Kafkaësk: simpel en verontrustend effectief

Franz Kafka roept om verbeelding.

null Beeld
Beeld

Borges, Nabokov, Kafka, dat zijn namen waar uitgevers en ontwerpers extra bij opletten. Die gooi je niet zo maar op de markt, daar maak je iets moois van. De edities van Franz Kafka's Amerika, zijn in 1927 postuum verschenen roman, zijn er een voorbeeld van.

Het mooiste Nederlandse omslag is dat van de Salamander-editie uit 1963. Theo Kurpershoeks omslag - een strak mozaïek van schreefloze kapitalen met een ingeklemd mannetje uit Kafka's tekenmap - blijft ijzersterk.

Even slijtvast oogt de editie uit 2011 van de Britse Folio Society, naar een ontwerp van Bill Bragg (die onlangs het omslag van Gerard Reves The Evenings illustreerde). Het omslagbeeld in zeeziek groen verwijst naar het begin van de roman, waarin de banneling Karl Rossmann overzee vertrekt naar een beangstigend vreemd Amerika: het Vrijheidsbeeld heft er geen toorts maar een zwaard ten hemel.

Wie vindt dat er in Kafka's proza behalve beklemming ook humor is te vinden, zal te spreken zijn over het groteske uienhoofd op de Penguin Classics-editie van 2007, ontworpen door het Britse trio Jim Stoddart, Gary Card en Jacob Sutton.

Een diepzinnige variant leverde de veelgeprezen Amerikaan Peter Mendelsund, die in 2011 drie wijd opengesperde ogen aan Amerika toevoegde; simpel en verontrustend effectief.

Zo bezien is de jongste Amerika-uitgave, een herziene vertaling door Willem van Toorn en Gerda Meijerink, een tegenvaller. Geen kwaad woord over het klassieke, uit de jaren zestig stammende basisontwerp van Jacques Janssen (1922-2011), maar Amerika blijft om verbeelding roepen.

Franz Kafka: Amerika of de verdwenen jongen
Omslag Jacques Janssen, Ilona Snijders.
Athenaeum; €19,99.

null Beeld
Beeld
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden