Kale kip

HET Nederlandse parlement is in het verleden nogal onsamenhangend met de biotechnologie omgegaan. Onze volksvertegenwoordigers zijn vooral sterk in het reageren op incidenten, zoals een gekloneerd schaap, koeien met medicijnen in hun melk, een genetisch gemodificeerde aap, een muis met een mensenoor, en nog meer van dit soort biologische goochelnummers....

Ons parlement leek echter zijn leven te beteren en heeft een jaar geleden een commissie benoemd om het hele veld van de biotechnologie in beeld te brengen. Aanleiding was de kabinetsnota die poogt een algemeen beleid op dit gebied te formuleren met het nogal voorspelbare thema: voorzichtig en met mate vooruit. Over hoe voorzichtig, ging uiteraard de discussie met de Kamer.

We hebben in ons land al een heel terughoudend beleid. We zijn de enige ter wereld waar het genetisch modificeren van dieren niet mag, tenzij een vergunning wordt verleend door de minister van Landbouw. Zo'n vergunning kost op zijn minst zes maanden. In het veld plaatsen van genetisch gemodificeerde planten werd onder Pronk maar bij uitzondering toegestaan. Voor gentherapie bij de mens moet een centrale ethische commissie in Den Haag toestemming verlenen. Die keurt regelmatig onderzoek af dat in het buitenland al jarenlang is toegestaan.

Voeg daarbij de publieksdebatten over onderwerpen als xenotransplantatie, genen en voedsel, voorspellend genetisch onderzoek enzovoort en de talloze rapporten van diverse instanties die inmiddels twee meter van mijn boekenplanken beslaan en we kunnen ons zonder overdrijving het meest zorgvuldige land op biotechnologisch gebied noemen.

Ik heb zelfs een rapport in de kast waarin serieus de vraag wordt behandeld of een genetisch gemodificeerd gewas nog wel een plantwaardig bestaan kan leiden. Volgens mij zijn alle argumenten al een keer gebruikt, is iedereen gehoord en geen enkele gemodificeerde sojaboon over het hoofd gezien.

Maar de politiek is inmiddels toch het spoor bijster door al die commissies en meningen, en de Kamer heeft uitgesproken dat er een integraal ethisch toetsingskader moet komen. Vorige week is over dit onderwerp een bijeenkomst geweest op initiatief van de Commissie Genetische Modificatie die de veiligheid van alle vormen van genetische modificatie beoordeelt maar die ook moet signaleren als er een ontwikkelingen zijn met maatschappelijk ethische consequenties.

De discussie werd gevoerd op basis van een rapport waarin een drietal ethici de elementen voor zo'n integraal toetsingskader aandragen. Het rapport werd nogal kritisch ontvangen. De belangrijkste vraag was, voor wie dit toetsingkader eigenlijk bedoeld is. Gaat een bestaande of nieuwe commissie met dit spoorboekje in de hand ook nog een toets uitvoeren? Vooral het bedrijfsleven uitte grote vrees, opgezadeld te worden met weer een nieuwe stapel formulieren en nieuwe lange toelatingsprocedures. Of wordt het een richtsnoer voor de politiek waarmee ze nieuwe ontwikkelingen gaat toetsen?

Opvallend was ook de scheidslijn tussen de medisch ethici in de persoon van Helène Dupuis en de meer filosofisch gerichte ethici. In de medische ethiek dienen vragen snel en duidelijk te worden beantwoord. Dupuis kwam dan ook met praktische voorstellen, zoals extreme voor- of tegenstanders buiten de discussie laten. Die laten zich niet overtuigen en kosten alleen maar tijd.

De andere ethici in het gezelschap stelden heel fundamentele vragen rond het toetsingskader en voor hen zal geen enkele toetsing goed genoeg zijn.

Kortom, geen definitieve antwoorden voor een Tweede Kamer, die ook in haar nieuwe samenstelling in oude gewoontes terugvalt. De eerste Kamervragen zijn al weer gesteld

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden