nieuwsbeïnvloeding uit buitenland

Kabinet: moskeeën en weekendscholen moeten buitenlandse geldstromen openbaren

Burgemeesters en het Openbaar Ministerie krijgen het recht inzage te vragen in de financiering van instellingen die geld ontvangen van buiten de Europese Unie. Toezicht op buitenlandse geldstromen, naar bijvoorbeeld de organisaties achter moskeeën, moet voorkomen dat instellingen dit geld krijgen om aan te zetten tot haat, discriminatie of intolerantie. 

Suhayb Salam (op de voorgrond), bestuursvoorzitter en geestelijk leider van de alFitrah-moskee in Utrecht, februari vorig jaar bij de parlementaire ondervragingscommissie ongewenste beïnvloeding uit onvrije landen.Beeld ANP

De wet die dit mogelijk maakt is maandag naar de Tweede Kamer gestuurd. De parlementaire ondervragingscommissie ongewenste beïnvloeding uit onvrije landen (Pocob) van de Tweede Kamer, onder voorzitterschap van CDA-Kamerlid Michel Rog, concludeerde in juni dit jaar dat er sprake is van ongewenste beïnvloeding als gevolg van buitenlandse geldstromen naar instellingen in Nederland. Het eindrapport had als titel ‘(On)zichtbare beïnvloeding’.

De mogelijkheid van een wet was ook al opgenomen in het regeerakkoord uit 2017. Minister Sander Dekker (Rechtsbescherming, VVD) geeft als motivering bij het wetsvoorstel: ‘Organisaties die openstaan voor dit soort donaties mogen daar niet zomaar mee wegkomen.’ Zulke instellingen zijn volgens het kabinet een bedreiging voor de vrijheden van de democratische rechtsstaat.

In de Wet transparantie maatschappelijke organisaties, zoals hij officieel heet, krijgen burgemeester en het OM de bevoegdheid om bij een maatschappelijke organisatie navraag te doen naar buitenlandse giften. Het gaat dan om geldstromen uit landen buiten de EU of de Europese Economische Ruimte (de EU plus Liechtenstein, IJsland en Noorwegen). Als deze geldstromen substantieel blijken, dient informatie te worden verstrekt over de persoon die de donaties heeft verricht.

De ondervragingscommissie stelde vast dat geldschieters uit onder meer de Golfstaten fundamentalistische boodschappen proberen te verspreiden. Dat kan via moskeeën of daaraan verbonden informele weekendscholen. Beïnvloeding van moslimgemeenschappen in Nederland vindt ook plaats door het uitzenden en betalen van imams en predikers. ‘De betaler bepaalt’, aldus de commissie. ‘De bevindingen geven ons absoluut reden tot zorg’, zei voorzitter Rog, die zijn rapport ‘met urgentie’ aanbood aan Kamervoorzitter Khadija Arib.

Dit voor de rechtsorde ‘problematisch gedrag’, zoals Dekker het omschrijft, is al jaren onderwerp van discussie. De commissie kreeg als verwijt een onderzoek tegen de islam te verrichten en daarmee aan de vrijheid van godsdienst te tornen. Op haar beurt waarschuwde de commissie voor het gevaar van ‘parallelle samenlevingen’. Het kabinet ziet in het toezicht op en het aanpakken van geldstromen een mogelijkheid om dit laatste tegen te gaan. Een organisatie die niet meewerkt maakt zich schuldig aan een economisch delict. Dwarsliggende bestuurders riskeren een bestuursverbod van maximaal 5 jaar.

De Europese Raad van Justitie-ministers heeft twee weken geleden besloten vergelijkbare wetgeving in Europees verband tot stand te brengen, om te vermijden dat EU-landen zonder deze wetgeving als springplank worden gebruikt. Onvrije landen staan zelf geen buitenlandse financiering van bijvoorbeeld christelijke kerken toe.

Lees ook:

Dit schreef de Volkskrant over het eindrapport van de commissie-Rog, dat in juni verscheen.

Columnist Martin Sommer blikte eerder deze maand alvast vooruit op het Kamerdebat over ongewenste beïnvloeding. Dat vindt in december plaats. U leest het hier.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden