achtergrondregionaal coronabeleid

Kabinet zet regionale aanpak coronavirus in de steigers

De gesloten versmarkt van de Beverwijkse Bazaar, begin september.Beeld ANP

Het aantal coronagevallen verschilt per regio. De minister wil nu ook op regionaal niveau in de gaten houden of er extra ingegrepen nodig zijn. Hoe gaat zoiets in zijn werk?

Een regionale aanpak moet de opmars van het coronavirus gaan keren. Nu het aantal besmettingen in Nederland de afgelopen dagen snel is opgelopen – de afgelopen week kwamen er ruim zesduizend nieuwe  gevallen bij – ziet het kabinet heil in een regionale aanpak. Minister Hugo de Jonge van Volksgezondheid kondigde begin september al aan dat er een regionaal dashboard gaat komen, waarop de nieuwe maatregelen gebaseerd zullen worden.

De regionale verschillen zijn inmiddels goed zichtbaar. Terwijl bij de eerste golf in maart en april vooral Brabant en Limburg de brandhaarden waren, is de afgelopen weken het virus vooral opgedoken in de Randstad. Na Rotterdam en Amsterdam is er nu ook in Den Haag sprake van een snel oplopend aantal besmettingen. Ook de omliggende gemeenten, zoals Delft, Ouder-Amstel en Diemen, vertonen een stijging van het aantal gevallen.

Regionaal dashboard

De Jonge wil gaan werken met een escalatieladder om te bepalen of het in regio uit de hand loopt. Als de situatie beheersbaar is, is de regio ‘waakzaam’. Als de situatie moeilijker wordt, schakelt een regio over naar de categorie ‘zorgelijk’. En als het echt mis dreigt te gaan, krijgt een regio het predikaat ‘ernstig’.

De lancering van dit regionale dashboard staat nu gepland voor 22 september, zo laat een woordvoerder van VWS weten. De eerste contouren van de regionale escalatieladder zijn al te geven. Op het al bestaande coronadashboard van de overheid hanteert het ministerie sinds kort een signaalwaarde van 7 besmettingen per dag op de 100 duizend inwoners. Onder dat getal zijn de problemen beheersbaar, daarboven is mogelijk de uitbraak niet meer in de hand te houden. De regio’s Rotterdam-Rijnmond, Amsterdam-Amstelland en sinds deze week ook de regio Haaglanden zitten inmiddels gemiddeld boven die grens van zeven.

De grens van 7 besmettingen als signaalwaarde is niet absoluut, vertelt het ministerie. De grens van 7 werkt als een alarmbel. Boven deze grens is er extra reden om alert te zijn, waarbij er ook naar andere indicatoren wordt gekeken om te bepalen of de situatie in een regio nog beheersbaar is. Ook belangrijk is hoe het bron- en contactonderzoek functioneert en of de GGD voldoende in staat is om clusters van brandhaarden te vinden.

Minister Jonge liet ook al weten dat er gekeken wordt naar capaciteit in het ziekenhuis. Daar is de situatie nu alleszins beheersbaar. Er liggen 30 coronapatiënten op de intensive care, een aantal dat nog ver verwijderd is van de 1.400 bezette ic-bedden afgelopen voorjaar. De laatste dagen is er wel een gestage toename van patiënten in het ziekenhuis, vooral in Amsterdam en Rotterdam.

Volgens de overheid wordt de kritische grens bereikt als er in heel Nederland 40 nieuwe opnamen per dag zijn in het ziekenhuis. Zelfs in de regio’s waar het aantal besmettingen het meest toeneemt, worden die aantallen niet gehaald. Naar die maatstaf is de situatie in Amsterdam, Den Haag en Rotterdam ook nog niet ernstig te noemen, eerder zorgelijk. Zelf karakteriseert Amsterdam de situatie momenteel ergens tussen waakzaam en zorgelijk in.

Regionale maatregelen

Niet het kabinet, maar de lokale autoriteiten moeten bepalen welke maatregelen er genomen gaan worden. Of regio’s op korte termijn al extra maatregelen willen nemen, is niet bekend. ‘We hebben nauwe contacten met gemeenten in de regio, als wij denken dat er extra maatregelen nodig zijn dan adviseren we’, zegt Miranda de Haan, woordvoerder van GGD Haaglanden. ‘Maar de veiligheidsregio beslist uiteindelijk.’ En die regio’s willen niet op de zaken vooruitlopen. ‘Pas als er een besluit is genomen, zal er breed over gecommuniceerd worden’, zegt Jan Sinnige, woordvoerder van burgemeester Jan van Zanen in Den Haag.

Verlaten kramen op de versmarkt in Beverwijk.Beeld ANP

De burgemeester hakt als voorzitter van de veiligheidsregio de knoop door, ‘maar wij gaan primair af op adviezen van de GGD’. Wel wil de regio een tipje van de sluier oplichten over de mogelijkheden. ‘Regio’s kunnen drie soorten maatregelen treffen’, aldus Sinnige. Ten eerste die van de lokale overheden maatregelen om de drukte in de stad beter te spreiden. Zo sloot Amsterdam eerder al eens tijdelijk parken. Burgemeester Halsema vertelde de raad donderdag dat de mogelijkheid van een verbod voor dagjesmensen en toeristen wordt onderzocht, als het aantal besmettingen blijft oplopen. Ook overweegt ze dan parkeergarages te sluiten.

Daarnaast kan de regio bepaalde doelgroepen veel gerichter aanspreken. Vooral voor groepen die de Nederlandse taal minder machtig zijn, kan extra communicatie helpen. Ook aan uitleg voor jongeren of studentengroepen kunnen de overheden meer aandacht geven.

Ten derde kan een gemeente of regio strenger handhaven bij excessen, door meer handhavers op pad te sturen of bij grote problemen locaties tijdelijk sluiten. Den Haag heeft meerdere horecazaken tijdelijk gesloten, en ook de Bijenkorf in Amsterdam moest even dicht.

In de gemeente Amsterdam gaan de plannen om in te grijpen nog een stap verder. Het sluiten van de horeca om 24 uur ’s nachts behoort tot de mogelijkheden. En burgemeester Halsema wil de mogelijkheid krijgen om verplichte isolatie op te leggen zonder stevige rechterlijke toets. Daarvoor is een wetswijziging nodig. De gemeente Amsterdam overlegt vrijdag met het kabinet over deze plannen.

Lees ook

Externe deskundigen hebben het coronabeleid tot dusver onder de loep genomen. Minister Hugo de Jonge van Volksgezondheid stuurt deze week de resultaten naar de Tweede Kamer: honderden pagina’s met adviezen. ‘Er bestaat geen silver bullet’.

Het RIVM, het Landelijk Coördinatiecentrum Patiënten Spreiding en het Coronadashboard publiceren regelmatig cijfers over de uitbraak van het coronavirus. Maar welke cijfers zijn belangrijk? En hoe moeten we ernaar kijken?

Meer weten over corona in andere landen? Hier vindt u de belangrijkste grafieken en kaarten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden