Kadhafi beledigt Turkije en zet Erbakan voor schut

Met zijn omstreden bezoek aan de Libische leider Moammar Kadhafi heeft de eerste islamistische premier van Turkije, Necmettin Erbakan, zichzelf vooral narigheid op de hals gehaald, zo lijkt het....

Van onze buitenlandredactie

AMSTERDAM

'Een vrij Koerdistan dient te worden opgericht', zei Kadhafi afgelopen weekeinde. 'Ik heb het over een Koerdische natie. De staat Koerdistan dient zijn eigen plaats in te nemen in het spectrum van de naties in het Midden-Oosten. Turkije behoort niet te vechten tegen mensen die hun eigen onafhankelijkheid nastreven.'

Premier Erbakan, die onder meer vijftig Turkse journalisten had meegenomen naar Libië, was blijkens hun beschrijving volledig overdonderd door de weinig diplomatieke taal van zijn gastheer. De stilte die hij liet volgen op Kadhafi's uitval was oorverdovend, hetgeen hem in eigen land niet in dank wordt afgenomen. Pas in tweede instantie kon de aangeslagen Erbakan uitbrengen dat zijn land 'niet kampt met een Koerdisch probleem, maar met een probleem van terrorisme'.

Koerdische guerrillastrijders strijden in Zuid-Oost Turkije al twaalf jaar voor een autonoom Koerdistan. Hun oorlog tegen het Turkse leger heeft tot nu toe aan zeker 21 duizend mensen het leven gekost.

Volgens de Engelstalige Turkish Daily News heeft de onvrede over Erbakans Libië-reis inmiddels de omvang aangenomen van een heuse politieke crisis die de interne cohesie van de coalitie van islamisten en conservatieven op de proef stelt. Een illustratie is de weigering van minister Mehmet Agar van Binnenlandse Zaken het gebruikelijke decreet te signeren waarmee een reis van de premier formeel wordt goedgekeurd.

Het Turkse ministerie van Buitenlandse Zaken, waarover de conservatieve vice-premier Ciller de scepter zwaait, liet weten dat de islamisten niet zo naïef moeten zijn om te denken dat een gedeeld geloof in de Koran garant staat voor vriendschap. Maandag heeft haar ministerie de Turkse ambassadeur in Tripoli voor consultatie teruggeroepen.

Oppositieleider en oud-premier Mesut Yilmaz van de Moederlandpartij vindt dat Erbakan na de publieke aframmeling in Tripoli onmiddellijk naar huis moet terugkeren om zijn ontslag aan te bieden aan president Demirel. Erbakan heeft echter zijn omstreden tournee in Afrika voortgezet en voerde maandag besprekingen in Nigeria.

Volgens sommige Turkse media worden de militairen steeds nerveuzer bij de gedachte dat er islamisten aan het bewind zijn. De stafchef van de Turkse strijdkrachten zou zich hebben laten ontvallen dat 'er lessen getrokken moeten worden uit de gebeurtenissen in Afghanistan; er is geen tijd te verliezen' - een bericht dat door de autoriteiten werd tegengesproken. In Afghanistan voerden de militair succesvolle Taliban de sharia in; de bange burgers van Kabul werden afgelopen vrijdag onder dwang de moskee ingewerkt.

Premier Erbakan ging onder meer naar Libië om een handelsakkoord af te sluiten, hetgeen in 1997 moet resulteren in een verdrievoudiging van de handel tussen Libië en Turkije. Door de verwijten van Kadhafi zag de Turkse premier zich genoodzaakt te dreigen met een voortijdig vertrek, maar na een overleg van dertien uur met zijn Libische collega Abdel Majeed Ka'ud werd maandag toch het verwachte handelsakkoord aangekondigd.

Libië verkeert in een internationaal isolement, mede omdat Kadhafi de verdachten van de in 1988 gepleegde aanslag op een PanAm-toestel boven het Schotse Lockerbie niet wenst uit te leveren. Bij die aanslag 271 mensen om.

Erbakan, die beschuldigingen over betrokkenheid van Libië bij het internationaal terrorisme onlangs afdeed als 'propaganda', presenteerde gisterochtend behalve het handelsakkoord ook een gezamenlijke Turks-Libische verklaring waarin beide landen het terrorisme veroordelen. Maar anders dan de Turkse premier had gehoopt, veroordeelt Libië in deze verklaring niet expliciet de terreuracties van Koerdische separatisten.

'Met deze verklaring kan Erbakan zijn gezicht niet redden', meent het dagblad Hürriyet. 'Daarvoor waren de woorden van Kadhafi te hard.' Behalve over het beleid van Ankara ten aanzien van de Koerden, liet Kadhafi zich negatief uit over het Turkse lidmaatschap van de NAVO en de aanwezigheid van Amerikanen op bases in Turkije.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden