NFF getoonde kortfilms: Lokman nam een aantal klassieke achtervolgingsscènes uit speelfilms en transformeerde ze tot abstracte, en toch ook heel herkenbare driehoekjes-patronen. Het openklappen van een mobieltje, voetstappen op de grond, schietende pistolen, botsende auto's en rinkelend glas: alles wordt een duizelingwekkende stroom van 3D-driehoekjes.


Misdaaddrama


De Heineken Ontvoering ***


bezoekers: 346.098


Doodslag ***


bezoekers: 79.523


Thriller


De verbouwing **


(net uit, nu 100.000 bezoekers)


Taped ***


bezoekers: 20.834


Bellicher: Cel


(nog niet uit)


Actiekomedie


Quiz **


bezoekers: 74.118


Black Out **


bezoekers: 44.328


Plan C


bezoekers: 6.954


Dramatische komedie


All Stars 2: Old Stars ***


bezoekers 300.436


Jackie ***


bezoekers: 207.082


My Life on Planet B


(nog niet uit)


Drama


De goede dood ***


3.901 bezoekers


Snackbar ***


bezoekers: 1.487


Deal ****


(net uit)


The Domino Effect


(nog niet uit)


Historisch drama


Nova Zembla ***


bezoekers: 891.093


Süskind ***


210.402 bezoekers


Het meisje en de dood


(nog niet uit)


Fantasy


The Monster of Nix ***


bezoekers: 1.948


Artistiek drama


Hemel ****


bezoekers: 8.668


Lena ***


bezoekers: 5.052


Shock Head Soul ***


bezoekers: 710


Nick ***


bezoekers: 248


Silent City


(nog niet uit)


Horrorkomedie


New Kids Nitro ***


bezoekers: 489.929


Zombibi ***


bezoekers: 41.695


Jeugd


The Battle (Mijn vader is een detective 3)


(nog niet uit)


Patatje oorlog ****


bezoekers: 52.015


Brammetje Baas ****


bezoekers: 109.818


Dolfje Weerwolfje ****


bezoekers: 310.381


Mees Kees


(nog niet uit)


Tony 10 ***


bezoekers: 145.967


Sprookjesboom, de film **


bezoekers: 169.513


Mijn avonturen door V. Swchwrm ***


bezoekers: 7.839


Joris & Boris en het geheim van de tempel **


bezoekers: 19.950


Sinterklaas en het raadsel van 5 december


(nog niet uit)


Jeugd (ietsje ouder)


Body Language ***


bezoekers: 133.218


Achtste-groepers huilen niet ****


bezoekers: 281.746


Als je verliefd wordt *


bezoekers: 1.875


Razend **


bezoekers: 136.218


Jeugd (en volwassenen)


Nono, Het Zigzag Kind


(nog niet uit)


Kauwboy ****


bezoekers: 21.541 bezoekers


Bezoekcijfers: Nederlandse Vereniging van Filmdistributeurs.


Sterren: waardering door de Volkskrant. Maximum is vijf sterren.


Hollandse nieuwe in 2011/'12


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden