'Kabkabyia in Darfur is een open gevangenis'

Kabkabyia is een open gevangenis. Mensen hebben er geen toekomst. Dat concluderen ministers Bert Koenders van Ontwikkelingssamenwerking en Maxime Verhagen van Buitenlandse Zaken na afloop van hun bezoek aan het stadje dat na de slachtingen in 2003 en 2004 is overstroomd met mensen uit andere gebieden van Darfur....

Het gebied werd in die jaren zwaar getroffen. Tientallen dorpen werden aangevallen en verwoest door Arabische, aan de regering gerelateerde milities (Janjaweed). Inmiddels is het in het stadje relatief veilig, er is voedsel, eten, maar de inmiddels 80.000 koppen tellende bevolking van gevluchte burgers kan er niet uit. Ze wonen er al jaren in oude en nieuwe huizen.

Binnen een kilometer dreigen ze slachtoffer te worden van aanvallen van aan de Janjaweed gerelateerde groeperingen. De wagens van de nieuwe vredesmacht UNAMID die in opbouw is komen om die reden niet van de weg af, beweren sommigen. UNICEF durft de route over de weg niet meer aan en gaat alleen nog met de Russische helikopters van het VN-voedselprogramma WPF.

Ook het bliksembezoek van de twee Nederlandse ministers gaat via de lucht. Vanaf het moment van aankomst wordt de delegatie op de voet gevolgd door twee militaire wagens van voormalige Janjaweed, die nog steeds het straatbeeld op het platteland en de stad domineren. Ze heten nu nomadische politie, nationale reserve politie of populaire verdedigingsmacht en hebben van de regering in Khartum een uniform gekregen.

In de praktijk zijn het gelegitimeerde Arabische milities, die de regering op deze manier niet hoeft te ontwapenen. Deze mannen die rondrijden in stoere pick-up trucks met opgebouwde machine geweren bepalen het straatbeeld.

Verhagen en Koenders zijn er om een beeld te krijgen van de veiligheid en de ontwikkeling. Ze bezoeken twee door Nederland gefinancierde projecten die mensen moet helpen een inkomen te vergaren: een landbouwproject en een speciaal project waar vrouwen leren stoofjes te maken waarop met weinig sprokkelhout of kooltjes gekookt kan worden. Belangrijk, want vrouwen worden regelmatig verkracht als ze buiten op zoek gaan naar hout om op te koken. In dit project krijgen de vrouwen ook weerbaarheidtraining.

Volgens de vrouwen van het landbouwproject is het ook in de stad niet veilig. Ze worden aangerand en verkracht. ‘Door wie?’, vraagt Verhagen. ‘Janjaweed’ zeggen ze in koor, terwijl achter een struik een man met een gewapende man vervaarlijk meekijkt.

Het bezoek wordt nauwlettend in de gaten gehouden, ook door de eigen Nederlandse bewakers die meegereisd zijn. De ministers mogen van hen niet te lang rondlopen op ‘'Chicago’, de markt die zo wordt genoemd omdat de bevolking zoveel vlees eet. Daar liggen ook tomaten en uien te koop die door de boeren van het landbouwproject zijn verbouwd op van de oorspronkelijke bevolking gepachte grond. Wat niet lokaal verkocht wordt, wordt weggegooid, vertelt een medewerker van het project.

Regelmatig worden auto's van mensen die producten de stad uit willen krijgen, overvallen. Daardoor is echt florerende handel niet mogelijk. Toch komen sommige producten over de weg van buiten de stad en wordt hout uit Kabkabyia als grondstof verkocht aan andere gebieden. De bevolking neemt die risico's, vertelt een hulpverlener die in het plaatsje geboren is. ‘We moeten toch doorleven.’ Het is volgens hem niet altijd duidelijk wie de daders zijn. ‘Er zijn zoveel wapens in omloop.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden