Kabinet wil zorgcowboys in het gareel brengen

Gemeenten moeten een fatsoenlijke opdrachtgever worden in de thuiszorg. Ze dienen vanaf volgend jaar behoorlijke tarieven te betalen, waarvan zelfstandigen kunnen rondkomen en thuiszorgbedrijven cao-lonen kunnen betalen.

Een thuiszorgster in Eindhoven. Beeld Marcel van den Bergh

Dit wil staatssecretaris Van Rijn van Volksgezondheid regelen in een zogenoemde algemene maatregel van bestuur. Dat is een aanvulling op de Wet maatschappelijke ondersteuning, waarin gemeenten verantwoordelijk zijn gemaakt voor alle zorg aan thuiswonende hulpbehoevenden.

Van Rijn schrijft geen tarieven voor aan gemeenten. Wel moeten die voortaan een inkoopplan opstellen voor de zorg. Daarin moet de prijs en de kwaliteit van de zorg worden aangegeven. Ook moeten de voorwaarden voor zelfstandigen - zzp'ers - worden vastgesteld.

Van Rijn benadrukt dat zijn maatregel de beleidsvrijheid van gemeenten niet beperkt. Zij moeten alleen hun plannen met hulpverleners en hun verwachtingen daarvan duidelijk formuleren en daarover in gemeenteraden verantwoording afleggen.

Prijzenslag

Het is de bedoeling dat gemeenten voortaan niet langer zonder meer met de goedkoopste zorgaanbieder in zee gaan, maar op kwaliteit gaan letten. Van Rijn hoopt hiermee een eind te maken aan de cowboymarkt in de thuiszorg. Die stamt van tien jaar geleden, toen gemeenten verantwoordelijk werden voor de simpelste zorg voor thuiswonende hulpbehoevenden.

Sindsdien woedt een ware prijzenslag. Gemeenten contracteren de goedkoopste aanbieders. Die wentelen hun lage prijs af op hun werknemers door hen te ontslaan en weer als alfahulp in te schakelen. Deze zzp'ers verliezen daarbij alle werknemerszekerheden zoals pensioenopbouw en verzekeringen tegen ziekte, langdurige arbeidsongeschiktheid en werkloosheid.

Desondanks ging een reeks thuiszorgbedrijven failliet. Bij het bankroet van Meavita in 2009 verloren 20 duizend hulpverleners hun baan en raakten ruim 100 duizend hulpbehoevenden tijdelijk hun zorg kwijt. Het bestuur van Meavita wordt nu door de rechter wanbeleid verweten. Van recenter datum is het faillissement van TSN, waardoor de banen van enkele duizenden vrouwen op de tocht staat.

Inspraakronde

Het is niet de eerste poging van Van Rijn om de markt te reguleren. In de wet staat al dat gemeenten een reëel tarief moeten hanteren, waarvan een beroepskracht tegen cao-tarief betaald kan worden. Vorig jaar werkte Van Rijn dit al uit in een maatregel, die echter bij vakbonden, werkgevers en gemeenten op verzet stuitte.

Daarop heeft Doekle Terpstra op verzoek van Van Rijn een vrijblijvende Code verantwoordelijk marktgedrag thuisondersteuning opgesteld. Die is inmiddels door een handvol bedrijven en circa 80 gemeenten onderschreven. De FNV stelde via de actie Red de zorg aanvullende eisen.

In december sloot Van Rijn een akkoord met gemeenten en vakbeweging over regulering van de thuiszorgmarkt. Die afspraken heeft Van Rijn nu uitgewerkt in de maatregel van bestuur. Er volgt nu een maand durende inspraakronde. Als de Tweede Kamer daarna de maatregel goedkeurt, kan hij op 1 juli van kracht worden. Dat is net op tijd voor de onderhandelingen van gemeenten met bedrijven over de thuiszorg in 2017.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden