Kabinetsformatie terug bij af

den haag Nu Paars-plus van de baan is, dreigt chaos bij de formatie van een nieuw kabinet. PvdA-leider Job Cohen maakte direct duidelijk dat hij geen heil ziet in een middenkabinet van VVD, CDA en PvdA....

Gistermiddag om 5 uur strandden de onderhandelingen van Paars-plus (VVD, PvdA, D66 en GroenLinks). ‘Definitief’, volgens Rutte. De drie andere partijen waren daar minder stellig over. ‘Wij hadden graag een uiterste poging gedaan’, zei een teleurgestelde Femke Halsema (GroenLinks).

Sinds maandag liepen de spanningen op. Rutte legde een eisenpakket van 18 miljard euro aan bezuinigingen op tafel. Maar de VVD wilde geen lastenverzwaring. Vooral dat laatste is voor de PvdA en GroenLinks niet te verkopen aan de achterban. De VVD wilde absoluut geen kilometerheffing en ook niet tornen aan de hypotheekrenteaftrek.

De andere partijen wilden juist wel hervormen op het gebied van de woningmarkt en de mobiliteit. Door deze harde voorwaarden van Rutte raakten de onderhandelingen over Paars-plus in een impasse.

Dinsdag stelden de informateurs Uri Rosenthal (VVD) en Jacques Wallage (PvdA) een compromis voor. De vraag was: willen de vier partijen wel door of niet? De VVD en de PvdA zagen er geen meer heil in. GroenLinks en D66 nog wel, maar zij trokken aan het kortste eind.

Nu Paars-plus van de baan is, staat Rutte voor een moeilijke opgave. Zijn eerste voorkeur, een rechts kabinet, mislukte eerder in ‘de snuffelfase’. Het CDA weigerde toen aan te schuiven bij de onderhandelingen, terwijl Geert Wilders (PVV) alleen wilde onderhandelen samen met het CDA.

Rutte heeft een rechts kabinet nooit afgeschreven, maar volgens hem is de ‘blokkade op rechts’ er nog steeds: ‘In het Kamerdebat heb ik Wilders zeven keer tevergeefs uitgenodigd.’

Daarom wil hij nu een middenkabinet van VVD, PvdA en CDA. Maar daar stuit hij meteen op verzet van de PvdA. Job Cohen wil alleen ‘over het midden’ als ook D66 en GroenLinks zich daarbij aansluiten. ‘Dat wordt dan wel een totaal ander kabinet met een totaal andere signatuur’, aldus Cohen.

D66 en GroenLinks zien zo’n breed middenkabinet niet zitten. ‘Ik heb niet het gevoel dat een andere variant dan Paars-plus voor ons tot de mogelijkheden behoort’, zei D66-leider Alexander Pechtold. De kopstukken van het CDA weigerden commentaar. Ze wachten op het eindverslag van de informateurs Rosenthal en Wallage. PVV-leider Wilders feliciteerde Nederland ‘met het mislukken van Paars’.

Een optie die in Den Haag rondzoemt om uit de impasse te raken, is dat Rutte zelf een regeerakkoord schrijft, al dan niet met Maxime Verhagen (CDA). Vervolgens kan de PvdA of de PVV aanschuiven. Bij het eerste Paarse kabinet in 1994 schreef Kok ook zelf een regeerakkoord, in opdracht van de koningin. Later sloten de VVD en D66 zich aan.

Ook is een minderheidskabinet denkbaar van VVD en CDA, met gedoogsteun van de PVV. Dat suggereerde Wilders voor de verkiezingen.

Koningin Beatrix ontvangt vandaag de informateurs en krijgt advies van de politieke partijen.

ten eerste pagina 2/3

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden