Kabinet pakt fraude met pgb aan

Het pgb mag blijven van dit kabinet, maar dan moet het wel aan echt noodzakelijke zorg besteed worden. Het kabinet wil fraude en oneigenlijk gebruik serieus bestrijden.

DEN HAAG - Met 22 speciale inspecteurs, een nieuw betaalsysteem en meer controle tot in de huiskamer, gaat het kabinet de strijd aan met fraude met persoonsgebonden zorgbudgetten (pgb's). Justitie vermoedt dat er voor tientallen miljoenen euro's wordt gefraudeerd met deze budgetten, vooral door bemiddelende malafide zorgbureaus.


Pgb's zijn bedoeld voor mensen die hun eigen zorg organiseren. Zij kunnen zelf hulpverleners en begeleiders uitkiezen en ook beslissen welke zorg ze inkopen. Vanwege de snel oplopende kosten was het kabinet-Rutte I van plan fors te bezuinigen op de budgetten: zo'n 39 duizend mensen dreigden hun pgb en zorg kwijt te raken. Dat plan werd in het voorjaar deels herroepen in het Lenteakkoord van de vijfpartijencoalitie. Het kabinet Rutte II handhaaft het pgb als model, al worden de eisen wel opgeschroefd, waardoor minder mensen er een beroep op kunnen doen.


De nieuwe staatssecretaris van Volksgezondheid Martin van Rijn (PvdA) wil om te beginnen de fraude aanpakken. De afgelopen jaren kwamen diverse gevallen van grootschalig misbruik aan het licht. Uit onderzoek van de Arbeidsinspectie, de FIOD en de politie blijkt nu dat er zorgbureaus zijn die stelselmatig pgb's aanvragen op naam van mensen die van niets weten. Het geld wordt vervolgens weggesluisd. Bovendien zijn er mensen die het budget niet gebruiken voor zorg, maar voor andere doeleinden. 'Fraude met gemeenschapsgeld ten koste van mensen die zichzelf niet altijd goed kunnen verweren, is niet te verkroppen', aldus Van Rijn.


In reactie op de bevindingen voert de bewindsman nu de controle op. Voortaan moet zeker 20 procent van de pgb-houders te maken krijgen met inspectie. Nu is dat nog 5 procent. 'Dat moet niet alleen via formulieren, maar ook door bij de mensen thuis langs te gaan', aldus Van Rijn. De aanstelling van 22 extra inspecteurs moet dat mogelijk maken.


Van Rijn stopt ook met de contante betaling aan budgethouders. Zij krijgen het geld niet meer op de eigen rekening gestort, maar krijgen een 'trekkingsrecht'. Een derde instantie, bijvoorbeeld de Sociale Verzekeringsbank, gaat waken over de budgetten. De budgethouders moeten duidelijk maken welke zorgverleners hoeveel uur zorg hebben verleend en tegen welk tarief. Pas daarna wordt het geld uitgekeerd. Staatssecretaris Van Rijn vergelijkt het syteem met internetbankieren: 'In een beveiligde omgeving krijgt de cliënt toegang tot het pgb en geeft hij de uitvoerder opdracht om een betaling aan zorgverleners te doen.'


Daarmee keert het pgb-systeem feitelijk terug naar de situatie van voor 2003. Toen waren er ook trekkingsrechten, bewaakt door de Sociale Verzekeringsbank. Dat systeem werd toen als 'te bevoogdend' ervaren. Daarom werd het afgeschaft en kregen cliënten het geld direct tot hun beschikking.


Drie manieren van oneigenlijk gebruik


Incasseren tegen wil en dank


Eerder dit jaar verbaasde een pgb-houder zich in de Volkskrant over de regeling. 'Mijn gehandicapte dochter kreeg een indicatie. Dan kijken ze: hoe zwaar is de handicap? Vervolgens krijg je een normbedrag, voor aankleden, activiteiten ondernemen.' Er kwam een ruim bedrag uit de bus, netto vierduizend euro in de maand. Hij stortte uiteindelijk de helft van het pgb terug. 'Er werd niet gekeken naar het inkomen van de ouders. Mijn dochter had vanaf haar 18de jaar een Wajong-uitkering. Daar kwam dat pgb bovenop. Ik vond dat overdreven.'


Creatieve zorgverleners


Er zijn zorgverleners die zich hebben gespecialiseerd als pgb-bemiddelingsbureau. Zij bieden bijvoorbeeld training en coaching van adhd'ers aan en beklemtonen dat 'dit kan worden betaald met een pgb'. Het bureau regelt vervolgens alles, de cliënt hoeft alleen maar op de juiste plekken te tekenen. Een cliënt verhaalde in de Volkskrant dat ze zo aan een pgb van zesduizend euro per jaar kwam. Toen ze na acht coachingsgesprekken klaar was, had ze nog vijfduizend euro over. Onmiddellijk bood het bureau nog wat andere cursussen aan.


Fraude


Sommige zorgbureaus plegen regelrechte fraude. Onlangs nog werd de oprichtster van opvanginstelling Ansa in Lelystad veroordeeld tot terugbetaling van 3,1 miljoen euro wegens grootschalige fraude met pgb's. Zij vroeg namens haar cliënten een hoger pgb aan dan nodig was en stak het meerdere in eigen zak.


Soms zitten artsen in het complot. De opsporingsdienst Siod rapporteerde vorig jaar over psychiaters die verzonnen diagnoses stelden. Dat leverde patiënten een arbeidsongeschiktheidsuitkering plus een pgb op.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden