Kabinet officieel nog niet gevallen, maar in de praktijk wel

Premier Rutte heeft zijn bezoek aan de koningin inmiddels afgerond. De premier bood de vorstin het ontslag van zijn kabinet aan, waardoor de regering nu demissionair is. Nu is het wachten op het besluit van de vorstin of de regering direct ontbonden wordt of aanblijft om de lopende zaken te bestieren.

Beeld AP

De koningin laat zich nu bijstaan door haar vaste adviseurs, de beide Kamervoorzitters Gerdi Verbeet (Parlement) en Fred de Graaf (Senaat) plus de vice-voorzitter van de Raad van State, Piet Hein Donner. Ook de mening van de vicepremiers en fractievoorzitters kan koningin Beatrix eventueel horen.

De vorstin kan twee dingen doen. Het ontslag aanvaarden, waardoor het kabinet valt, de Kamer ontbonden wordt en nieuwe verkiezingen georganiseerd worden. Het formeren van een nieuw kabinet wordt zodanig belangrijk geacht, dat dat niet kan gebeuren zonder een nieuw mandaat van de kiezers te krijgen.

Wat echter vaker gebeurt wanneer het ontslag wordt aangeboden van een heel kabinet, is dat de koningin vraagt aan te blijven als demissionair (in ontslag maar nog wel in functie) kabinet.

Politieke steun
Omdat de politieke steun voor een dergelijke kabinet echter ontbreekt, kan het in principe minder voor elkaar krijgen dan een 'gewone' regering. Maar in Nederland is een demissionair kabinet puur juridisch volledig gevolmachtigd om wetsvoorstellen in te dienen, besluiten door te voeren en Nederland in het buitenland te vertegenwoordigen.

Een ongeschreven regel in de politiek stelt echter wel dat erg controversiële onderwerpen niet behandeld worden, maar worden doorgeschoven naar een nieuwe regering, die wel politieke steun geniet. Het begrip controversieel is echter vaag. In de praktijk wordt meestal gekeken naar de mening van de partijen waarvan verwacht wordt dat ze na de verkiezingen in de nieuwe regering terecht zullen komen.

De datum waarop nieuwe verkiezingen zullen worden uitgeschreven is afhankelijk van het moment waarop de Tweede Kamer ontbonden wordt. Dat besluit wordt eveneens genomen door de koningin. Na dat besluit hebben politieke partijen maximaal 40 dagen de tijd om een lijst met kandidaten te maken. Op de 43ste dag nadat die lijsten zijn ingeleverd, vinden de verkiezingen plaats.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden