Kabinetslobby voor terugkeer asielzoekers faalt

Het kabinet slaagt er nauwelijks in onwillige landen te bewegen hun uitgeprocedeerde asielzoekers terug te nemen. Als het erop aankomt laat het andere belangen, zoals economische, zwaarder wegen dan dat van gedwongen terugkeer. Mede daardoor kunnen uitgeprocedeerde asielzoekers in Nederland blijven zonder dat uitzetting dreigt.

Open dag bij asielzoekerscentrum Almere, georganiseerd door het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) en VluchtelingenWerk Nederland. Bezoekers konden zo een indruk krijgen van het wonen en werken op een azc. Beeld Julius Schrank

Dat constateert de Adviescommissie Vreemdelingenzaken (ACVZ) in een rapport dat vandaag verschijnt. Er is 'een discrepantie tussen het in het politieke debat beleden belang van terugkeer en het belang dat er in de praktijk aan wordt gehecht', schrijft het onafhankelijke adviescollege aan de staatssecretaris van Immigratie, Klaas Dijkhoff (VVD).

Alle Nederlandse politieke partijen zien gedwongen terugkeer als sluitstuk van het asielbeleid. Als illegalen niet kunnen worden uitgezet, is het voor hen te verleidelijk om in Nederland te blijven hangen, redeneren partijen van links tot rechts.

Mensen die zelf niet terug willen

Sommige landen weigeren echter mensen op te nemen die zelf niet terug willen. Nederlandse politici beloven vaak dat ze er alles aan doen om zulke landen zo te bewerken dat ze hun burgers wel opnemen. 'We oefenen druk uit op landen om hun onderdanen terug te nemen aan wie de toegang tot Nederland is ontzegd', staat bijvoorbeeld in het regeerakkoord van VVD en PvdA. 'Dit betreft ook de handels- en ontwikkelingscontacten met deze landen.'

De werkelijkheid is volgens de ACVZ anders. 'De export naar de betreffende landen en de miljoenencontracten van het Nederlandse bedrijfsleven wegen voor de Nederlandse overheid zwaarder dan gedwongen terugkeer', staat in het ACVZ-rapport. De meeste ministeries blijken zich zelfs niet bewust van het belang van terugkeer.

7.440 overblijvers

Zo komt het dat veel landen ongestraft kunnen blijven weigeren hun mensen terug te nemen. De Dienst Terugkeer & Vertrek kan afgewezen asielzoekers dan niet kan uitzetten. In 2014 werden er 4.400 mensen gedwongen uitgezet. Nog eens 4.110 vertrokken zelfstandig. Een groep van 7.440 mensen bleef over: van hen is niet bekend of ze nog illegaal in Nederland verblijven of dat ze terug zijn gegaan. Het betreft vooral Irakezen, Somaliërs en Afghanen. Die groep had Nederland graag ook de grens over gezet - al was het maar omdat er nu bed, bad en brood moeten worden verstrekt.

De ACVZ meent dat Nederland in de onderhandelingen met andere landen vaker de opname van asielzoekers kan bespreken. Landen die meewerken met gedwongen terugkeer zouden kunnen worden beloond, bijvoorbeeld door studenten of kennismigranten gemakkelijker toe te laten.

Verder denkt de ACVZ dat het kan lonen om te werken aan de relatie met de landen van herkomst, zodat hun welwillendheid toeneemt. 'Overweeg een investering in de bezetting van de Nederlandse ambassades in het buitenland', zegt de adviescommissie. De laatste jaren is er bezuinigd op ambassades. VVD en PvdA wilden woensdag nog niet op de aanbevelingen uit het rapport reageren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden