Kailai's straf dekt man en partij

KORLA De vrouw van de onttroonde Chinese toppoliticus Bo Xilai is maandag tot levenslang veroordeeld voor de moord op een Britse zakenman. Het proces was volgens critici een zorgvuldig geregisseerd toneelstuk, waarbij Bo zelf buiten schot blijft en zijn mogelijk corrupte miljoenentransacties ongemoeid worden gelaten.

Bo's vrouw, Gu Kailai, enkele jaren geleden nog een prominente juriste, maakte in China naam omdat ze een commercieel geding won in de VS. Haar veroordeling wegens moord is volgens een jurist in Shanghai een vooraf bedisselde uitkomst. Bo bekende enkele weken geleden in een kort showproces dat ze zakenpartner Neil Heywood had vergiftigd.


'Bo's vrouw is voor de buitenwereld geofferd, omdat de Chinese regering iemand moest aanwijzen als schuldige. De oorspronkelijke opzet van Bo en zijn vrouw was de dood te verdoezelen als een alcoholvergiftiging. Dat liep fout, omdat een hoge politie-officier naar het Amerikaanse consulaat vluchtte en verklapte wat er was gebeurd. Leugens zijn nu met nieuwe leugens toegedekt'.


Met de straf voor Bo's vrouw probeert de Chinese leiding een machtstrijd te beslechten in de heersende communistische partij. Bo Xilai geldt als voorman van een neo-conservatieve groepering die de macht van staat en partij wil vergroten en politieke hervormingen wil vermijden. Hij zou veel steun hebben in het leger en de veiligheidsdiensten.


De affaire ligt gevoelig in China, waar dit najaar de top van de partij wordt vervangen. De aanstaande nieuwe partijvoorzitter en zijn premier, Xi Jinping en Li Keqiang, gelden als meer gematigde figuren. Ze zijn blij dat ze nu van Bo af zijn, omdat door de moordzaak de kans klein is dat hij nog in aanmerking komt voor een hoge post. Maar ze kunnen Bo niet te hard aanpakken, omdat dan zijn steunpilaren in het veiligheidsapparaat wraak kunnen nemen.


Onduidelijk is wat er met Bo Xilai gebeurt. Hij is al maanden uit beeld, nadat hij werd ontheven als partijchef van de stadsprovincie Chongqing. Officieel onderzoekt de partijrecherche hem voor ernstige schending van de partijdiscipline. Als 'partijprins' - hij is de zoon van een grondlegger van de CPC - heeft hij nog steeds de nodige macht.


'Bo is zijn huid aan het redden', aldus de Shanghaise jurist. 'Zijn medestanders in het veiligheidsapparaat willen voorkomen dat hij voor de rechter komt. Er wordt onderhandeld over een compromis, zodat hij naar de achtergrond verdwijnt. Daarom moest zijn vrouw eerst levenslang krijgen: zij heeft de rol van zondebok gekregen'.


Volgens de jurist licht de affaire een tipje van de sluier van het machtsmisbruik in de hoogste partijregionen. 'Er zijn bijna geen integere leiders in China. Iedereen heeft wel wat te verbergen, het veiligheidsapparaat heeft dossiers over machtsmisbruik, vriendjespolitiek en corruptie van de meeste topfamilies.'


Daarom wordt er niet verder gespit naar de tientallen miljoenen euro's die de Bo-familie waarschijnlijk naar het buitenland heeft weggesluisd. 'Dan is het hek van de dam. De beerput moet weer dicht. Daarvoor is de formele bestraffing van Bo's vrouw een essentiële stap. Nu kan de partij doen alsof er recht is gedaan.'


Bo's vrouw zal haar straf waarschijnlijk mogen uitzitten in de speciale gevangenis voor veroordeelde hoge partijfunctionarissen bij Peking, aldus de jurist. 'Dat is een soort hotel, compleet met een tennisbaan.


Kritische jurist in Shanghai


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden