Kabinet rekent af met formatiefrustratie

Uw politieke nieuwsbrief

Beeld anp

Goedemiddag,

Het kabinet rekent af met de grootste frustratie uit de formatie en neemt de regie over de zorguitgaven terug. Intussen hebben Ton Elias en Mark Rutte ieder hun eigen VVD.

Hier zijn uw politieke Dagkoersen, die u natuurlijk ook per e-mail kunt ontvangen. Gratis!

Beeld de Volkskrant

GESPREK VAN DE DAG
Baas over eigen begroting

De gang van zaken rond de miljardeninvestering in de verpleeghuiszorg kreeg in het najaar absurde trekken. Voor de verpleeghuisbewoners was het uiteraard goed nieuws: zij konden rekenen op zeker 2 miljard euro extra in de komende jaren. Maar wat op een politieke beslissing leek, bleek dat in werkelijkheid niet te zijn. Zonder dat ze het in de gaten hadden, gaven kabinet en Tweede Kamer alle zeggenschap over deze investering uit handen: ze verplichtten zich tot het volgen van de nieuwe 'kwaliteitsrichtlijnen' van het Zorginstituut. Als dat instituut vindt dat er 70 duizend extra verzorgers bij moeten, dient de politiek zonder mitsen en maren het bijbehorende budget te leveren.

Dat proces (hier gereconstrueerd door verslaggever Frank Hendrickx) leidde tot grote frustraties tijdens de formatie van het derde kabinet-Rutte. De uitgaven aan verpleeghuizen stegen immers al van 4,6 miljard euro in 2010 naar 6,5 miljard in 2017. Daar komt nu nog een stijging van 20 procent bij terwijl de toezichthouders op de zorg, de IGZ en de NZA, van mening zijn dat de verpleeghuiszorg ook op niveau kan komen met minder extra geld. Bijvoorbeeld als de slechter presterende verpleeghuizen een voorbeeld gaan nemen aan goed presterende huizen. De andere spelers in de zorg - de ziekenhuizen voorop - waarschuwen inmiddels voor grote dreigende personeelstekorten omdat de verpleeghuizen iedereen weglokken.

Aan de miljardenimpuls voor de verpleeghuizen was niets meer te doen, bleek al tijdens de formatie. Wel concludeerden de regeringspartijen dat zulke ingrijpende besluiten over belastinggeld nooit meer mogen worden uitbesteed aan ambtelijke organisaties die ook nog eens nauw verweven zijn met de eigen sector.

De ministers op Volksgezondheid, De Jonge en Bruins, hebben inmiddels hun wetsvoorstel klaar dat het initiatief teruggeeft aan de politiek: als kwaliteitsrichtlijnen grote financiële consequenties hebben, moet het kabinet er voortaan weer gewoon eerst mee instemmen, zodat ook de Tweede Kamer weer grip krijgt op de situatie.

De ministers Bruins (l) en De Jonge. Beeld ANP

VRAAG VAN DE DAG
De VVD van Elias vs die van Rutte

De VVD-top zal weinig plezier hebben beleefd aan het AD van zaterdag. Verslaggever Frank Hendrickx: 'Misschien heeft een enkeling zich nog eens afgevraagd wie ook al weer op het briljante idee kwam om Ton Elias in 2017 te wippen van de lijst. Het voormalige Kamerlid, tevens oud-journalist en parttime wijnhandelaar, zet momenteel vooral de oude politieke wijsheid van Lyndon B. Johnson kracht bij: een kameel kan beter in de tent naar buiten pissen, dan buiten de tent naar binnen.'

Elias spreekt in het interview met het AD zijn grote zorgen uit over 'de niksigheid', de 'angstcultuur', de 'ideeënarmoede' en 'ja-en-amencultuur van de VVD'. Elias: 'We hebben Rutte, Rutte en Rutte. En wat hebben we dan verder? Niks... Ik zie bleke politici. Die door trainingen allemaal hetzelfde zeggen... Allemaal naar dezelfde training. Allemaal in dezelfde communicatiemal.'

Opmerkelijke ontboezemingen, zeker na de karakterschets die Rutte in februari bij de wekelijkse persconferentie zelf nog gaf van zijn partij. 'Kijk, de VVD is een zeer anarchistische partij', zei de premier toen. 'Laat zich echt niet door mij vertellen wat ze ergens van moeten vinden. Het zijn allemaal mensen die zelf bepalen wat hun opvattingen zijn en dan mij de indruk geven dat ik de club mag leiden.'

Hoe ziet dat anarchisme er volgens Elias uit? 'Als je honderd jonge VVD'ers die van ons opleidingsinstituut vandaan komen, apart neemt en vraagt 'wat drijft je bij de VVD?', dan hebben ze allemaal precies hetzelfde verhaal. Dat is nogal ongezond voor een liberale partij. Allemaal dat 'je iets van je leven moet maken'. Allemaal dezelfde teksten die Rutte uitsprak toen hij in 2006 voor het lijsttrekkerschap ging. Precies dezelfde tekst! En dat wordt bewust aangemoedigd.'

Vraag van de dag: Zijn Rutte en Elias wel lid van dezelfde partij?

Ton Elias. Beeld anp

EN DAN DIT NOG

In plaats van de studiebeurs
Er werd met smart op gewacht, maar daar is het dan toch: hogescholen en universiteiten krijgen vanaf volgend jaar de beschikking over het geld dat vrijkomt door het afschaffen van de basisbeurs voor studenten. Het gaat om 184 miljoen extra in 2019, oplopend tot 550 miljoen in 2024. Ook daarna groeit het bedrag nog door. De instellingen voor hoger onderwijs gaan met studenten en docenten afspreken hoe ze het geld gaan uitgeven, zo hebben zij afgesproken met minister Van Engelshoven.

Minister Van Engelshoven. Beeld anp

Dagkoersen is de politieke nieuwsbrief van de Volkskrant. Tips of opmerkingen? Mail naar haag@volkskrant.nl. Wilt u deze nieuwsbrief per mail ontvangen? Meld u hier aan: volkskrant.nl/dagkoersen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden