Kakelbonte Indiase vogel op Nederlandse danshoed

Moeder India door het Internationaal Danstheater. Choreografie Seytjaban Singh, Rangaraju Raman, Saskia Kersenboom, Thérèse Laurant. In Stadsschouwburg Amsterdam, 8 febuari....

ISABELLA LANZ

In het zacht wiebelende hoofd van de danseres schieten de twee wijd geopende ogen van links naar rechts, terwijl de wenkbrauwen vrolijk op en neer dansen. Maar liefst zeven oefeningen voor wenkbrauwen kent de bharata natyam, de Indiase klassieke dans, en negen voor de oogleden. Het is een expressieve dansvorm, niet alleen wat de mimiek betreft. Ook in de mudra's, de symbolische handgebaren, drukt de danseres een verhaal of gevoel uit: haar liefde voor de zachtmoedige Krishna bijvoorbeeld.

De Indiase dans is elegant en temperamentvol, ook als de toeschouwer de symboliek ervan niet en detail kent. De armen worden messcherp bewogen, handen sierlijk gekruld, voeten stampen driftig of ketsen fel over de grond. Zelfs de miniemste beweging wordt gecoördineerd met de rest van het lichaam. Intussen zorgt een trommelaar er met afgemeten slagen voor dat de danseres maat en tempo aanhoudt.

Het mooie van deze van oorsprong Hindu-tempeldans is dat hij sentiment noch frutsels kent, sober en krachtig is als de Spaanse flamenco-dans. Maar waar de Spaanse danser gepassioneerd is, moet de Indiase danseres haar charmes juist beteugelen om op spiritueel niveau met de goden te kunnen verkeren.

Voor een westerse danseres moet het geen eenvoudige opgave zijn zich deze techniek en expressie eigen te maken. Uit het nieuwe programma Moeder India van het Internationaal Danstheater blijkt niettemin dat het kan. Saskia Franke en Silvia Vrskova stelen zelfs de show met deze authentieke Indiase dans. Ze zijn daarbij goed gecoached door de eveneens Nederlandse deskundige op dit gebied, danseres Saskia Kersenboom.

De andere dansen behoren tot het domein van de folklore. Gezien de immense omvang van India en al zijn culturen, zijn dat erg diverse dansen. Ze zijn afkomstig uit Punjab, uit Tamil Nadu, uit Bengalen in het oosten en uit Kashmir in het uiterste noorden. Het programma biedt een behendige stokkendans voor de mannen, feestelijke huwelijksdansen voor beide seksen en archaïsche rauwe tempeldansen.

De groepdansen zijn ingenieus van vorm en opzwepend, maar ook weinig verrassend. Twee onderdelen zijn dat overigens wel. Zoals de verstilde dans waarbij de vrouwen met de benen in grote kokers gevangen zitten en alleen hun armen kunnen laten dansen - als slangen. Ook verrassend is een groteske maskerdans, waarin de nukken van de goden op de hak worden genomen. Een onderdeel dat in zo'n programma natuurlijk niet mag ontbreken.

De voorstelling ziet er mooi uit door de fel gekleurde en rijk geornamenteerde kostuums, waarbij men niet zuinig is geweest met glitters en belletjes. Een topattractie vormt een hoofddeksel dat hoort bij een reinigingsdans: tussen vogelveren en bovenop een versierde waterpot pronkt een kakelbonte vogel.

Regisseur Maurits Geel heeft terecht het decor sober gehouden. Voor de pauze staat op het podium een uitklapbaar drieluik dat beschilderd is met bekende scènes uit godenverhalen. Dat beeld is ontleend aan de tijd dat Indiase troubadours met een mobiel theatertje in de vorm van een grote kast door het land trokken. Jammer genoeg is dat decor in het tweede deel verruild voor een achterdoek waarop met kitscherige belichting de hemel boven de Himelaya (residentie van de goden) wordt gesuggereerd.

Half geslaagd is ook het optreden van de Soetra Dhara, de verteller die hier wordt vertolkt door de Indiase acteur Adil Hussain. Hij moet het publiek weg wijs maken in de wereld van de goden. Hussain doet dat op luchtige en aardige toon, maar soms wordt hij te filosofisch.

Het is toch al een illusie te denken dat het Nederlandse publiek zich in één programma kan inleven in de Hindu-cultuur. Het gezelschap kan beter vertrouwen op de kracht van de dans zelf. Goede dans spreekt voor zichzelf, zoals ook uit Moeder India blijkt.

Isabella Lanz

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden