ANALYSE

Kabinetsstandpunt IS en Syrië splijt VVD en PvdA

Nederland gooit bommen op Irak om IS te bestrijden, niet op Syrië. Steeds luider klinkt de vraag of dat wel effectief genoeg is. 'Alleen de Bosatlas kent die grens.'

Minister Jeanine Hennis van Defensie tijdens een bezoek aan de Air Task Force Middle East (ATF ME). Vanaf hun basis in het Midden-Oosten voert dit F-16-detachement luchtaanvallen uit op Iraaks grondgebied. Foto ANP/Ministerie van Defensie

Het besluit van het Nederlandse kabinet om niet mee te doen met bombardementen op terreurgroep IS in Syrië staat steeds meer onder druk. Sinds vrijdag heeft Turkije zich gevoegd in het rijtje landen dat Syrië bestookt met luchtaanvallen. Ook de hoogste Nederlandse legerbaas hint steeds openlijker op het inzetten van F-16's boven Syrië. Tegelijk is de coalitie van VVD en PvdA steeds meer verdeeld, belichaamd in VVD-minister van Defensie Hennis en PvdA-minister Koenders van Buitenlandse Zaken.

Op dit moment gooien Nederlandse F-16's alleen bommen af boven Irak om jihadisten van IS te bestrijden. 'Dat standpunt is ongewijzigd', laat minister Koenders vrijdag via zijn woordvoerder weten.

Toch zou het besluit van het kabinet binnenkort wel eens kunnen veranderen. Het is namelijk de vraag hoe lang Nederland de bombardementen in Syrië nog kan uitstellen zonder een gevaarlijke gebiedsuitbreiding van IS in de regio te riskeren.

'De strijd tegen IS heeft weinig kans op een oplossing als niet ook vrijhaven Syrië wordt aangepakt', zei de commandant der strijdkrachten, Tom Middendorp, vrijdag via zijn woordvoerder, naar aanleiding van een bericht hierover in NRC Handelsblad. Minister Hennis zei in mei tegen de Volkskrant ook al dat het 'cruciaal' is om IS niet alleen in Irak, maar ook in Syrië te bestrijden. 'Ik zeg niet meteen nee. Ik heb vanaf het begin gezegd dat de deur niet op slot zit, maar dat we de situatie blijven bekijken.'

Twijfel

Het kabinet is niet gek en weet ook wel dat IS alleen effectief bestreden kan worden als zijn stellingen in beide landen worden uitgeschakeld. Dat politieke besluit komt echter maar niet los, omdat het kabinet vreest wat er daarna gaat gebeuren.

'Want wie zouden na bombardementen op IS in Syrië de macht moeten overnemen in die delen van het land?', zei Koenders eind juni in de Volkskrant. 'Assad? Jabhat al-Nusra? Vooralsnog ontbreekt een breed gedragen politieke strategie ter oplossing van het conflict in Syrië.'

In de Tweede Kamer wordt ook getwijfeld of het bombarderen van IS in Syrië een goed plan is. De PvdA is daar 'helemaal nog niet klaar voor', laat een bron in Den Haag weten, die net als eerst een plan wil zien voor een politieke oplossing.

De VVD is juist vóór, omdat de grens tussen Irak en Syrië 'alleen in de Bosatlas bestaat', zegt Kamerlid Han ten Broeke. 'De strijd tegen IS kan alleen effectief kan zijn als je Irak en Syrië als één theater beschouwt. Dat hebben we ook gehoord van onze vliegers en van alle commandanten die daar strijdkrachten hebben.'

Ompraten

Ook andere landen worstelen met dit dilemma. Behalve de VS, bombarderen alleen Canada en een paar Arabische landen IS nu boven Syrië. Groot-Brittannië, toch een trouwe bondgenoot, doet ook niet mee. Het Britse parlement heeft in 2013 zelfs een motie aangenomen om luchtaanvallen in Syrië te verhinderen.

Inmiddels is premier David Cameron ervan overtuigd dat hij het parlement kan ompraten, liet hij woensdag weten. IS-aanhangers hebben diverse Britse gijzelaars onthoofd en hebben bij een aanval in Tunesië in juni ook nog eens dertig Britse vakantiegangers afgeslacht.

Als Groot-Brittannië eenmaal de bocht maakt - mogelijk na de zomer -, zal het moeilijk zijn voor andere landen om achter te blijven. Dan is het een kwestie van tijd tot Nederlandse F-16's boven Syrië scheren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.