Kabinet ziet tekort reusachtig toenemen

Als het kabinet wil vasthouden aan zijn eigen begrotingsregels, moet het volgend jaar draconische maatregelen nemen. Er moet waarschijnlijk voor twintig miljard euro worden gesneden in de begroting.

Van onze verslaggevers

In eerste instantie zouden bezuinigingen van 12 miljard euro volstaan. Doordat de economie bij zo’n ingreep echter een forse extra tik naar beneden zou krijgen, zouden de inkomsten van het Rijk nog eens met 8 miljard euro teruglopen. Per saldo zou in theorie dus voor 20 miljard euro besparingen moeten worden gevonden. Dat is ongeveer het bedrag dat jaarlijks in de AWBZ omgaat, en twee keer de begroting van het ministerie van Buitenlandse Zaken en Ontwikkelingssamenwerking.

Begrotingsregels
Door de nieuwe cijfers lijkt het onvermijdelijk dat het kabinet de begrotingsregels laat varen. Die regels verplichten het kabinet tot hogere belastingen of bezuinigingen als het begrotingstekort boven de 2 procent van het binnenlands product dreigt uit te komen. Dat is ongeveer 12 miljard euro. Het laten vieren van de financiële teugels zou vooral een bittere pil zijn voor coalitiepartij CDA, die voortdurend wijst op het belang van solide overheidsfinanciën. De PvdA en de ChristenUnie lijken zich erbij te hebben neergelegd dat de regels niet zijn te handhaven.

Door de economische crisis lopen de inkomsten van het Rijk in hoog tempo terug, terwijl de uitgaven toenemen. Dit jaar bijvoorbeeld moet er naar verwachting al 750 miljoen euro meer aan werkloosheidsuitkeringen worden uitgekeerd dan was begroot. Volgend jaar loopt dat in de voorspellingen op tot 3 miljard euro.

Bronnen rondom het kabinet gaan ervan uit dat het begrotingstekort dit jaar al boven de 3 procent van het binnenlands product uit zal komen. Dat is de grens waarboven volgens de regels van Europa moet worden ingegrepen. Een grote meerderheid van de lidstaten zakt dit jaar door die grens.

CPB
Minister-president Balkenende wil nog niet op de cijfers reageren. Hij wacht op de nieuwe ramingen van het Centraal Planbureau (CPB), die dinsdag worden gepresenteerd. Minister Bos van Financiën heeft al gezegd dat hij rekening houdt met een forse verslechtering ten opzichte van de vorige raming. Begin december voorspelde het CPB voor dit jaar een economische krimp 0,75 procent. In 2010 zou de economie met een groei van 1 procent dan weer beginnen op te krabbelen.

De ambtelijke werkgroep onder leiding van secretaris-generaal Gerritse van het ministerie van Financiën heeft de opdracht gekregen alle opties voor de overheidsfinanciën op tafel te leggen. ‘Inclusief de politiek onwaarschijnlijke’, zei Bos vorige week. Balkenende liet daarop weten dat een aanpassing van de hypotheekrenteaftrek geen optie is. Vicepremier Rouvoet (ChristenUnie) tilt zeer zwaar aan de fiscale aftrek voor niet-werkende ouders.

Wouter Bos(l) en Jan Peter Balkenende (ANP) Beeld
Wouter Bos(l) en Jan Peter Balkenende (ANP)

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden