Kabinet schiet doel voorbij in strijd tegen terreur

Moslimterrorisme moet worden bestreden. De maatregelen die het kabinet nu voorstelt, gaan echter veel te ver, meent Boris Dittrich...

'Het zal niet lang duren voordat de ridders van Allah het Haagse Binnenhof op marcheren. Het parlement wordt omgedoopt tot sjaria-rechtbank en de voorzittershamer zal het islamitische vonnis bekrachtigen.'

Deze visie van Mohammed B. geeft het doel aan, waarvoor hij als soldaat wilde sneuvelen. Via zijn advocaat liet hij weten de volle verantwoordelijkheid voor de brute moord op Theo van Gogh te nemen. Wie kennis neemt van de onderschepte emails en afgeluisterde telefoongesprekken van de leden van de Hofstadgroep, wordt het koud om het hart.

Onze samenleving heeft voor deze in Nederland geboren en getogen jongeren afgedaan. Zij hebben het licht gezien. Alleen zij kennen de ultieme waarheid. Wij zijn de ongelovigen, wij mogen dood. Het gebruik van geweld tegen ons wordt gelegitimeerd met een beroep op Allah. Jason W., verdacht van moordplannen op Ayaan Hirsi Ali, vat het in een gesprek, afgeluisterd in het Haagse Laakkwartier, kernachtig samen: 'Allah zegt: ga slachtend te werk en dat gaan we doen. We gaan slachten.'

Nederland is niet het enige westerse land waar sprake is van een radicalisering van jonge moslims. Duitsland en Groot-Brittannië zijn inmiddels ook wakker geschud. Radicale jongeren plukken hun informatie van internet, bellen mobiel met Saudi-Arabië en vliegen binnen een dag van Schiphol naar een trainingskamp in Pakistan. Kortom, we hebben hier te maken met een internationaal probleem.

Het behoeft geen betoog dat deze geradicaliseerde moslimjongeren hard moeten worden aangepakt. Het kabinet heeft onlangs in een brief de antiterrorismemaatregelen nog eens op een rijtje gezet en nieuwe plannen aangekondigd. De meeste daarvan kunnen rekenen op de steun van D66.

In het klimaat van angst en onzekerheid, dat is versterkt na de moord op Theo van Gogh, wekken sommige plannen van het kabinet een daadkrachtige en harde indruk. Maar bij nadere beschouwing lossen ze het probleem niet op en beperken ze alleen maar de vrijheid van onschuldige burgers.

D66 heeft bezwaar tegen een paar maatregelen.

Mensen van wie niet gezegd kan worden dat zij strafrechtelijk iets verkeerds hebben gedaan of zelfs maar verdacht zijn van een strafbaar feit, mogen in hun vrijheid worden beperkt. Als er een luchtje zit aan hun gedragingen, bijvoorbeeld omdat zij hun baard hebben laten staan en moeilijk te plaatsen activiteiten ontplooien, dan wil de minister van Justitie hen een meldingsplicht opleggen. Periodiek zal zo iemand zich op een politiebureau moeten melden.

Het klinkt ferm, maar wat levert het op? Zal een potentieel lid van de Hofstadgroep, als hij al op het bureau wil komen, zich iets van dat bezoek aantrekken? Krijgt hij daar een lesje in westerse normen en waarden? De criteria op basis waarvan de minister mensen kan dwingen zich bij een politiebureau te melden, zijn vaag. In wezen kan iedereen met onaangepast gedrag dat bij minister Donner vreemd overkomt, de klos zijn. Weigering om zich bij het politiebureau te melden levert een strafbaar feit op. Zo'n weigeraar kan dan gevangen worden gezet.

Het is een omtrekkende beweging om iemand die in eerste instantie niet eens van een strafbaar feit wordt verdacht, toch achter slot en grendel te krijgen. Dezelfde redenering gaat op voor mensen die een verbod krijgen opgelegd zich op bepaalde plaatsen te bevinden. Zou het niet als een statussymbool gaan werken bij sommige moslimjongeren om door de overheid op deze manier uitverkoren te worden? Drijft het hen juist niet in de armen van de geradicaliseerde groep, waar wij ze juist van los willen weken?

Het kabinet wil het verheerlijken van gepleegde terreurdaden (apologie), strafbaar stellen. Stel dat iemand de aanslagen in Madrid van maart 2004 ophemelt en met een gevangenisstraf wordt bedreigd. Zou dat een potentiële Mohammed B. afschrikken? Een overtuigingsdader laat zich niets gelegen liggen aan het verbod op moord, laat staan op het verbod van apologie.

Beter is het gebruik te maken van de vrijheid van meningsuiting en fel tegen dit soort ziekelijke denkbeelden in te gaan. Het resultaat van de maatregel van het kabinet is dat de vrijheid van meningsuiting wordt ingeperkt, maar dat de veiligheid voor de samenleving er niet door wordt vergroot. Terrorisme, voortspruitend uit het ideaal om de westerse samenleving omver te werpen, zal het niet tegenhouden of moeilijker maken.

De Nederlandse Grondwet garandeert de burgers een aantal vrijheidsrechten tegenover de overheid. Pas in concreet in de wet omschreven uitzonderingssituaties mag op die vrijheid inbreuk worden gemaakt. Ik snap best dat het kabinet naar mogelijkheden zoekt de groep geradicaliseerde moslimjongeren die ons de oorlog heeft verklaard, hard aan te pakken. Om potentiële Mohammed B's te vangen worden de netten over de hele samenleving uitgeworpen. Iedereen kan er in verstrikt raken, maar de samenleving wordt er niet veiliger door. Het zijn met andere woorden symboolmaatregelen die geen steun verdienen.

Naast alle wel noodzakelijke maatregelen die het kabinet neemt, moet het wat D66 betreft uit een ander vaatje tappen om de samenleving te beschermen. Met grote spoed moeten jongeren die open staan voor de radicale invloeden van islamisten, op een ander spoor worden gebracht. In het onderwijs moet aandacht komen voor de westerse waarden: individuele mensenrechten, een democratie die is gebaseerd op de scheiding van kerk en staat, gelijke behandeling van mannen en vrouwen, non-discriminatie van homo's, tolerantie en cultureel pluralisme. Invoering van een canon met aandacht voor de Nederlandse en Europese geschiedenis en cultuur kan hier aan bijdragen.

Jongeren moet daadwerkelijk uitzicht op een baan worden geboden. Het midden- en kleinbedrijf dient te worden gestimuleerd stageplaatsen aan te bieden en jonge allochtonen daadwerkelijk aan werk te helpen. De overheid moet afrekenen met discriminatie op de arbeidsmarkt en aan de deur van de discotheek. Moslimjongeren, hier geboren en getogen, maken deel uit van de Nederlandse samenleving.

Wij moeten hen een volwaardige uitgangspositie bieden. Zelf zullen ze uiteraard hun kansen moeten grijpen. Op dit vlak is nog veel te doen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden