Kabinet mag medewerking eisen aan uitzetting in ruil voor bed, bad, brood

Het kabinet mag van uitgeprocedeerde asielzoekers eisen dat ze meewerken aan uitzetting in ruil voor de zogenoemde bed-bad-en-brood-opvang. Dat is alleen anders in geval van bijzondere omstandigheden. Dit blijkt uit een uitspraak van de Raad van State.

Een groep asielzoekers vond vorig jaar onderdak in een kantoorpand in Amsterdam-West. Beeld anp

Ook de Centrale Raad van Beroep heeft vandaag uitspraak gedaan over een kwestie in zake bed, bad, brood. De Raad heeft besloten dat de gemeente Amsterdam opvang mag weigeren aan uitgeprocedeerde asielzoekers en hen voor onderdak mag verwijzen naar een vrijheidsbeperkende locatie.

Staatssecretaris Klaas Dijkhoff (justitie, VVD) wachtte deze uitspraken af, voor hij een akkoord sluit met de gemeenten over de opvang van personen zonder verblijfsvergunning. Hij heeft laten weten de uitspraak toe te juichen: 'Het is een bevestiging van wat we zelf al dachten. We hadden dezelfde analyse gemaakt, het is prettig dat die bevestigd wordt.'

'We hebben het verkeerde land gekozen'

Vier Tibetaanse vrouwen zwerven al jaren door Amsterdam zonder verblijfsstatus. Waaruit bestaat hun recht op een menswaardig bestaan? Lees hier het interview (+).

Twee kwesties

Er speelden twee verschillende zaken. In de eerste zaak gaat het om een vreemdeling die aan staatssecretaris Klaas Dijkhoff van Veiligheid en Justitie onderdak en leefgeld heeft gevraagd (Rijksopvang). De staatssecretaris heeft onderdak aangeboden in een vrijheidsbeperkende locatie onder de voorwaarde dat hij meewerkt aan zijn vertrek uit Nederland. Omdat het verzoek aan de staatssecretaris is gericht, deed de Raad van State hier uitspraak over.

De Centrale Raad van Beroep heeft ook uitspraak in zaken van andere uitgeprocedeerde vreemdelingen gedaan. Deze mensen hebben niet de staatssecretaris maar de gemeente Amsterdam verzocht hen opvang te bieden (gemeenteopvang). Dat doen ze op basis van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), vandaar dat de Centrale Raad van Beroep in deze gevallen uitspraak doet en niet de Raad van State. De rechter heeft geoordeeld dat verblijf in een vrijheidsbeperkende locatie niet in strijd is met de verplichting om opvang te bieden.

Marjan Sax, woordvoerster van de uitgeprocedeerde asielzoekers in Amsterdam laat weten teleurgesteld te zijn over de uitspraak. Ze noemt het 'treurig dat de rechter zo weinig van de realiteit aantrekt.' Ook wijst ze op het feit dat twee mensen van de rechter alsnog een verblijfsvergunning hebben gekregen omdat ze homoseksueel zijn, wat volgens haar laat zien dat afwijzingen niet altijd terecht zijn. Over een gang naar de Europese rechter heeft ze nog geen uitspraak gedaan.

Mr. H.G. Lubberdink, voorzitter van de Vreemdelingenkamer van de Afdeling bestuursrechtspraak leest de uitspraak voor in de zaak Bed, Bad en Brood. Beeld anp

Kabinetscrisis

In april, voor de huidige vluchtelingenstroom op gang kwam, struikelde het Kabinet (PvdA-VVD) bijna over het onderwerp. Regeringspartij VVD wil zo min mogelijk voorzieningen voor deze groep, vanuit de gedachte dat de uitgeprocedeerden dan 'nooit meer weg gaan'. Maar het Europees Comité van de Rechten van de Mens (ECSR) oordeelde in november vorig jaar: ook mensen zonder verblijfsvergunning hebben recht op de meest elementaire voorzieningen, omschreven als bed, bad en brood. De reactie van de Raad van Ministers van Europa, die in april op volgde, was minder eenduidig.

Het kabinet kwam tot het compromis dat aan het eind van dit jaar alleen op zes plekken in het land - de vijf grootste steden en Ter Apel - nog uitgeprocedeerden mogen worden opgevangen. En dat alleen tijdelijk.

Maar advocaat Pim Fischer, die deze zaak naar het ECSR had gebracht, vindt dit Kabinetsbesluit niet in lijn met de Europese uitspraak en stapte naar de bestuursrechter. Veel gemeenten willen hun opvang ook niet sluiten. Naar de uitspraken wordt dus met spanning uitgekeken. Ook omdat een aanzienlijk deel van de huidige asielzoekers volgens de politiek zo snel mogelijk terug zal moeten naar het land van herkomst, als hun asielverzoek niet wordt gehonoreerd.

Lees ook

In april hebben na een ruime week onderhandelen VVD en PvdA besloten dat uitgeprocedeerde asielzoekers langer worden opgevangen, maar niet tot in het oneindige. Lees hier de analyse (+) van destijds.

Lodewijk Asscher, Klaas Dijkhoff, Halbe Zijlstra en Diederik Samsom in april tijdens het overleg over bed, bad, brood op het ministerie van Sociale Zaken. Beeld Freek Van Den Bergh
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden