Kabinet: neem alleen ‘lege’ laptop en telefoon mee naar China, Rusland, Iran en Turkije

Het ministerie van Buitenlandse Zaken waarschuwt Nederlanders die naar China reizen om alleen ‘lege’ laptops en telefoons zonder gevoelige gegevens mee te nemen. De apparatuur zou op afstand kunnen worden ‘leeggetrokken’ of zelfs worden overgenomen. Ook wordt informatie op laptops en telefoons vrijwel zeker door derden meegelezen. Volgens ingewijden geldt dezelfde kabinetswaarschuwing inmiddels ook voor Rusland, Iran en – pikant – mogelijk ook Navo-bondgeboot Turkije.

Selfie bij de Chinese Muur. Foto epa

De veiligheidsinstructie voor China is afgelopen woensdag per brief gemeld aan 165 Nederlandse bedrijven en kennisinstellingen die deze week met premier Rutte en vier andere bewindspersonen meegaan op een handelsmissie naar China. Meereizende ambtenaren hebben van overheidswege een nieuwe telefoon gekregen die extra is beveiligd en waarvan onnodige apps en documenten zijn verwijderd. ‘Echt belangrijke stukken gaan alleen uitgeprint mee in de koffer’, zegt een ambtenaar die anoniem wenst te blijven.

De Rijksvoorlichtingsdienst doet officieel geen mededelingen over de veiligheidsinstructies voor ambtenaren. ‘Voor elke reis gelden andere voorwaarden’, aldus de RVD. Anonieme ambtenaren melden dat de huidige veiligheidsinstructie veel verder gaat dan voorheen. Wie drie jaar geleden naar China of Rusland reisde, kreeg geen nieuwe telefoon van de overheid en ook niet dezelfde alarmerende waarschuwing van hun leidinggevende.

Groeiende dreiging

Het kabinet-Rutte III hamert sinds zijn aantreden in oktober nadrukkelijk op het risico van cybercriminaliteit. Minister Stef Blok van Buitenlandse Zaken concludeerde twee weken geleden nog: ‘De digitale weerbaarheid van Nederland loopt achter op de groeiende dreiging.’ Volgens de minister wordt Nederland ‘geconfronteerd met uiteenlopende vormen van digitale aanvallen gericht op politieke- en economische spionage en cybercriminaliteit’. Hij schrijft dat in de onlangs gepubliceerde Geïntegreerde Buitenland- en Veiligheidsstrategie 2018-2022. Rusland en China worden daarin expliciet genoemd als risicolanden. Turkije en Iran niet. 

De veiligheidsinstructies voor Nederlandse ondernemers die deze week naar China reizen zijn zeer expliciet. ‘De Chinese overheid zal alles over u en uw bedrijf of organisatie willen weten. U kunt er dus van uitgaan dat alle computers en telefoons die China binnenkomen continu worden gemonitord om deze informatie te verkrijgen’, schrijft Buitenlandse Zaken aan de deelnemers van de handelsmissie. Het departement geeft dertien tips om de schade te beperken.

Zo wordt Nederlanders onder meer aangeraden om een lege of schone laptop mee te nemen waarop zij niet standaard werken. ‘Zet alleen informatie op uw computer die u echt nodig heeft. Delete de rest.’ Laptops hebben geupdate beveiligingssoftware nodig, bij voorkeur een opstart-password en een account-password en een harde schijf die is beveiligd met encyptiesoftware. Bezoekers moeten ervan uitgaan dat apparatuur die achterblijft op de hotelkamer (ook in kluisjes) alsnog worden leeggetrokken.

Ondernemers wordt verder sterk aangeraden  hun Nederlandse telefoon überhaupt niet aan te zetten in China, maar in plaats daarvan een lokaal mobieltje met een prepaidkaart te kopen, die bij vertrek weer kan worden vernietigd. Ze krijgen ook het advies om usb-sticks die zij cadeau krijgen van andere ondernemers – met daarop bijvoorbeeld catalogusinformatie – niet te gebruiken. ‘Deze gadgets kunnen geïnfecteerd zijn met spyware om uw computer in de gaten te houden, informatie of passwords te stelen en zelfs om de computer in zijn geheel over te nemen.’

Wie toch graag internet of apps zoals Whatsapp wil gebruiken in China, moet alvast in Nederland een VPN-verbinding installeren op telefoon of computer. ‘Een VPN creëert een beveiligde tunnel voor internetverkeer, zodat dit niet kan worden gelezen, geblokkeerd of gemanipuleerd door anderen’, schrijft Buitenlandse Zaken. Sociale media zoals Twitter, Facebook en Whatsapp zijn in China ontoegankelijk zonder een vooraf geïnstalleerde VPN-verbinding.

De veiligheidsinstructies zijn ook na de handelsmissie naar China van kracht en gelden voor meerdere landen. In het regeerakkoord is aangekondigd dat het kabinet in ‘bondgenootschappelijk verband gaat investeren in de verdediging tegen en afschrikking van kwaadwillende statelijke en niet-statelijke actoren in het cyberdomein’. In Nederland gebeurt dit onder meer via de inlichtingen-en veiligheidsdiensten, het Defensie Cyber Command en het Nationaal Cyber Security Centrum.

Tips voor laptop- en telefoongebruik in China

1. Neem een ‘schone’ laptop mee waarop u niet standaard werkt. Update de beveiligingssoftware.
2. Zet alleen informatie op uw computer die u echt nodig heeft. Delete de rest.
3. Kluisjes in hotelkamers voorkomen niet dat achtergelaten apparatuur wordt uitgelezen.
4. Schakel de bluetooth-functionaliteit op uw apparaten uit.
5. Beveilig uw laptop met een opstart-password en een account-password.
6. Zorg dat uw harddisk beveiligd is met encryptiesoftware.
7. Gebruik alleen datadragers (usb-sticks) met encryptiesoftware. Laat ze liever helemaal thuis.
8. Gebruik geen datadragers die u in China cadeau krijgt.
9. Schakel uw Nederlandse telefoon uit voordat u in China aankomt.
10. Koop bij aankomst een lokale mobiele telefoon met prepaid kaart, die bij vertrek kan worden vernietigd. Houd er rekening mee dat telefoongesprekken worden meegeluisterd door de overheid.
11. Hetzelfde geldt voor sms’jes en andere berichten.
12. Ga ervan uit dat spyware wordt geïnstalleerd als u WeChat downloadt.
13. Installeer voor vertrek een VPN-verbinding op telefoon en laptop om veilig te kunnen internetten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.