KamerdebatTweede steunpakket

Kabinet wil crisis gebruiken voor hervormingen

Jesse Klaver (Groenlinks) en Minister Wouter Koolmees van Sociale Zaken tijdens het debat over het nieuwe noodpakket. Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

Met duw- en trekwerk is de politieke eensgezindheid in Den Haag gered. Het tweede noodpakket voor de economie, zoals het kabinet dat had voorgesteld, is op het laatste moment bijgesteld en met een maand verlengd tot 1 oktober. Daardoor bleek er donderdag in de Tweede Kamer toch brede steun voor. Het kost wat, namelijk 4,5 miljard extra, maar dan is er ook wat.

Het duw en trekwerk draaide vooral om de ‘ontslagboete’. In het eerste noodpakket, dat tot 1 juni geldt, mochten bedrijven die steun krijgen geen mensen ontslaan op straffe van een boete. Het kabinet wilde die boete schrappen – tot weerzin van de vakbeweging en de oppositie, van PVV tot SP. PvdA-leider Lodewijk Asscher dreigde tegen het hele pakket te stemmen als de boete zou verdwijnen. De steun voor het tweede pakket dreigde erg smal te worden, met alleen de coalitie, SGP en Forum voor. Dat wilde het kabinet voorkomen.

De boete blijft. Of wordt afgeschaft. Het is maar hoe je het bekijkt.

Minister Wopke Hoekstra van Financiën (CDA) en Pieter Heerma (CDA) tijdens het debat.Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

Bemoeienis

Als een bedrijf 20 of meer werknemers wil ontslaan, moet dat zoals altijd gemeld worden bij het UWV. Normaliter heeft de vakbeweging dan een maand de tijd om zich met de zaak bezig te houden. Dat gebeurt niet altijd. Nu wordt die bemoeienis een eis. Als het bedrijf geen afspraken maakt met de vakbeweging, de ondernemingsraad of de personeelsvertegenwoordiging over een sociaal plan, krijgt het bedrijf een boete – 5 procent van de hele loonsubsidie. Bedrijven die minder mensen ontslaan, krijgen sowieso geen boete.

Asscher is min of meer tevreden, maar PVV-leider Geert Wilders werd niet moe hem voor te houden dat hij ‘door de pomp’ is gegaan. De boete geldt immers niet voor kleine ontslagronden. En die liggen voor de hand, want kleine bedrijven zijn veruit de grootste groep die van de loonsubsidie gebruiktmaakt. Zowel Wilders als Asscher waarschuwt Koolmees tegen trucs van werkgevers. ‘Ik’, aldus Asscher, ‘vind het wel heel belangrijk dat, nu de grens op twintig gelegd is, erop wordt gelet dat straks niet tien keer negentien mensen worden ontslagen; dat handige jongens – we hebben ze de afgelopen maanden voorbij zien komen – niet alsnog die regeling gaan omzeilen.’ Dat daarop wordt gelet wil minister Koolmees ook, en hij belooft toezicht.

Het debat ging eigenlijk over de hoofdlijnen van de steunregelingen: voor bedrijven, om werknemers in dienst te houden; voor zelfstandigen; en in de vorm van belastingmaatregelen. Maar de coalitie en het kabinet kijken liever vast naar hoe het verder moet in de herfst. De vooruitzichten zijn niet best, benadrukt Eric Wiebes, minister van Economische Zaken. ‘Een ding weten we nu zeker: een V-vormige recessie is het niet geworden.’ Dat was de hoop in het vroege voorjaar, een korte dip en snelle heropleving van de economie – een V. Nu wordt het herstel trager, al zijn somberder scenario’s niet uit te sluiten, suggereert Wiebes.

Steven van Weyenberg (D66) en Minister Wouter Koolmees van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (D66).Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

Kwetsbaarheid

De crisis drukt Nederland met de neus op de feiten en dwingt het kabinet tot echt ingrijpen, vinden vooral ChristenUnie en D66. Gert-Jan Segers (CU) brengt dat welhaast filosofisch onder woorden: ‘Deze coronacrisis is eigenlijk als contrastvloeistof in onze economie, want we zien nu heel goed wat kwetsbaar is, wat niet deugt en wat genezen moet worden. We zien nu grote kwetsbaarheid op de arbeidsmarkt. Mensen met een flexibele baan hebben geen andere zekerheid meer dan de steun van de overheid. 

D66-woordvoerder Steven van Weyenberg is wat concreter: ‘Juist nu is ook het moment voor hervorming van de arbeidsmarkt. Dat we, los van het type arbeidscontract, mensen basiszekerheden gaan geven, een systeem voor alle werkenden.’

Koolmees wil dat ook graag. Hij gaat met vakbeweging en werkgevers aan een vervolgpakket werken bijvoorbeeld deeltijd-WW en scholing betreft, maar ook ‘hervorming van de arbeidsmarkt’, de regels rond werk. Daarover zijn al gedegen adviezen uitgebracht, eigenlijk met het oog op de verkiezingen, maar nu kan het ijzer gesmeed worden. De sfeer is ernaar, vakbeweging en werkgevers zijn gepacificeerd. Dat helpt ook bij het andere overleg, over de uitwerking van het pensioenakkoord, waarbij nog punten op de i worden gezet.

Regelingen tweede noodpakket

De looptijd van de noodmaatregelen wordt met een maand verlengd tot 1 oktober. Dat kost 4,55 miljard euro extra.

Bij ontslagaanvragen van 20 werknemers of meer moeten vakbonden, ondernemingsraad (OR) of personeelsvertegenwoordiging (PV) betrokken worden als bedrijven de loonsubsidie krijgen via de Noodmaatregel Overbrugging Werkgelegenheid. Gebeurt dit niet, dan moeten zij 5 procent van de totale subsidie terugbetalen. Bij ontslagen van minder dan 20 mensen hoeven bonden, OR of PV niet betrokken te worden en geldt geen sanctie.

De belastingvrije tegemoetkoming (TVL) voor mkb-ondernemers om hun vaste materiële kosten te kunnen betalen, is verhoogd tot een maximum van 50 duizend euro (dat was 20 duizend).

De Corona Overbruggingslening (COL), die bijdraagt aan de verbetering van de liquiditeitspositie van innovatieve bedrijven is verhoogd naar 200 miljoen euro (was 150 miljoen).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden