NieuwsDwangsommen asielzoekers

Kabinet wil af van regeling die asielzoekers dwangsommen laat eisen

Asielzoekers kunnen binnenkort waarschijnlijk geen dwangsommen meer indienen als de IND hun aanvraag niet binnen de wettelijke termijn afhandelt. Het kabinet wil de regeling die dit mogelijk maakt afschaffen. 

Turkse Gülen-vluchtelingen in het AZC van Assen.Beeld Harry Cock / de Volkskrant

De ministerraad stemde hier donderdag al mee in. De Raad van State is gevraagd om een spoedadvies. Voordat het nieuwe beleid in werking treedt, moeten beide Kamers er nog mee instemmen.

Staatssecretaris Ankie Broekers-Knol (Asiel) spreekt van een ‘vreemd’ systeem. ‘Als er morgen bijvoorbeeld een vluchtelingencrisis is, loop je binnen de kortste keren weer tegen dwangsommen op.’ Volgens het kabinet is dit niet wenselijk, omdat nu wekelijks een miljoen euro aan belastinggeld wordt uitgekeerd aan asielzoekers. 

Ironisch genoeg is de dwangsommenregeling, officieel bekend als ‘ingebrekestelling’, in 1992 juist in het bestuursrecht opgenomen om burgers een machtsmiddel te geven als de overheid verzuimt. Als iemand bijvoorbeeld een vergunning aanvraagt voor het bouwen van een schuurtje in de tuin en de desbetreffende gemeente reageert niet binnen de wettelijke termijn, dan kan de burger een zogeheten ‘ingebrekestelling’ indienen. Het bedrag loopt op tot 1.260 euro, in hoger beroep zelfs tot 15 duizend.

Asielzoekers

Asielzoekers die in Nederland een verblijfsvergunning aanvragen, kunnen evengoed aanspraak maken op deze regeling. Door vertragingen bij de immigratiedienst IND, veroorzaakt door onderbezetting als gevolg van grove bezuinigingen in 2017, werd dit de afgelopen jaren massaal gedaan. De overheidsdienst heeft een enorme achterstand opgebouwd met het wegwerken van dossiers. Het niet tijdig beslissen over aanvragen kost de organisatie alleen al dit jaar naar schatting 70 miljoen euro. 

Het kabinet erkent het belang dat asielprocedures binnen de wettelijke termijnen worden afgehandeld en zegt er alles aan te doen om de grote achterstand bij de IND voor het einde van 2020 weg te werken. Een speciaal ingestelde taskforce zal zich de komende maanden buigen over 14 duizend zaken waarbij een dwangsom dreigt of al is geëist.

Het afschaffen van de dwangsomregeling voor asielzoekers is een langgekoesterde wens van de VVD, maar stuitte op verzet bij D66. Om de coalitiepartner tevreden te houden, heeft staatssecretaris Broekers-Knol (VVD) aangekondigd dat de rechtsbijstand voor asielzoekers in het eerste deel van de procedure behouden zal blijven. In het regeerakkoord was juist afgesproken dat dit zou worden geschrapt. 

Pressiemiddel

Asieladvocaten zijn blij met het besluit om de rechtsbijstand overeind te houden, maar reageren geschokt op de aankondiging om de dwangsommenregeling van tafel te vegen. ‘Dit past niet binnen de Nederlandse rechtsstaat', zegt de Rotterdamse asieladvocaat Ali Agayev, die afgelopen jaren zo’n twintig tot dertig ingebrekestellingen indiende voor asielzoekers die al lange tijd wachtten op het startschot van hun procedure. ‘Bij 90 procent ging het niet om het geld, de aanvragers wisten dat dit het enige pressiemiddel was om hun zaak onder de aandacht van de IND te brengen.’

De lange wachttijden hebben grote gevolgen voor asielzoekers. Zolang zij geen verblijfsvergunning hebben, verblijven ze in asielzoekerscentra met beperkte voorzieningen en mogen ze niet werken of studeren.

Het nieuwe beleid zal alleen gelden voor asielaanvragen waarvoor nog geen ingebrekestelling is ingediend. Minister Grapperhaus (Justitie) kondigde eerder al aan dat asielzoekers geen dwangsommen kunnen indienen als de behandeling van hun aanvraag vertraging oploopt door de huidige coronacrisis. Een kwestie van overmacht, schreef hij aan de Kamer.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden