Kabinet neemt vergrijzing beperkt serieus

DRIE jaar geleden telde Nederland 145 duizend dementerende bejaarden. Van hen waren er vijftigduizend zo dement dat ze in een verpleeghuis moesten worden verzorgd....

Gelukkig komt de vergrijzing met kleine stapjes en kunnen overheid en zorgsector er zich tijdig op voorbereiden. Achtereenvolgende kabinetten hebben steeds verkondigd daar druk mee doende te zijn. De VUT en het prepensioen worden aangepakt, zodat ouderen langer blijven werken en de kosten van de vergrijzing makkelijker kunnen worden opgebracht.

Tot zover lijkt de overheid de vergrijzing dus buitengewoon serieus te nemen. Dat kan echter niet worden gezegd van het ouderenbeleid, zo bleek uit een onlangs verschenen rapport van de Algemene Rekenkamer. Dat rapport was ronduit vernietigend.

In het rapport heette het dat de urgentie van de problemen die door vergrijzing op ons af komen nog altijd wordt onderschat. Volgens de Rekenkamer ontbreekt het vooral aan een richtinggevend kader, waarin onder meer is vastgelegd hoeveel aangepaste woningen voor ouderen er de komende jaren en decennia nodig zijn. Dat is nodig, omdat zonder zulke aantallen niemand kan controleren of het met de mond beleden beleid ('Iedereen heeft recht op zorg en desgewenst een aangepaste woning') voldoende resultaat afwerpt.

Hoewel het kabinet die kritiek afwees, heeft het verhaal van de Rekenkamer toch effect gehad. Maandag kwamen de bewindslieden van VROM en Volksgezondheid voor het eerst met een brede analyse van de groeiende vraag naar ouderenhuisvesting.

De opgave die uit die analyse naar voren kwam, mag er zijn. Om iedere oudere straks huisvesting en de daarbij passende zorg te kunnen bieden, moeten er tot 2015 ruim zeshonderdduizend aangepaste woningen bijkomen.

Daarvan moeten er 312 duizend woningen nieuw worden gebouwd. De rest kan komen uit de bestaande woningvoorraad. Daarvan worden er 312 duizend woningen aangepast om ouderen en andere zorgbehoevenden te kunnen huisvesten.

De vraag is of dit haalbaar zal zijn. Het kabinet denkt van wel, maar legt de verantwoordelijkheid voor de uitvoering op het bordje van de gemeenten, woningbouwcorporaties, zorginstellingen en projectontwikkelaars.

Die zijn doorgaans wat sceptischer en verwijzen niet zelden naar de al jaren stagnerende woningbouwproductie. Die kelderde dit jaar naar 55 duizend woningen, terwijl er, volgens achtereenvolgende ministers, eigenlijk negentig- tot honderdduizend woningen hadden moeten worden gebouwd.

Daar komt bij dat bouwen voor ouderen en zorgbehoevenden veel complexer is dan normale woningbouw. Fraaie plannen voor deze doelgroepen zijn er genoeg, maar de realisatie botst vaak op drie struikelblokken: de ingewikkelde regelgeving, de instituties die hun belangen met hand en tand verdedigen en een subsidiestelsel dat niet aan de nieuwe zorgvraag is aangepast.

Zo is het tegenwoordig officieel beleid om de klassieke bejaardenhuizen te sluiten. Maar het kabinet is er nog altijd niet in geslaagd een sluitende subsidieregeling in het leven te roepen voor de buurtgebonden woonzorgcomplexen die in de plaats moeten komen van de bejaardenhuizen.

Opvallend is ook dat het kabinet geen woord wijdt aan een ander belangrijk kritiekpunt van de Rekenkamer. Die vroeg zich voorzichtig af of het niet eens tijd wordt de verzorging van dementiepatiënten fatsoenlijk te regelen.

Dat is niet alleen van belang, omdat hun aantal groeit. Naar verwachting zullen ook veel verouderde verpleegtehuizen de komende jaren hun poorten sluiten. Het idee is dat de patiënten die er nu verblijven, worden opgevangen in kleinschalige intensief begeleide zorgclusters in de wijk.

Aan die ontwikkeling kleven risico's. Al is het maar, omdat het om kwetsbare, onmondige mensen gaat die zich niet kunnenverweren als er iets dreigt mis te gaan.

Vandaar dat de Rekenkamer bij het kabinet aandrong op een stelsel van minimumnormen voor de huisvesting, verzorging en verpleging van dementiepatiënten. Dat lijkt aan het kabinet-Balkenende II vooralsnog te veel gevraagd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden