analyseIerse corona-aanpak

Kabinet overweegt ‘coronastoplicht’ naar Iers model. Hoe werkt dit systeem in de praktijk?

Het kabinet overweegt een ‘stoplicht’ in te voeren waarmee duidelijk wordt welke maatregelen bij welk besmettingsniveau worden genomen. Het grote voorbeeld is Ierland, maar zo helder als het stoplicht beoogt te zijn, blijkt het in de Ierse praktijk niet.

Mensen op straat met mondkapjes in Galway.Beeld REUTERS

Naast het weerbericht en de uitslagen van de paardenkoersen, hebben de Ieren nog iets om ’s avonds in de gaten te houden: het coronadashboard. Kunnen de inwoners van Wexford op de thee bij de buren? Zijn toeschouwers welkom bij het hurling in Kilkenny? Is het toegestaan om van Meath naar Louth te reizen? Zijn de kroegen open in Dublin? Is trouwen in Tipperary een goed plan?

Het eiland is sinds een paar weken niet alleen verdeeld in 32 graafschappen maar ook in vijf coronaniveaus: groen, geel, amber, oranje en rood. Met dit Plan for Living with Covid-19 wil de Ierse regering duidelijk maken waar de bevolking aan toe is. Hoe hoger het aantal besmettingen, des te meer beperkingen er zijn. Bij het verspreiden van de informatie spelen de media, die de Ierse regering tijdens de coronacrisis zeer behulpzaam zijn geweest, een cruciale rol.

Bij niveau 1, aangeduid met groen, kunnen de Ieren redelijk hun gang gaan. Ze mogen tien mensen van drie verschillende families thuis ontvangen, ze kunnen honderd mensen uitnodigen voor een bruiloft en ze mogen gewoon naar de pub of uit eten. Een beperkt aantal toeschouwers is welkom bij sportwedstrijden. Nachtclubs, disco’s en casino’s zijn evenwel gesloten, thuiswerken wordt aangeraden.

Wanneer het aantal infecties een bepaalde grens passeert, wordt de alarmfase verhoogd en nemen de beperkingen toe. Het zwaarste niveau is het vijfde, dat neerkomt op een lockdown, waarmee de Ieren al vele maanden ervaring hebben. Staat de coronawijzer op rood, dan zijn de kroegen dicht, mogen er maar zes mensen bij een bruiloft aanwezig zijn (inclusief het bruidspaar) en geldt een reisverbod voor afstanden van meer dan 5 kilometer.

Er is geen speciale kleur voor het oude normaal.

Tot voor kort zat het grootste deel van het eiland in de tweede fase, op Donegal in het noordwesten en de hoofdstad Dublin na. Omdat het aantal coronagevallen landelijk aan het toenemen is, is nu heel Ierland in de oranje fase beland. Dat houdt onder meer in dat er, behalve bij de profs, geen sportwedstrijden zijn en er bij een restaurant vijftien gasten buiten mogen eten, wat in deze tijd van het jaar geen pretje is.

Bij dit stoplichtsysteem volgt de regering doorgaans de adviezen van het National Public Health Emergency Team (NPHET), de Ierse versie van het OMT. Maar vorige week besloten politici het wetenschappelijke advies te negeren. Chief medical officer Tony Holohan, net terug van zorgverlof, was dermate in paniek geraakt door de stijging van het aantal infecties dat hij voorstelde om het hele land rood te kleuren en weer op slot te doen.

Dat advies viel helemaal verkeerd in Dublin. Waar zulke adviezen maandenlang braaf zijn opgevolgd, schoot vicepremier Leo Varadkar– zelf een medicus – uit zijn slof. Hij verweet het NPHET niet goed te hebben nagedacht. Later bleek dat de Ierse premier Michael Martin contact had gehad met een bezorgde Boris Johnson. De Britse premier was bang dat veel Ieren bij zo’n lockdown naar Noord-Ierland zouden gaan, waar een milder regime heerst.

De ruzie tussen de chief medical officer en de regeringsleiders toonde meteen aan dat wetenschappelijke adviezen hun beperkingen hebben en dat uiteindelijk een politieke afweging de doorslag geeft. Ierland heeft een van de zwaarste en langste lockdowns van Europa doorstaan. Dat had vooral te maken met de lage ziekenhuiscapaciteit. In de gloriejaren van de Keltische Tijger zijn er volop huizen gebouwd in het land, maar amper ziekenhuizen.

De economische schade is relatief beperkt gebleven, omdat de economie grotendeels afhankelijk is van een coronabestendige agrarische sector. Martin en Varadkar beseffen dat het draagvlak voor een nieuwe lockdown kleiner is geworden. Hoewel het aantal besmettingen sinds begin september een stijgende lijn vertoont, blijft het aantal mensen dat aan het virus overlijdt sinds eind mei onder de tien per dag. In totaal zouden 1.816 Ieren aan corona zijn gestorven.

Het Ierse stoplichtsysteem wordt belangstellend bekeken door Boris Johnson. De Britse premier wil een eigen versie invoeren, met drie in plaats van vijf niveaus. Deze week zullen grote delen van Noord-Engeland op rood gaan, wat Johnson nu al kritiek heeft opgeleverd uit die contreien en van zijn eigen partijgenoten. Anders dan in Ierland, waar politici en burgers vrij eensgezind zijn, roepen de coronamaatregelen in Engeland meer verzet op.

Lees verder

Waarom houden Nederlanders zich zo slecht aan de coronaregels?

Nu het aantal besmettingen toeneemt is het belangrijker dan ooit om ons strikt aan de coronaregels te houden. Waarom lukt dat toch niet? Op pad met een gedragswetenschapper. ‘Dit is een prachtige weerspiegeling van Nederland in coronatijd.’

WAAROM HET AANTAL BESMETTINGEN IN DUITSLAND VEEL LAGER IS DAN HIER

Wat verklaart het grote verschil in het aantal coronabesmettingen in Nederland en Duitsland? Vier wetenschappers die beide landen goed kennen, geven hun analyse. ‘Die influencers in de media... Een dieptepunt. In Duitsland absoluut ondenkbaar.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden