Kabinet voert fraudebestrijding pgb's op

Het kabinet voert de strijd op tegen fraude en misstanden met persoonsgebonden budgetten (pgb's) in de zorg. Bij de 30 duizend huisbezoeken die controleurs van de zorgkantoren sinds 2012 aflegden, kwam in 2100 gevallen mogelijke fraude aan het licht. Ook bleek de ingekochte zorg in 900 gevallen niet in orde.

Staatssecretaris Martin van Rijn.Beeld anp

Daarmee hebben de huisbezoeken hun nut bewezen, concludeert staatssecretaris Van Rijn van Volksgezondheid in een brief aan de Tweede Kamer. Hij trekt er daarom dit jaar 5 miljoen euro extra voor uit. 'We schakelen een tandje bij.'

De bewindsman beklemtoont dat het pgb, dat al enkele jaren onder vuur ligt vanwege de fraudegevoeligheid, voor veel mensen heel belangrijk is. 'Bij een solide, houdbare pgb-regeling hoort echter ook dat we de fraude aanpakken en koste wat het kost proberen te voorkomen.'

Lees hier een analyse over de fraudegevoeligheid van het pgb-systeem.

Het persoonsgebonden budget werd in 1995 geïntroduceerd door VVD-bewindsvrouw Erica Terpstra. De gedachte was dat de zorg passender en goedkoper zou worden als mensen zelf de regie zouden kunnen voeren. De aantrekkingskracht van de regeling bleek enorm.

In 1998 waren er 13 duizend pgb-houders, in 2011 waren het er al 139 duizend, met een totaalbudget van 2,7 miljard euro per jaar. Maar de verwachting dat de rest van de zorg hierdoor goedkoper zou worden kwam niet uit. Het pgb trok veel mensen die hun problemen vroeger oplosten met hulp van familie en vrienden en nu plots aanklopten voor een budget. Ook bleek het bijzonder fraudegevoelig: het was jarenlang niet ingewikkeld om geld te ontvangen voor niet-verleende zorg.

Grotendeels ingetrokken

Het kabinet Rutte-I nam zich daarom in 2010 voor drastisch in te grijpen. De geplande bezuiniging werd na de val van het kabinet in 2012 echter weer grotendeels ingetrokken. Met ingang van dit jaar geldt wel een nieuw regime: Het toegekende budget wordt niet meer op een privé-rekening van de hulpvrager gestort, maar op een rekening bij de Sociale Verzekeringsbank (SVB). De rechthebbende krijgt zogeheten trekkingsrechten bij de SVB: er wordt uitbetaald op basis van ingediende rekeningen. Onbenut geld gaat terug van de SVB naar zorgkantoren.

Dit systeem bestond tot 2003 ook, maar werd toen afgeschaft omdat het te bevoogdend zou zijn. Van Rijn kiest er nu toch weer voor in de hoop de kans te verkleinen dat het uitgekeerde geld wordt verdeeld en in eigen zak gestoken. De Nederlandse Zorgautoriteit waarschuwde vorig jaar echter dat ook in het nieuwe stelsel fraude niet te voorkomen is. Veel fraude bestaat uit het uitschrijven van bonnen voor zorg die nooit is geleverd. Die mogelijkheid is er ook dit jaar nog steeds.

Creatief met pgb's

Niemand weet precies hoe veel geld er omgaat in het misbruik van pgb's. Jaarlijks komt een handjevol zorgfraudeurs voor de rechter, vaak voor relatief kleine vergrijpen.

Maar af en toe is het ook serieus raak. De zaak van Samantha P., eigenaresse van het bedrijf Ansa in Lelystad, trok veel aandacht. Zij bood onderdak en hulp aan mensen die nergens terecht konden, zoals daklozen, alleenstaande moeders, verslaafden. Vijf jaar later, in 2010, ontdekte de Belastingdienst bij een routinecontrole vreemde dingen in de administratie. Ansa bleek tientallen bewoners te hebben opgelicht door hen blanco aanvraagformulieren te laten ondertekenen waarop zij invulde welke zorg nodig was. Daarmee vroeg zij pgb's aan. Zorgverzekeraar Achmea, die de pgb's uitkeerde, had niets gemerkt.

Ander voorbeeld: in 2008 werden de vier eigenaren van het Rotterdamse thuiszorgbedrijf Uenzo aangehouden op verdenking van een miljoenenfraude met pgb's. Hun cliënten kregen minder hulp dan afgesproken en de hulpverleners waren lager opgeleid dan toegezegd. Een oplettende bankbediende, die vond dat wel erg hoge bedragen werden opgenomen of overgemaakt naar het buitenland, sloeg alarm.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden