Kadhafi-bolwerk Sirte betaalt hoge prijs

Moammar Kadhafi's laatste bolwerk, Sirte, was dinsdag weer het toneel van zware gevechten. Al een maand regenen Grad-raketten op wijken en bestoken tanks en artillerie van het nieuwe bewind de stad. Vluchtelingen meldden beschietingen van buurten. Maar waar is, vragen sommige inwoners zich af, de NAVO die toch in Libië is om de bevolking te beschermen?

STIEVEN RAMDHARIE

AMSTERDAM - Expert Europese veiligheidsvraagstukken Stephen Larrabee van de Amerikaanse denktank RAND ziet de pijnlijke tegenstelling in het NAVO-optreden. De alliantie gebruikte VN-resolutie 1973 immers in maart om de Libiërs te redden, maar ze treedt nu niet op om de inwoners van het belegerde Sirte te helpen.

Larrabee, oud-stafmedewerker van president Carters Nationale Veiligheidsraad, relativeert echter. 'De aanval op Sirte is een 'schoonmaakoperatie', het is het beëindigen van de strijd', zegt hij telefonisch vanuit Washington. 'Dit is de logische eindfase van een burgeroorlog. Het grootste deel van de bevolking staat tegenover het laatste restant van de Kadhafi-aanhang. Maar het is zeker niet zo dat de bevolking van Sirte nu wordt afgeslacht door de strijders van de Nationale Overgangsraad (NTC).'

Na de inname maandag van Bani Walid, ook een stad die wekenlang werd belegerd, lijkt het slechts een kwestie van tijd voor Sirte valt. Maar de prijs die de moderne havenstad de afgelopen maand heeft moeten betalen voor de strijd, is hoog.

Na onverwacht felle tegenstand van de Kadhafi-militairen, besloten de NTC-strijders vanaf medio september de stad te bestoken met duizenden Grad-raketten, mortieren en tankgranaten. Hetzelfde wat Kadhafi's leger sinds maart ook deed bij de aanval op steden als Misrata en Zawiya. Sirte zou nu zeer zwaar beschadigd zijn. Vluchtende inwoners meldden plunderingen en zware beschietingen door NTC-strijders. Maar ook de Kadhafi-militairen, die eveneens de onnauwkeurige Grad-raketten gebruiken, zouden zich niet onbetuigd laten. Vanaf daken schieten Kadhafi's sluipschutters op alles wat beweegt. Ook zijn in de straten lijken gevonden van tegenstanders die zijn geëxecuteerd. Human Rights Watch, dat een team naar de stad heeft gestuurd, heeft beide partijen opgeroepen de bevolking te beschermen.

Hoeveel inwoners nog in Sirte vastzitten, is onduidelijk. Een arts van Artsen zonder Grenzen sprak maandag van 10 duizend, van de ooit 75 duizend inwoners. Volgens hem zouden de meesten vrouwen en kinderen zijn, sommigen ziek en gewond. 'Wat heeft de NAVO ons gebracht?', schreeuwde een vluchtende bewoner vorige week tegen een Reuters-journalist. 'Abrikozen? Nee, beschietingen en luchtaanvallen.'

Voor de NAVO, die Sirte sinds maart continu heeft gebombardeerd, is het probleem simpel: niet de NTC-strijders maar de Kadhafi-aanhangers brengen de bevolking in gevaar door te blijven vechten. 'Dit gevecht bedreigt de inwoners', aldus commandant Ralph Jodice van de NAVO-luchtoperatie onlangs. 'Zij zorgen ervoor dat de burgers in de val zitten, zij voorkomen dat de bevolking de stad veilig kan verlaten.'

Een Amerikaanse defensie-deskundige, werkzaam voor een prestigieuze denktank in Washington, praat over het 'met twee maten meten' door de NAVO in Libië. Alleen wil hij niet met zijn naam in de krant, doorvoor ligt de kwestie te gevoelig.

Omdat vanaf maart zo openlijk partij is gekozen voor de rebellen, kan de NAVO volgens hem nu onmogelijk de beschietingen op Sirte veroordelen. Laat staan veroordelen.

'Deze contradictie in het optreden van de NAVO zien wij deskundigen wel degelijk', zegt hij. 'Maar niet iedereen wil het hardop roepen. Het echte doel van de NAVO was natuurlijk het afzetten van het regime-Kadhafi. Dat heeft uiteindelijk geleid, gezien de strijd in Bani Walid en Sirte, tot deze janboel. Hoe langer dit voortduurt en hoe meer doden er vallen, hoe groter dit een probleem wordt voor de NAVO.'

Larrabee: 'De NAVO-operatie ging duidelijk verder dan bescherming van de bevolking. De NAVO interpreteerde '1973' breed. Regimeverandering werd het doel. De NAVO hielp het tij te keren, nu is het aan de Libiërs om het werk af te maken. Wat je in Sirte ziet, is dat zij hun verantwoordelijkheid nemen. Het is hun strijd, zij moeten het nu beëindigen.'

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden