Kabinet wil asielzoekers terugsturen naar België en Duitsland: 'Dit ontmoedigt doorreizen'

Staatssecretaris Harbers wil aanscherping 'Dublin-claim'

Beeld ANP

Het kabinet wil het Europese asielbeleid aanscherpen door afspraken te maken over het terugsturen van asielzoekers naar het laatste doorreisland. Voor Nederland geldt dan dat wie aantoonbaar eerst in België of Duitsland is geweest, naar die landen wordt teruggestuurd. Alleen migranten die direct via Schiphol of de Nederlandse havens het land bereiken, zouden hier asiel kunnen aanvragen.

Dit kondigt staatssecretaris Mark Harbers (Asiel en Migratie, VVD) vandaag aan in een interview met de Volkskrant. Het doel is om het doorreizen van asielzoekers in de EU zoveel mogelijk tegen te gaan. ‘Duitsland en België kunnen ook weer overdragen aan buurlanden. Als een asielzoeker weet dat de EU zo werkt, ontmoedigt dat doorreizen’, zegt Harbers.

Het kabinet heeft het idee (in ambtelijk jargon ‘cascading back’) onlangs al onder de aandacht gebracht van de lidstaten en, met een brief aan eurocommissaris Dimitris Avramopoulos, de Europese Commissie. In Brussel zal het in april voor de eerste keer worden besproken. Naar verwachting stuit het op weerstand van vooral de zuidelijke landen, omdat het de druk op Griekenland en Italië verder verhoogt. Daar komen de meeste boten met migranten aan.

Het terugduw-plan is een belangrijk onderdeel van het immigratiebeleid van het kabinet, dat Harbers in een brief aan de Kamer toelicht. Meer greep op migratie is daarbij het uitgangspunt. Ook een evenredige, ‘solidaire’ verdeling van asielzoekers over de Europese lidstaten staat hoog op de agenda. Dit is sinds de migratiecrisis van 2015 een gevoelig onderwerp binnen de EU, omdat vooral de Oost-Europese landen hun medewerking weigeren.

Het ergert Harbers dat een flink aantal landen in de EU wel profiteert van open grenzen, maar niet meewerkt aan de opvang van asielzoekers die erin slagen voet te zetten op het Europese vasteland. Hij doelt op Hongarije, Polen ‘en andere landen oostelijk van Duitsland’. Wie niet via een van de Nederlandse havens of Schiphol is gekomen, routes die relatief weinig gebruikt worden, moet per definitie door een reeks andere landen naar Nederland zijn gereisd.

Harbers: ‘Het gaat om zuiverheid in het systeem, waar nu nog allerlei onevenwichtigheden in zitten. Een asielzoeker die Europa bereikt, moet asiel aanvragen in het eerste land waar hij in de EU aankomt. Dat doet hij vaak niet, omdat hij naar Nederland of Zweden wil. In de landen daartussen wordt hij niet geregistreerd, want daar hebben die landen geen belang bij. Dat moet anders. Zoals we de last aan de buitengrens moeten verdelen, moeten we ook asielpieken in bestemmingslanden evenredig verdelen.’

Volgens de zogenoemde ‘Dublin-claim’ (een Europese afspraak uit 2003) kan een asielzoeker worden teruggestuurd naar een ander Europees land als hij daar eerder asiel heeft aangevraagd. Terugsturen naar doorreislanden kan alleen als lidstaten bewijs accepteren dat een asielzoeker daar eerder is geweest. Dat probeert Nederland nu al, zegt VluchtelingenWerk Nederland, dat weinig fiducie heeft in de poging van Harbers. ‘Het is spierballentaal. Bovendien zit Nederland in de Europese ranglijst op of rond wat gemiddeld een eerlijke opvang is. Dus zo solidair is dit niet.’

Het streven op lange termijn van zowel de EU als Nederland is vluchtelingen uit landen in Afrika, het Midden-Oosten en Azië uitsluitend op te vangen in kampen in de regio. Naar het model van de EU-Turkije-deal moeten dan door de EU per land afspraken worden gemaakt over opvang die voldoet aan VN-standaarden.

Minister Sigrid Kaag (Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking) stelde woensdag vast dat met Libië, op dit moment een populaire oversteekplaats naar Europa, zulke afspraken nog niet te maken zijn. De detentiecentra daar zijn inhumaan, stelde zij vast, en moeten sluiten. Premier Mark Rutte reageerde op zijn wekelijkse persconferentie: ‘We hebben geen actieplan, maar dat is onze intentie.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.