NieuwsOpvang dak- en thuislozen

Kabinet wil binnen anderhalf jaar tienduizend woonplekken voor daklozen

Het kabinet wil binnen anderhalf jaar 10 duizend extra woonplekken met begeleiding creëren voor dak- en thuislozen. In april werd al 200 miljoen euro vrijgemaakt om deze groep te ondersteunen.

Een dakloze in de tijdelijke dag- en nachtopvang (DNO) van het Leger des Heils in de voormalige gevangenis Overmaze.Beeld ANP

De afgelopen tien jaar verdubbelde het aantal daklozen in Nederland: inmiddels zijn het er bijna 40 duizend. ‘Onacceptabel’, schrijft staatssecretaris Paul Blokhuis (ministerie van Volksgezondheid) woensdag in een brief aan de Tweede Kamer. Samen met het ministerie van Binnenlandse Zaken en het ministerie van Sociale Zaken wordt nu een grootschalig plan op touw gezet. ‘We komen woonplekken en begeleiding voor deze groep tekort, de coronacrisis heeft dat nog maar eens pijnlijk duidelijk gemaakt,’ aldus Blokhuis.

Daklozen worden namelijk hard geraakt door de coronacrisis. Waar Nederlanders zich tijdens de lockdown terugtrokken in hun huizen, moesten zij de crisis soms op straat uitzitten. Bestaande opvang is dikwijls grootschalig ingericht en schiet dus tekort tijdens een pandemie: te veel mensen te dicht op elkaar. Hoewel gemeenten vrij snel met oplossingen kwamen, werd duidelijk dat daklozen een buitengewoon kwetsbare groep vormen.

De kabinetsplannen zijn al langer in de maak, maar de pandemie heeft de overheid wel met de neus op de feiten gedrukt, denkt Cornel Vader, directeur van het Leger des Heils. Hij pleitte al eerder voor het uitbreiden van woonplekken met begeleiding. Hij is ‘heel blij’ met het plan. Vooral het voornemen om ook goede begeleiding te bieden bij de woning is belangrijk, zegt Vader. ‘Deze mensen zijn niet voor niets gestrand in de samenleving.’ In de afgelopen jaren is beknibbeld op begeleiding, waardoor er een zeer beperkt vangnet was voor mensen die hun huis kwijtraakten en kampten met bijvoorbeeld schulden of psychische problemen. ‘Je kunt mensen niet laten zwemmen met een uurtje begeleiding per week.’

Co Verdaas, hoogleraar gebiedsontwikkeling aan de TU Delft, vindt het eveneens een mooi plan. ‘Maar we moeten er wel voor waken dat we over tien jaar niet opnieuw voor hetzelfde probleem staan.’ Hij ziet een patroon waarin telkens wanneer het aantal daklozen toeneemt, de overheid met ondersteuningsmaatregelen en hulp komt. Zodra het aantal daklozen daarna afneemt, gaat er minder geld naartoe en herhaalt het probleem zich enkele jaren later opnieuw. Verdaas hoopt dat de overheid hiervan leert. ‘Je weet dat een bepaald deel van de bevolking dak- of thuisloos zal zijn, afhankelijk van de economische conjunctuur.’ Daar kun je op anticiperen, stelt hij. ‘In plaats van oplossingen op projectbasis kun je zorgen dat er ook voor deze groep structureel gebouwd wordt.’

Andere ambities uit het plan zijn het kleinschaliger maken van de bestaande opvang en een grotere nadruk op preventie. De woningen moeten eind 2021 gerealiseerd zijn, daarvoor maakt het kabinet prestatieafspraken met de gemeenten.

Cornel Vader noemt het een ‘stevige ambitie, die alleen maar gerealiseerd kan worden doordat deze drie ministeries de handen ineen hebben geslagen’. Bovendien is er nu extra geld beschikbaar, waardoor ook mensen in kleinere gemeenten kunnen worden opgevangen. ‘Nu worden ze vaak nog doorverwezen naar grote gemeenten omdat er geen budget is voor daklozenopvang- en begeleiding.’ Die gewoonte doorbreken wordt wel een van de uitdagingen bij het uitvoeren van het beleid, stelt Vader. Evenals het tot stand brengen van goedkope woningen en stevig inzetten op persoonlijke begeleiding. ‘Zonder is het niet te doen. En dan krijg je binnen de kortste keren de kosten weer terug in de samenleving.’

Tijdens de coronacrisis waren dak- en thuislozen meer dan ooit op zichzelf aangewezen. Sommige opvangplekken moesten vanwege het besmettingsrisico mensen weigeren of de deuren sluiten. Eenmaal op straat is het moeilijk overleven in een uitgestorven stad

Gemeenten kwamen snel met creatieve oplossingen, zoals opvang in hotelkamers of op een riviercruiseschip. En Den Haag opende onlangs een ‘coronadorp’ voor zieke dak- en thuislozen. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden