'Kabinet moet risico verlagen voor asielzoekers in opvang'

Meer menselijke maat en minder juridische regels. Dat bepleit de Onderzoeksraad voor Veiligheid voor asielprocedures in Nederland. Meer oog hebben voor de persoonlijke omstandigheden van een asielzoeker verkleint de kans op tragische incidenten als de zelfmoord van de Rus Alexander Dolmatov, vorig jaar in vreemdelingendetentie.

AMSTERDAM - Dolmatovs dood veroorzaakte in januari 2013 veel politieke ophef. Staatssecretaris Teeven van Justitie zegde een onderzoek toe naar de veiligheid van asielzoekers in opvang- en uitzetcentra. Een jaar later concludeert de Onderzoeksraad voor Veiligheid dat asielzoekers in opvanglocaties niet structureel onveilig zijn, maar wel risico's lopen.


Dit geldt vooral voor vreemdelingen met psychische en psychiatrische problemen. Risico's als de zelfmoord van een (afgewezen) asielzoeker zijn nooit uit te sluiten, maar de raad vindt dat de zorg voor vreemdelingen met psychische en psychiatrische klachten nu tekortschiet. 'Zij krijgen niet altijd de zorg die zij nodig hebben.' De beperkte mogelijkheden voor een zinvolle dagbesteding in opvangcentra vindt de raad op zich al een bron van psychische klachten.


De behandelmogelijkheden zijn in opvangcentra beperkt. En er wordt van behandeling afgezien als de vreemdeling er naar verwachting slechts kort zal verblijven. De Onderzoeksraad vindt dat meer moet worden uitgegaan van de 'zorgbehoefte van de patiënt'. Zijn of haar persoonlijke omstandigheden worden weleens uit het oog verloren door de druk asielprocedures snel af te ronden en de kosten zo laag mogelijk te houden.


Het gevolg is dat er onveilige situaties kunnen ontstaan voor de patiënt, voor andere bewoners en voor het personeel in de opvanglocaties. Afgewezen asielzoekers met onbehandelde psychotrauma's die op straat worden gezet - of het land uit - kunnen een risico vormen voor zichzelf en hun omgeving.


Twee weken geleden pleegde een Armeense man die binnenkort uitgezet zou worden zelfmoord nabij het asielzoekerscentrum waar hij verbleef. Hij leed aan een waanstoornis en hoorde volgens zijn advocaat eigenlijk thuis in een ggz-kliniek. Hij was medisch onderzocht, maar werd niet opgenomen.


De Onderzoeksraad heeft geen goed inzicht kunnen krijgen in de mate waarin zich onveilige situaties in opvang- en terugkeercentra voordoen, doordat incidenten niet nauwkeurig worden geregistreerd.


In zijn algemeenheid pleit de raad voor meer 'professionele verantwoordelijkheid' voor de medewerkers en een minder sterke 'juridische benadering' van asielprocedures. Tegelijk kan de kwaliteit van die procedures volgens de raad omhoog met meer gekwalificeerde advocaten en tolken. De raad adviseert het kabinet de Inspectie Veiligheid en Justitie te laten toezien op de veiligheid van asielzoekers. Nu ontbreekt het aan extern toezicht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden