Prinsjesdag Schaarste woningmarkt

Kabinet trekt miljarden uit om ‘wooncrisis’ te beteugelen

De toenemende schaarste op de woningmarkt dwingt het kabinet op Prinsjesdag een aantal onorthodoxe maatregelen te presenteren. Zo komt er een fonds met een miljard euro aan subsidies voor gemeenten die nieuwbouwprojecten starten. Woningcorporaties krijgen daarnaast voor een miljard aan fiscale kortingen als ze nieuwbouw plegen. Starters op de woningmarkt worden mogelijk vrijgesteld van de overdrachtsbelasting.

Bouwvakkers zijn aan de slag met een woningbouwhuis (2010). Beeld Marcel van den Bergh

Die laatste maatregel wordt nog ‘getoetst’ op uitvoerbaarheid, bevestigen ingewijden. Tegelijkertijd wordt bekeken of huisbazen en vastgoedbeleggers juist meer belast kunnen worden bij de aankoop van woningen. Of dat gaat lukken, is nog zeer de vraag. Staatssecretaris Menno Snel van Financiën toonde zich eerder sceptisch over de uitvoerbaarheid, maar de regeringspartijen hopen dat er nog een uitweg wordt gevonden. Voor Prinsjesdag is er waarschijnlijk nog geen duidelijkheid.

Dat de coalitie inmiddels doordrongen is van de problemen op de woningmarkt blijkt ook uit andere  maatregelen die tijdens de afgelopen begrotingsonderhandelingen zijn besproken. Zo heeft het kabinet onderzoek gedaan naar een verdere inperking van de hypotheekrenteaftrek. In een van de varianten die op tafel lagen, werd de aftrek zelfs helemaal afgebouwd. De al eerder ingezette daling van de hypotheekrenteaftrek (van maximaal 49 procent nu tot 37,05 procent in 2023) zou dan in vergelijkbare stapjes blijven doorlopen tot nul procent in 2036. In een andere variant zakte de hypotheekrenteaftrek ‘slechts’ tot 30 procent.

De voorstellen kwamen vanuit het kabinet, maar vooral de VVD en ook het CDA voelden er weinig voor. Toch heeft iemand als president Klaas Knot van De Nederlandsche Bank dit jaar nog geadviseerd om juist wel weer meer te snijden in de aftrek. Dat brengt volgens hem de koop- en huurmarkt meer in evenwicht, de huizenprijzen lopen minder op en Nederlanders worden minder gestimuleerd om schulden te maken.

Door de stijgende huizenprijzen (9 procent in 2018) en het beperkte aanbod op de huur- en koopmarkt hebben vooral starters en middeninkomens moeite om geschikte woningen te vinden in stedelijke gebieden. Door nu een bouwfonds op te zetten met ‘maximaal een miljard’ aan subsidies moet minister van Binnenlandse Zaken Kajsa Ollongren gemeentes verleiden om meer locaties aan te wijzen voor nieuwbouw. Het ministerie kan dan bijspringen om projecten rendabel te maken. De landelijke overheid heeft verder relatief weinig instrumenten om de woningbouw aan te wakkeren. De bevoegdheid om bouwlocaties aan te wijzen, ligt in de eerste plaats bij gemeenten en provincies.

In het verleden werden vergelijkbare fondsen opgezet voor bijvoorbeeld de ontwikkeling van vinexwijken, al was daar beduidend meer geld mee gemoeid. Bouwers en gemeenten pleitten al langer voor een heroprichting van zo’n subsidiepot, maar de kabinetten Rutte hielden tot dusver de boot af.

Ook op een ander terrein stuurt het kabinet bij. Zo moeten woningcorporaties weer een grotere rol gaan spelen. Daarom gaat het kabinet opnieuw snijden in de zogenoemde verhuurdersheffing, een belasting op sociale huurwoningen. Corporaties die overgaan tot nieuwbouw kunnen de komende tien jaar een korting krijgen van in totaal een miljard – gemiddeld 100 miljoen per jaar. In vergelijking met de totale heffing, die nu schommelt rond de 1,7 miljard per jaar, is dat een bescheiden bedrag. Toch is de hoop dat corporaties hun bouwactiviteiten zo weer gaan opkrikken.

Door de coalitie wordt nu openlijk gesproken over ‘een wooncrisis’. Volgens Ollongren is er op dit moment een tekort van bijna 300.000 woningen. Haar doelstelling is om tot 2025 zo’n 75.000 nieuwe woningen per jaar te bouwen, maar vorig jaar lukte dat niet en dit jaar waarschijnlijk weer niet. De tekorten lopen daardoor op. Door een recente uitspraak van de Raad van State over de beperking van stikstofuitstoot dreigen vele projecten in de buurt van natuurgebieden stil te vallen. Dat vormt een nieuwe, grote bedreiging voor het woningaanbod, zo waarschuwden gemeenten als Den Haag en Eindhoven woensdag bij de NOS

• Er is nu een tekort van 294.000 woningen.

• Dat is 3,8 procent van de totale woningvoorraad.

• Tot 2025 moeten er 75.000 nieuwe woningen per jaar bijkomen.

• De afgelopen jaren lag de nieuwbouw gemiddeld rond de 54.000 per jaar.

• In het tweede kwartaal van 2019 werden er 12.800 vergunningen voor nieuwbouw afgegeven, het laagste aantal in drie jaar tijd.

• In 2030 wonen er naar verwachting 18 miljoen mensen in Nederland, een toename van 745.000.

Van wie is Nederland?

De Volkskrant deed uitvoerig onderzoek naar de huurmarkt in Nederland. De particuliere belegger rukt op

De huizenprijzen blijven ondertussen records breken

De grenzen van de betaalbaarheid zijn in zicht

Waar interessante en spraakmakende verhalen online en in de krant ophouden, gaat het Volkskrantgeluid verder. Wat is een zwart gat precies? En hoe gaat het eraan toe in tbs-klinieken? Onze verhalenmakers leggen het uit.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden