Kabinet stemt in met wet die inlichtingendiensten meer laat aftappen

Het kabinet wil de AIVD en de MIVD ruimere bevoegdheden geven als het gaat om het aftappen van het internet- en telefoonverkeer. Een wetsvoorstel daartoe is vrijdagmiddag besproken in de ministerraad en naar de Tweede Kamer gestuurd. De Raad van State (RvS) vindt echter dat dit niet had moeten gebeuren.

Redactie
Het hoofdkantoor van de AIVD en de MIVD in Zoetermeer. Beeld anp
Het hoofdkantoor van de AIVD en de MIVD in Zoetermeer.Beeld anp

De nieuwe wet geeft de inlichtingendiensten de mogelijkheid om op grote schaal internetverkeer af te tappen, om die bulk data vervolgens te doorzoeken op specifieke informatie. Volgens het kabinet is dat nodig, omdat de huidige wet dusdanig verouderd zou zijn dat veel terroristen onder de radar blijven.

De nieuwe wet stelt inlichtingendiensten in staat om datacentra die bijvoorbeeld e-mail, sms, internetbellen en apps verwerken structureel in de gaten te houden. Om Syriëgangers op te sporen kan bijvoorbeeld al het telefoonverkeer tussen Syrië en Nederland worden afgetapt. De hierbij verzamelde gegevens mogen maximaal drie jaar bewaard worden.

De wet is al jaren in de maak, maar liep vertraging op door onder andere de onthullingen van Edward Snowden over de afluisterpraktijken van de Amerikaanse inlichtingendienst NSA.

Sleepnet

Critici van de wet menen dat de wet een 'sleepnet'-effect heeft: door grote hoeveelheden internetdata af te tappen komt de privacy van onschuldige burgers in het geding. Om enigszins tegemoet te komen aan die kritiek, wil het kabinet dat een nieuwe toetsingscommissie zich eerst uitspreekt over specifieke aftapverzoeken. Die commissie bestaat uit drie personen, waarvan er minstens twee rechter zijn. De derde persoon is een expert, bijvoorbeeld op het gebied van internetveiligheid.

De Raad van State adviseert het kabinet om de inlichtingenwet eerst aan te passen voordat deze naar de Kamer wordt gestuurd. Het adviesorgaan vindt dat het onderdeel over de toetsingscommissie uit het wetsvoorstel moet worden geschrapt, en dat in plaats daarvan de Raad van Toezicht op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (CTIVD) een grotere rol moet krijgen.

De huidige wet die de bevoegdheden van de inlichtingendiensten regelt stamt uit 2001, en is voor een groot deel gebaseerd op het verzamelen van gegevens die via satelliet worden doorgegeven. In de daaropvolgende jaren bleek echter dat niet de satelliet, maar de kabel het communicatiemiddel bij uitstek werd. Om ervoor te zorgen dat de inlichtingendiensten hun werk adequaat kunnen blijven doen, moet de wet volgens het kabinet worden aangepast.

Bij de AIVD gaat de vlag NIET uit

Eindelijk komt het moment in zicht dat de inlichtingendiensten ongericht kunnen gaan aftappen, iets waar ze al jaren om vragen. Toch zullen de AIVD en de MIVD vandaag geen slingers ophangen: het komt namelijk allemaal een beetje te laat. (+)

Het kabinet wil de angst wegnemen dat de inlichtingendiensten met de nieuwe wet in handen massaal kunnen spioneren. Maar wie het conceptvoorstel goed leest, wordt niet gerustgesteld. De belangrijkste passages uit het conceptwetsvoorstel ontleed: wat mag er straks allemaal? (+)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden