reportage bouwprotest

Kabinetsbelofte voor bouwsector is pleister op de wonde, maar geen oplossing

De bouwers op het Malieveld. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Bouwers houden niet zo van demonstreren, maar op het Haagse Malieveld laten ze duidelijk merken niet langer te willen wachten op maatregelen van het kabinet om het werk aan woningen en wegen aan de gang te houden. ‘Nu! Nu! Nu!’, reageerden ze op een belofte van minister Schouten dat de demonstranten voor hun gezin ‘het brood kunnen blijven verdienen’.

Het Malieveld in Den Haag, het theater van onvrede met de politiek, staat woensdagmorgen al vroeg vol met het zwaarste bouwmateriaal. Het is in de nacht aangevoerd en op de snelwegen zijn nog honderden voertuigen onderweg. Op het actieterrein laten de kranen, shovels en vrachtwagens regelmatig hun claxons loeien. Het is een oorverdovend protest, maar nog meer een oproep aan het kabinet. Dat moet snel komen met nieuwe normen voor de omgang met de stikstofuitstoot en met pfas-chemicaliën in de grond.

Gestoken in de oranje hesjes vertellen de bouwers dat zij vrezen voor hun geld en banen als de normen niet snel worden aangepast. Werkvoorbereider Arie Molenaar uit Oegstgeest noemt de uitbreiding van een supermarkt, een project van meer dan 10 miljoen euro. ‘Dat is uitgesteld. Dat raakt niet alleen onze organisatie. Dat gaat doortellen in de hele keten, van de bedrijven in heipalen en beton tot de notarissen en de makelaar.’

De Limburgse aannemer Hay Dorssers (66) kan het nauwelijks bevatten dat hij zichzelf terugvindt op het Malieveld. ‘Dit is de eerste keer in mijn leven dat ik demonstreer.’ Hij heeft de bouw van een kantoor in Venlo moeten stilleggen. Op de bouwplaats is geen plek voor de 1.500 kubieke meter grond die hij heeft afgegraven voor de aanleg van de kelder. Afvoeren is niet mogelijk. Zo zijn duizenden projecten uitgesteld, zegt brancheorganisatie Bouwend Nederland. Dat gaat van woningbouw en wegaanleg tot natuurprojecten en het uitbaggeren van vaarwegen.

‘Ik hou helemaal niet van demonstreren, en niemand hier’, zegt machineverhuurder Deri van der Hoek (50) uit Lekkerkerk. ‘Wij zijn meer van het hard werken, maar nu is het echt een keer nodig.’ Veel actievoerders delen het gevoel dat demonstreren niets voor bouwers is. De angst voor ontslag geeft voor graafmachinist Piet Warmerdam (60) de doorslag. ‘Ik heb er al 42 jaar op zitten en nu ben ik bang om op straat te komen te staan. Het is al zwaar werk in de bouw en de druk is hoog. Nu komt dit er nog eens bij.’

Problemen oplossen

Twee ondernemers in het grondverzet, Arnold Tuytel en Klaas Kooiker, riepen twee weken geleden op tot protest en kregen massale steun van getroffen collega’s en bedrijven. Ook alle grote brancheorganisaties sloten zich aan. ‘Wij zijn niet van het protesteren’, roept Tuytel op het podium. ‘Wij zijn van het problemen oplossen. En dat zou de politiek ook moeten doen. Nu!’

Voorzitter Maxime Verhagen van Bouwend Nederland roept tegen de betogers dat de problemen voor de bouw ‘onthutsend en onbestaanbaar’ zijn. ‘Kabinet, doe er wat aan, nu!’ Hans de Boer van ondernemersorganisatie VNO-NCW valt hem bij: ‘Wij verdienen hier de centen. Wij maken de banen. Jullie moeten naar ons luisteren. Nu.’

De duizenden bouwvakkers op het Malieveld vallen hen bij met een luid gescandeerd ‘Nu! Nu! Nu!’ De verantwoordelijke bewindslieden worden desondanks met een beleefd applausje ontvangen. Minister Carola Schouten van Landbouw en staatssecretaris Stientje van Veldhoven van Infrastructuur zeggen hard te werken aan spoedige verbetering van de situatie. ‘Wij zorgen ervoor dat jullie kunnen blijven werken en brood kunnen verdienen voor jullie gezinnen’, zegt Schouten tegen de menigte. ‘Wij zijn al aan de slag en zorgen ervoor dat jullie ook aan de slag kunnen blijven.’ Van Veldhoven belooft: ‘Dit land gaat niet op slot.’

Boegeroep

Die belofte wordt door de demonstranten met hoongelach en zacht boegeroep ontvangen. Wegenbouwer Barend van Kessel rekent vanaf het podium voor dat de bouw nu al in de maag zit met 2,2 miljoen ton grond die niet voldoet aan de ‘onwerkbare’ tijdelijke pfas-norm. Stort je de grond op de 11 hectare van het Malieveld, zegt hij, dan ontstaat er een berg van 75 meter hoog. Op vrachtwagens geladen is het goed voor een file van Den Haag naar Barcelona.

Het kabinet maakte deze week al een aantal maatregelen bekend om de bouwersnood enigszins te verlichten. Schouten wil kleinere woningbouwprojecten weer op gang helpen met snelle en gegarandeerde compensatie voor de stikstofuitstoot. Van Veldhoven heeft onderzoeksinstituut RIVM gevraagd om informatie te leveren voor een ruimere tijdelijke norm voor met pfas-chemicaliën vervuilde grond. Bouwbedrijven die in nood verkeren krijgen wellicht een overbruggingskrediet of de mogelijkheid deeltijd-WW of werktijdverkorting aan te vragen.

Het zijn pleisters op de wonden, geen genezing, zeggen de bouwers. Het gaat om een ‘werkbaar’ stikstofbeleid en ‘realistische’ pfas-normen. Niet tijdelijk, maar definitief. En kijk wat pfas betreft eerst maar eens naar het begin van de keten. Pak de makers aan, niet de bedrijven die met hun rommel te maken krijgen.

Groot gelijk dat de bouwers massaal naar het Malieveld zijn gekomen, vindt zanger en voormalig trucker Henk Wijngaard (73). Hij heeft net zijn grote hit uit 1978 gezongen, Met de vlam in de pijp. ‘Als we allemaal onze mond houden, blijft er niets over van dit land.’

De demonstratie verloopt rustig. Alleen tijdens de aftocht zijn er enkele kleine ongeregeldheden en arrestaties. De berg grond die de actievoerders hebben gestort om hun punt kracht bij te zetten, ruimen ze zelf al snel weer op. De bouwers willen laten zien dat ze niet denken in problemen, maar in oplossingen.

John Schonewille. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

John Schonewille (48) uit Hollandscheveld staat op het Malieveld met een grote kiepwagen.

‘Wij doen transport van bijvoorbeeld zand, grond en freesasfalt. Wij hebben nog wel werk, momenteel nog in Almere en Zwolle. Maar daarna weet ik het niet meer. Wij leggen de ondergrond voor andere bouwers, bijvoorbeeld voor cementwagens. Als wij stil staan, staan zij ook stil. Ik doe dit werk al 23 jaar, maar dit is de eerste keer dat we demonstreren. Die Pfas-norm, daar geloof ik niet zoveel van. Er zit vast wel een kern van waarheid in, hoor. Maar dat dit nu opeens zo gaat, dat kan niet. Voor de toekomst moeten we dit probleem voorkomen. Nieuwe stoffen zullen beter getest moeten worden op gezondheidsrisico’s. Daar moeten ze beter op letten. Ze luiden nu de klok, maar ze weten niet waar de klepel hangt.’

Bart van den Oord (rechts). Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Bart van den Oord (24) uit Ammerzoden staat naast een laadwagen met graafmachines.

‘Wij verkopen graafmachines aan aannemers in de grondsector, in de bouw en in de infrastructuur. Op het moment hebben we nog geen crisis, maar met onze machines wordt al het bouwwerk gedaan. Dus in de toekomst gaat dit ons ook raken. Als er onzekerheid is in de bouwsector, zullen onze klanten minder snel investeren in een nieuwe graafmachine. De organisatie had ons uitgenodigd om op het Malieveld te komen staan. We zijn gisteravond aangekomen en hebben in de keet daar geslapen. Wij willen laten zien dat we onze klanten steunen, namelijk de bouwers hier om ons heen. Wij staan hier uit solidariteit met de hele sector.’ Bart wil graag verder in de machines. ‘Het bedrijf is nu nog van mijn vader, maar later ga ik het zeker overnemen.’

Vrachtwagenchauffeur Rob de Wolf. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Rob de Wolf (51) uit Rotterdam drinkt een kop koffie in de zon.

‘Ik ben in 1998 voor mezelf begonnen. Ik heb een transportbedrijf met twee vrachtwagens. Dat is overzichtelijk, je moet ook niet te groot worden. Een groot deel van ons werk is het vervoeren van straatmeubilair. Bankjes, paaltjes, tafels, noem maar op. Dat is ook gerelateerd aan de bouw: als die stil staat, kunnen wij evenmin rijden. Daarom staan we hier vandaag. Ik heb geen zin om verderop bij het podium te staan waar de bewindslieden op dat moment spreken. Dat gepraat allemaal: als puntje bij paaltje komt, gebeurt er niets. Van mij mag de bezem door het Binnenhof. Als je zo je werk kunt doen... Als je dat in het bedrijfsleven doet, sta je de volgende dag op straat. Je moet eerst de sector aanspreken die het aangaat en proberen om er samen uit te komen. Nu moeten wij het allemaal weer ophoesten.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden