Kadhafi: ik zal sterven als een martelaar, in Libië

TRIPOLI - De Libische leider Moammar Kadhafi heeft zijn aanhangers vandaag opgeroepen de straten terug te veroveren op de demonstranten die zijn aftreden eisen. Hij is bereid te sterven als een martelaar, zei hij in een felle toespraak op de staatstelevisie.

AP
Beelden van Moammar Kadhafi tijdens zijn toespraak van vandaag. Beeld reuters
Beelden van Moammar Kadhafi tijdens zijn toespraak van vandaag.Beeld reuters

Kadhafi riep uit dat Libië glorie wil en 'aan de top van de wereld' wil staan. 'Ik ben een krijger, een revolutionair ... uiteindelijk zal ik als martelaar sterven', zei hij. Hij herinnerde eraan dat hij in 1969 als jonge revolutionair het land met een militaire staatsgreep heeft 'bevrijd'. Hij zei dat hij geen officiële titel heeft - Kadhafi is geen president en wordt doorgaans 'broeder-leider' genoemd - en niet kan aftreden. Verder zei hij dat hij niet de politie opdracht heeft gegeven geweld te gebruiken; dat was afkomstig van zijn aanhangers, die het uit eigen beweging voor hem hebben opgenomen.

'Ik heb geen opdracht gegeven geweld te gebruiken, niet bevolen één kogel af te schieten. Maar als ik dat doe, zal alles branden', waarschuwde hij. Als de protesten niet ophouden, stelde hij een 'heilige mars' met miljoenen aanhangers in het vooruitzicht om Libië schoon te vegen. Hij maande de opstandelingen in Benghazi de uit politiebureaus en kazernes gestolen wapens in te leveren en waarschuwde voor separatisme en burgeroorlog.

Zie ook ons liveblog over de volksopstand in Libië, voor een verslag van minuut tot minuut.

Kadhafi sprak vanaf een podium bij de ingang van zijn verblijf in Tripoli, dat in de jaren tachtig door Amerikaanse vliegtuigen werd gebombardeerd en dat expres niet gerepareerd is om als monument van onverzettelijkheid te dienen. Af en toe zwenkte de camera naar een goudkleurig gedenkteken van een vuist die een Amerikaanse straaljager vermorzelt. Hierdoor was ook te zien dat Kadhafi in zijn eentje vanuit een kapotgeschoten gebouw sprak, zonder toehoorders voor zich.

Misleide jongeren

Kadhafi stelde de betogers voor als misleide jongeren, die van een 'kleine, zieke groep' geld en drugs hebben gekregen om politiebureaus en overheidskantoren aan te vallen. Hij riep zijn aanhangers op onmiddellijk de straat op te gaan om orde op zaken te stellen en de leiders van de protesten aan te pakken. 'Kom uit jullie huizen en val ze in hun nesten aan. Ze nemen jullie kinderen, voeren ze dronken en jagen ze de dood in. Waarom? Om Libië te vernietigen, Libië plat te branden.'

'De politiekordons worden opgeheven, ga naar buiten en vecht met hen.' Kadhafi riep jongeren op in het hele land plaatselijke comités te vormen 'voor de verdediging van de revolutie en de verdediging van Kadhafi' en zich met groene armbanden herkenbaar te maken. 'Laat ze zien wat de volksrevolutie inhoudt. Kom vanaf nu uit jullie huizen.'
'Voorwaarts, voorwaarts, voorwaarts!' bulderde hij tot slot, met twee gebalde vuisten in de lucht. Hij verliet het podium, liet zich door een twaalftal aanhangers van wie sommigen in uniformen kussen en reed weg in een soort golfkarretje.

Escalatie

De woorden van Kadhafi doen vrezen voor een scherpe escalatie van het geweld in de twee miljoen inwoners tellende hoofdstad. De straten in verschillende wijken lagen dinsdag bezaaid met lijken, na een nacht waarin pro-Kadhafimilities op iedereen schoten die zich buiten de deur waagde.

Overdag lagen de straten er grotendeels verlaten bij, afgezien van burgers die brood en andere levensbehoeften insloegen. Een helikopter cirkelde boven het centrum. Een inwoner zei dat de betogers zich opmaakten om 's nachts weer de straat op te gaan. 'Iedereen wil dat komende nacht de beslissende nacht wordt.'

Veel steden en olievelden in het oosten zijn in handen van tegenstanders van Kadhafi, die steun hebben gekregen van eenheden van het leger. In het buitenland hebben veel diplomaten het regime de rug toegekeerd. Als reactie op de protesten hebben de ordetroepen van Kadhafi een golf van geweld ontketend, waarbij volgens schattingen van het VN-kantoor van de Hoge Commissaris voor de Mensenrechten en de organisatie Human Rights Watch tussen de 233 tot 250 mensen zijn gedood. Volgens HRW komen daar nog minstens 62 slachtoffers in Tripoli bij.

null Beeld epa
Beeld epa
null Beeld reuters
Beeld reuters

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden