nieuws Syrië en Irak

Kabinet wil kinderen van Syriëgangers toch niet ophalen

Het kabinet blijft er toch bij dat kinderen van Syriëgangers die in IS-gebied verkeren niet worden opgehaald. Dat heeft premier Mark Rutte woensdag benadrukt. De premier reageerde op uitspraken van minister Ferd Grapperhaus (Justitie en Veiligheid), die dinsdagavond verwarring creëerde door te zeggen dat onderzocht wordt of kinderen van Syriëgangers uit kampen in Syrië gehaald kunnen worden.

Kinderen van jihadstrijders in al-Ayadiya in Irak. Beeld REUTERS

‘De kinderen moeten daar weg. Ze moeten daar niet in een kamp zitten’, zei Grapperhaus dinsdag in de uitzending van Pauw. Maar dat moet niet worden gezien als nieuw beleid, zei Rutte. ‘Wat hij terecht zegt is dat het een humanitair verschrikkelijke situatie is, maar we zijn het er ook over eens dat het te gevaarlijk is’ om mensen uit Syrië op te halen. Aanleiding om Grapperhaus terecht te wijzen is er volgens Rutte niet. ‘Dat is niet nodig. We zeggen hetzelfde.’

Grapperhaus zei ook dat hij al ‘geruime tijd’ onderzoekt hoe de kinderen op een veilige manier kunnen terugkeren. Ook dat ligt anders, stelt een woordvoerder van het ministerie. Grapperhaus zou het daar over één specifieke casus hebben gehad, waar de rechtbank in Rotterdam vorige maand een uitspraak over deed.

Volgens de rechtbank moet de overheid een Nederlandse Syriëganger die zwanger is naar Nederland halen. De rechtbank oordeelde dat Grapperhaus zich tot het uiterste moest inspannen om deze Ilham zo snel mogelijk op te sluiten in een Nederlandse cel. Achter de schermen is het ministerie van Justitie daar al volop mee bezig zijn. Ook zijn medewerkers van Nederlandse inlichtingendiensten in de Syrische kampen gesignaleerd. 

Eigen verantwoordelijkheid

 De NCTV liet eerder weten dat ‘het hun eigen verantwoordelijk is dat ze daarheen zijn gereisd, dan is het ook hun eigen verantwoordelijkheid om uit het gebied terug te keren’. In januari zei Grapperhaus nog dat de overheid zich niet actief zou inspannen om de kinderen terug te halen uit het voormalige kalifaat. Hij voegde daar in maart aan toe dat Nederland zich niet in ‘strijdgebied’ begeeft, omdat dat ‘gevaarlijk en onverantwoord’ is. 

Het huidige beleid is dat moeders zelf met hun kinderen naar een Nederlandse ambassade of consulaat moeten komen zodat er actie kan worden ondernomen om de kinderen naar Nederland te krijgen. Vanwege de onveilige en instabiele situatie in de regio kan de staat ze niet uit de kampen ophalen. Als ze een Nederlandse post weten te bereiken, zal de marechaussee ze begeleiden naar Nederland. Bij aankomst worden ze direct vastgezet. De Kinderbescherming ontfermt zich vervolgens over de kinderen.

'IS-kinderen' Beeld rv

Maar volgens Kinderombudsman Margrite Kalverboer is het voor de vrouwen onmogelijk om zelfstandig een ambassade te bereiken. Ze zouden het kamp niet uit mogen, geen papieren en geld hebben, en de reis zou te gevaarlijk zijn. Vorige maand pleitte Kalverboer dan ook voor het terughalen van Nederlandse jihadkinderen uit Syrische kampen. ‘Nederland moet alles doen wat in zijn macht ligt om deze kinderen terug te halen. Niets doen is onacceptabel en in strijd met Kinderrechtenverdrag. Als ouders hun kinderen niet beschermen, móet de overheid dit doen’, aldus Kalverboer destijds.

De Volkskrant sprak eerder met de vader van twee naar Syrië afgereisde Nederlanders. Zijn zoon kwam om in het kalifaat; zijn dochter zit er nog steeds en kreeg twee kinderen. Dat de overheid geen moeite doet om zijn familie terug te halen, maakt hem ‘radeloos’. ‘Die kleintjes zijn onschuldig’, voegde hij eraan toe. Een andere achterblijver zei dat deze houding ‘praktisch neer[komt] op een doodvonnis’.

Uit cijfers van de NCTV blijkt dat er ongeveer 145 kinderen van Nederlandse uitreizigers zich in Syrië en Irak bevinden. Meer dan de helft is jonger dan 4 jaar. Nog zo’n dertig andere kinderen bevinden zich buiten het strijdgebied. Sinds het uiteenvallen van het kalifaat zit een aantal kinderen in Noord-Syrische kampen.

Ook een oordeel van de rechtbank in Rotterdam begin april van dit jaar sluit aan bij de oproep van de Kinderombudsman. Volgens de rechtbank moet de overheid een Nederlandse Syriëganger die zwanger is naar Nederland halen. De rechtbank oordeelde dat Grapperhaus zich tot het uiterste moest inspannen om deze Ilham zo snel mogelijk op te sluiten in een Nederlandse cel. Achter de schermen is het ministerie van Justitie daar al volop mee bezig zijn. Ook zijn medewerkers van Nederlandse inlichtingendiensten in de Syrische kampen gesignaleerd. 

'IS-kinderen' Beeld rv

D66 en ChristenUnie waren het met de Kinderombudsman eens, maar hun coalitiepartners VVD en het CDA voelden niet veel voor het terughalen van jihadkinderen. ‘Voor je het weet komen de ouders er achteraan. De VVD kiest voor de veiligheid en de vrijheid van de kinderen in Nederland!’ tweette VVD-Kamerlid Arno Rutte.

Aanleiding van de uitspraken van de minister bij Pauw waren de aanslagen in Indonesië waarbij een heel gezin, onder wie kinderen van 16, 12 en 9, zich opblies.  Het gezin was teruggekeerd uit Syrië; de aanslag is door IS opgeëist. Minister Grapperhaus benadrukte wel dat het terughalen van de kinderen ‘uitermate moeilijke materie’ is. Maar: ‘Ik vind dat die kinderen daar weg moeten. Ze moeten niet in zo’n kamp zitten.’ 

Dit schreven we ook over jihadstrijders

Hoe een opa naar Syrië reisde om de kalifaatkinderen van zijn IS-dochter te vinden
De dochter van Houssein radicaliseerde, trok naar Syrië en kreeg er twee kinderen. Nu zit het drietal in een door Koerden beheerd kamp. De Nederlandse overheid doet niets om gevangenen als zij te laten uitleveren, dus gaat de ‘IS-vader’ naar de kampen, om zijn kleinkinderen te zoeken.

Commandant bij het Syrische militieleger SDF: 'Europa, berecht je eigen IS-strijders'
Europa maakt Noord-Syrië tot een dumpplaats van zijn jihadstrijders. 
Met die felle kritiek komt Redur Khalil, een hoge commandant van het door de VS gesteunde Syrische militieleger SDF. 'Ook Nederland doet niks.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.