Kabinet zet in op 'weerbaar Nederland' in turbulente wereld

Door de ramp met vlucht MH17 is Prinsjesdag dit jaar 'omgeven door een rouwrand van verdriet', zo zei koning Willem-Alexander vandaag in de Troonrede. Hij verwoordde in zijn toespraak de ambitie van het kabinet om Nederland 'weerbaar' te maken in 'turbulente' tijden. Conflicten elders in de wereld - Oekraïne, het Midden-Oosten - hebben effect op de Nederlandse samenleving en de economie, maar Nederland is 'veerkrachtig en saamhorig'.

Koning Willem-Alexander leest de Troonrede voor.Beeld anp

De koning stond uitgebreid stil bij de afgelopen zomer waarin 'andermaal bleek dat vrijheid en veiligheid kwetsbaar zijn'. Hij memoreerde dat op 17 juli een 'verschrikkelijk lot' de 298 inzittenden van vlucht MH17 trof. 'De vliegramp heeft ons diep geschokt. In heel het land waren mensen zichtbaar één in verdriet en rouw.' De ramp en de conflicten in Oekraïne en het Midden-Oosten maken duidelijk hoe 'in de wereld van vandaag alles met alles samenhangt'.

Duidelijk klonk de stem van premier Rutte door in de woorden van de koning toen hij sprak over hoe conflicten elders ook emoties oproepen in Nederland. 'De situatie in Noord-Irak, Syrië en Gaza leidt in ons land tot spanningen en tot gevoelens van onmacht en onveiligheid. De haat die elders in de wereld mensen in het verderf stort, mag niet overslaan naar onze straten.' Hij herhaalde de boodschap van Rutte dat discriminatie en haatzaaien in Nederland niet wordt getolereerd. 'Het tegengaan van extremisme en intolerantie is een kerntaak van de overheid.' Maar, zei de koning, kracht moet ook uit de samenleving zelf komen. 'Ouders, scholen, sportclubs en andere maatschappelijke organisaties zijn nodig om extremisme te voorkomen. Nederland is weerbaar, bouwend op een lange traditie van vrijheid en saamhorigheid.'

De spanningen in het buitenlandbeleid maken ook duidelijk dat een actief buitenlandbeleid 'relevant is en in ons belang'. Wel is daarbij 'nauwe samenwerking met de EU, de NAVO en de VN' cruciaal. De mensenrechten in het buitenland gaan ook Nederland aan, zei de koning. 'De bevordering van de internationale rechtsorde staat niet voor niets in onze grondwet.' Het kabinet heeft daarom besloten om de bezuinigingen op defensie structureel met 100 miljoen euro te verzachten. 'Het kabinet verhoogt de defensieuitgaven. Dit is een trendbreuk met het verleden. Ook stelt de regering eenmalig extra geld beschikbaar voor noodhulp.'

De gouden koets.Beeld anp

Nederlandse economisch herstel broos
Het kabinet ziet 'reden tot optimisme' als het om de Nederlandse economie gaat. 'Het is hoopgevend dat, na een aantal jaren van krimp en stijgende werkloosheid, ons land voorzichtig weer de weg omhoog vindt.' Maar het herstel 'blijft broos en afhankelijk van economische ontwikkelingen in de rest van de wereld'.

Omdat het overheidstekort volgend jaar onder de Europese norm van 3 procent van het bbp uitkomt, ziet het kabinet ruimte om eerdere bezuinigingen niet door te laten gaan. Zo is er een miljard euro beschikbaar voor het verlagen van lasten op arbeid. Ook gaan ambtenaren na jaren van bevroren lonen weer van de nullijn en kunnen 'de inkomens van leraren, politieagenten, militairen en ander overheidspersoneel weer meestijgen met de loonontwikkeling in de markt'.

In eigen land heeft het kabinet één prioriteit, zei de koning: werkgelegenheid. 'De grootste zorg van de regering is en blijft de werkloosheid, daar ligt de allerhoogste prioriteit.' De regering zet in op het helpen van mensen van baan naar baan. Ook ondersteunt het kabinet mensen bijvoorbeeld bij het volgen van een technische studie met behoud van uitkering. Verder wordt het recht op kinderopvangtoeslag bij ontslag met drie maanden verlengd tot een half jaar. 'Daardoor kunnen mensen zich voor een langere periode volledig richten op het vinden van een nieuwe baan.'

Koning Willem-Alexander leest de Troonrede voor.Beeld anp

De koning stond eveneens stil bij de overheveling van zorgtaken naar gemeenten per 2015: in de thuiszorg en de jeugdzorg en voorzieningen voor mensen met een arbeidsbeperking. Zorg dicht bij huis helpt bij het bestrijden van bureaucratie, meent het kabinet. 'In het besef dat bij een operatie van deze opvang niet alles foutloos kan verlopen zet de regering zich intensief in om problemen tot een minimum te beperken.' Om de overheveling gestroomlijnd te laten verlopen trekt de overheid in 2015 400 miljoen euro uit.

Herziening belastingstelsel 'voor de langere termijn'
Bij de begroting van 2015 presenteert het kabinet eveneens een plan voor herziening van het belastingstelsel. De koning kondigde het aan als een project 'voor de langere termijn'. De opdracht die de Rutte en Samsom zichzelf stellen is tweeledig: 'een forse vereenvoudiging en het stimuleren van werkgelegenheid'. 'Dat laatste kan door de lasten op arbeid te verlagen.'

De koning sloot af met een boodschap van hoop, stilstaand bij het feit dat dit jaar Prinsjesdag tweehonderd jaar bestaat: 'Ons land heeft zich in die twee eeuwen steeds veerkrachtig en saamhorig getoond als omstandigheden daarom vroegen - ook deze zomer weer. De regering blijft vastberaden werken aan een vitale en weerbare samenleving, economisch herstel en groei van de werkgelegenheid.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden