Kafka voor gevorderden

Rob Bolland, componist van een groot aantal jarentachtighits, ontdekte dat buiten zijn medeweten en zonder zijn toestemming overal ter wereld liedjes van hem en zijn broer zijn uitgegeven. Auteursrechten gingen naar uitgever Willem van Kooten die in het buitenland sub-uitgevers inschakelde. Bolland schat dat hij van Van Kooten nog zo'n 2,5 miljoen euro tegoed heeft.

'Ze hebben mijn leven verziekt'. Met 'ze' bedoelt componist Rob Bolland (56) zijn uitgever Willem van Kooten en auteursrechtenorganisatie Buma/Stemra.

De afgelopen jaren verkeert Bolland in permanente strijd met beide. Toen hij er in 2008 achter kwam dat door hem en zijn broer Ferdi geschreven liedjes, via buitenlandse sub-uitgevers, jarenlang waren uitgegeven in het buitenland zonder dat hij daar toestemming voor had verleend of van op de hoogte was - en in veel gevallen zonder dat hij daar een cent van terugzag - wilde hij het naadje van de kous weten.

Het gaat onder meer om grote jarentachtighits als het door Status Quo uitgevoerde In the army now, het in die tijd immens populaire nummer Rock me Amadeus (door de Oostenrijkse zanger Falco) en de opvolger van dat nummer, Jeanny.

Stuk voor stuk wereldwijde hits. Stuk voor stuk ook liedjes die tot op de dag van vandaag nog worden gecoverd en gedraaid. Twee jaar geleden werd een Franse cover van In the army now onder de titel Ici les enfoirés een enorme hit in Frankrijk. Rock me Amadeus dook onder meer op in de series The Simpsons en Familiy Guy, en in recente Amerikaanse speelfilms waaronder Adventureland en Disneys Bedtime Stories.

Bolland stortte zich drie jaar geleden fulltime op de zaak, om exact boven tafel te krijgen waar, door wie en hoe lang zijn muziek was uitgegeven in het buitenland. Eigenlijk is hij geen steek verder. Hij besloot contact op te nemen met de Volkskrant. na artikelen in deze krant over misstanden in de muziekindustrie.

'Ik ben blijkbaar niet de enige. En bovendien: Er zijn beslagleggingen geweest op mijn eigendommen, de openbare veiling van mijn huis kon onlangs maar ternauwernood voorkomen worden. Ik ben eindeloos tegengewerkt en ik ben al mijn tijd kwijt geweest aan proberen te krijgen waar ik recht op heb. Ik heb alle bewijzen, maar ik krijg mijn geld niet. Het is Kafka voor gevorderden.'

De documenten die hij tijdens zijn speurwerk boven tafel kreeg, alle ingezien door de Volkskrant, bevestigen het verhaal van Bolland dat hij veel geld is misgelopen. Hoeveel precies is niet te zeggen, maar Bolland schat dat hij nog recht heeft op zo'n 2,5 miljoen euro, inclusief misgelopen renteopbrengsten.

Tussen 1985 en 2009 werden - tegen de contractafspraken in - zonder zijn toestemming overal ter wereld liedjes van hem en zijn broer uitgegeven. In veel gevallen gingen alle auteursrechten naar Van Kooten en de door hem ingeschakelde sub-uitgever in het buitenland, in andere gevallen een veel te groot deel van de rechten.

Een accountant deed begin dit jaar onderzoek in de boeken van Van Kooten. Hij beschrijft in zijn concept-rapportage van 24 maart 2011 wat er allemaal mis is met de boekhouding van Van Kooten aangaande betaling van auteursrechten aan Rob Bolland. Contracten met sub-uitgevers ontbreken; uit sommige landen, waar liedjes aantoonbaar zijn uitgegeven, zijn jarenlang nooit gelden binnengekomen; sub-uitgevers hebben in sommige gevallen tegen alle regels in 100 procent van de rechten ingehouden; er ontbreken liedjes op afrekeningen; et cetera.

Dat die bevindingen tot op heden nog niet tot een aanpassing van de uitkering aan Bolland leidden, komt doordat de accountant volgens Bolland lang niet alle informatie kreeg die hij moest hebben voor een overzicht van de totale schade. De twee raakten bovendien gebrouilleerd, waarna er nooit meer een eind-rapportage kwam.

Van Kooten stelt in een reactie dat de rapportage van de acountant 'de miljoenendroom van Bolland in duigen deed vallen' en dat dat de reden is dat er nooit een eindrapportage is gekomen.

Van Kooten liet de sub-uitgave van liedjes in onder meer Frankrijk en Duitsland lopen via bv's die zijn volledig eigendom zijn (bij een is zijn zoon Eelko van Kooten directeur) en die volgens de Kamer van Koophandel op het Nederlandse werkadres van Van Kooten zijn gevestigd. Dat is opmerkelijk, aangezien het nut van een sub-uitgever nu juist de aanwezigheid in de lokale markt is.

In België en Spanje liep de sub-uitgave via Hans Kusters Music, een bedrijf dat volgens het jaarverslag over 2010 van Van Kootens bv Eind Goed Al Goed voor 50 procent eigendom is van Van Kooten.

Bolland: 'Het laat aan alle kanten zien dat alleen maar is sub-uitgegeven om extra geld af te kunnen romen. In een groot aantal gevallen nota bene dus door bedrijven die Van Kooten zelf in handen heeft.'

Van Kooten houdt het er in een reactie op dat uitgave in het buitenland zonder toestemming en medeweten van Bolland wel degelijk tot de afspraken behoorde. 'Dat is normaal. Auteurs rekenen erop en mogen verwachten dat wij zo goed mogelijk (buitenlandse) exploitatie proberen te verrichten voor hun songs.'

Dat in het geval van Bolland met de afrekening van sommige liedjes dingen zijn misgegaan ontkent hij niet; maar wat Van Kooten betreft zijn de bedragen die Bolland noemt 'totaal uit de lucht gegrepen en niet onderbouwd' en zijn fouten die gemaakt zijn allemaal het gevolg van een verandering van de reglementen van Buma/Stemra in 1995. 'Het betreft zeldzaam ingewikkelde materie, waar ze ook bij Buma/Stemra niet steeds alles van doorgronden.'

Het is een variant op een ander deel van zijn weerwoord: 'Aan een vreemdeling in het Jeruzalem van de muziekindustrie in kort bestek ons vak uitleggen, is onmogelijk.' Een onafhankelijke accountant nog een keer zijn volledige administratie laten bekijken, daar heeft Van Kooten geen zin in. 'Dat hebben we al gedaan en dat heeft tot niets geleid.'

Naast Van Kooten speelt ook Buma/Stemra een rol in het dossier-Bolland. Bolland liep er de afgelopen jaren de deur plat om erachter te komen voor welke van zijn liedjes en uit welke landen de auteursrechtenorganisatie vanaf 1985 gelden had ontvangen om zo een completer overzicht te krijgen. Naar eigen zeggen werd hij eindeloos van het kastje naar de muur gestuurd. 'Heel raar, want het zijn lijsten die ze in principe zo kunnen uitdraaien.'

Met de komst in 2010 van de nieuwe directeur Hein van der Ree van Buma/Stemra leek het aanvankelijk de goede kant op te gaan. Van der Ree wilde een aantal dossiers sluiten die zich al lang voortsleepten. Het dossier-Bolland was er een van. In oktober vorig jaar kwamen Van der Ree en Bolland in dat kader, en onder voorwaarde van strikte geheimhouding, een schikking overeen van 250 duizend euro.

Merkwaardig detail: in de overeenkomst schrijft Buma/Stemra dat zij 'op geen enkele wijze onrechtmatig of onzorgvuldig heeft gehandeld ten opzichte van Rob Bolland'. Waarom dan toch een kwart miljoen euro overgemaakt? 'Om deze zaak voor eens en altijd te kunnen laten rusten', aldus een woordvoerder van Buma/Stemra.

Een sussend effect had de overeenkomst echter allerminst, doordat Buma/Stemra volgens Bolland niet veel later in het conflict de kant van Willem van Kooten koos. De auteursrechtenorganisatie hief tot ontsteltenis van Bolland de blokkade op die hij op zijn eigen muziekrechten had laten leggen. Bolland beoogde daarmee dat ook Van Kooten geen geld meer kon verdienen aan zijn muziek. Buma/Stemra stuurde Bolland per e-mail de vraag of hij akkoord was met het opheffen van de blokkade. 'Nee, antwoordde ik. Natuurlijk ben ik het daar niet mee eens. Ik heb Buma/Stemra er nadrukkelijk op gewezen dat het zich in deze kwestie neutraal diende op te stellen, conform de eigen regelement. Toch hieven ze de blokkade op.'

Het was wat Bolland betreft de laatste druppel. 'Van Kooten heeft dankzij de opheffing van die blokkade geen enkele prikkel meer om tot een schikking te komen.'

Met Buma/Stemra kwam het sindsdien niet meer goed. En met Buma-directeur Hein van der Ree al helemaal niet. Bolland wijst erop dat de vorig jaar aangetreden directeur van Buma/Stemra ook al langlopende contacten heeft met Van Kooten. Eind jaren tachtig had Bolland een conflict over sub-uitgave van zijn muziek in Engeland. Zijn uitgever Van Kooten had, ook toen zonder medeweten van Bolland, met de Britse muziekuitgeverij Island een deal gesloten waarin Van Kooten 100 procent van de rechten naar zichzelf overhevelde.

'Om preciezer te zijn', zegt Bolland, 'Van Kooten sloot dat contract met de toenmalige managing director van Island: Hein van der Ree. Dat zo'n man nu directeur is van een organisatie die mijn belangen moet vertegenwoordigen is bizar.'

Buma/Stemra laat in een reactie weten dat 100 procent afdracht in Engeland verplicht is, maar navraag bij de MCPS, de Britste pendant van Stemra, leert dat dat niet klopt. In sommige specifieke gevallen mag het, stelt de MCPS, maar dan alleen als de componist in kwestie er nadrukkelijk van op de hoogte wordt gesteld.'

Of het tussen Bolland en Van Kooten ooit nog goed gaat komen is de vraag. 'Willem leeft in zijn eigen wereld en begrijpt niet dat hij als uitgever zijn successen te danken heeft aan de componisten en muzikanten die voor hem hebben gewerkt, en niet andersom', zegt Bolland. 'In een e-mail schreef hij mij onlangs: 'Ik neem het je kwalijk dat je me dit allemaal aandoet, Rob. Je maakt op deze manier kapot wat ik als mijn levenswerk beschouw.'

'Dan denk ik: Zijn levenswerk?'

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden