NieuwsBurgemeesters en criminaliteit

Kabinet maakt weg vrij voor tips burgemeesters over verkassende criminelen

Burgemeesters mogen elkaar voortaan waarschuwen voor criminele ondernemers. Zij schenden dan niet hun geheimhoudingsplicht of de privacywetgeving. Gemeenten die vergunningen of transacties weigeren, krijgen een tipbevoegdheid bij het vermoeden dat kwaadwillenden hun activiteiten bewust verleggen naar een andere gemeente.

Burgemeesters Ahmed Aboutaleb (Rotterdam) en Femke Halsema (Amsterdam) wachten op Prinsjesdag bij het Mauritshuis op de Glazen Koets.Beeld ANP

De hiervoor noodzakelijk wijziging van de zogenoemde wet Bibob (Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur) is donderdag vrijgegeven voor internetconsultatie door de ministers Grapperhaus van Justitie en Veiligheid en Dekker voor Rechtsbescherming. Na de consultatie gaat het voorstel naar de Raad van State en de Tweede Kamer.

In het parlement leeft al langer de wens om de informatiedeling tussen overheden te verbeteren, om zo  ondermijnende criminaliteit beter te kunnen bestrijden. Als uit een Bibob-onderzoek ‘ernstig gevaar voor de samenleving’ blijkt, moet die informatie gedeeld kunnen worden. Een motie van het PvdA-Kamerlid Kuiken, met de opdracht aan het kabinet om dat mogelijk te maken, werd in maart 2018 aangenomen.

‘Bizar’

De invoering van de AVG (Algemene verordening gegevensbescherming) in mei 2018 bracht nieuwe hindernissen, waarover met name de Rotterdamse burgemeester Aboutaleb zich publiekelijk boos maakte. Hij wilde de burgemeester van Nissewaard waarschuwen voor een criminele ondernemer, vertelde hij maart jongstleden, van wie meerdere bedrijfjes in Rotterdam door de gemeente gesloten waren. ‘Maar dat mag dus niet en dat is natuurlijk bizar’, aldus Aboutaleb.

In het nieuwe wetsvoorstel mag dat voortaan wel, zij het omgeven met allerlei waarborgen. In de toelichting op de wet staat de doelstelling als volgt omschreven: ‘Voorkomen dient te worden dat een gemeente optreedt tegen een criminele partij en een andere gemeente onbewust de criminaliteit faciliteert ten aanzien van diezelfde criminele partij.’ Dit geldt ook voor provincies en andere overheden, in de Wet Bibob ‘rechtspersonen met een overheidstaak’ genoemd.

De Wet Bibob dateert uit 2003. Eerder had de parlementaire enquêtecommissie-Van Traa vastgesteld dat criminelen vergunningen, subsidies en aanbestedingen gebruiken om (drugs)geld wit te wassen en andere strafbare feiten te plegen.

Het Landelijk Bureau Bibob (LBB) kan sindsdien op verzoek van gemeenten en andere overheden integriteitsscreeningen uitvoeren en ‘gevaarsconclusies’ afgeven in drie categorieën: ernstige mate van gevaar, mindere mate van gevaar, geen gevaar. Die waarschuwingen kunnen gemeenten dan betrekken bij de afweging om wel of geen vergunning te verlenen – daarover beslissen zij uiteindelijk zelf.

Burgemeester van Rotterdam Achmed Aboutaleb arriveert bij het Designcollege waar een dag eerder een 16-jarig meisje is doodgeschoten. Een 31-jarige verdacht is aangehouden.Beeld ANP

Stromannen

Criminelen slagen er steeds beter in via stromannen vergunningen te krijgen, waarbij dan de gebruiker niet de aanvrager van de vergunning is en dus ook niet bij het LBB bekend is. ‘De Wet Bibob is op zijn grenzen aan het stuiten’, schreven de onderzoekers Pieter Tops en Jan Tromp eerder dit jaar in hun rapport De achterkant van Amsterdam. Een niet bij naam genoemde officier van justitie zegt daarin: ‘Schijnbeheer is het antwoord van georganiseerde criminelen op Bibob.’

De wetswijziging maakt ruimere informatiedeling tussen het LBB en gemeenten mogelijk en – via de nieuwe tipbevoegdheid – tussen gemeenten onderling. Ook wordt de kring mensen over wie informatie wordt ingewonnen en gedeeld groter: niet alleen de aanvrager, maar ook zakelijke relaties waarover ‘justitiële gegevens’ bestaan. Die gegevens gaan volgens de wetswijziging voortaan niet twee, maar vijf jaar terug.

In zijn strijd tegen ondermijnende criminaliteit komt minister Grapperhaus binnenkort ook met het wetsvoorstel  Gegevensverwerking door samenwerkingsverbanden, om informatiedeling tussen overheidsdiensten en private partners te vergemakkelijken.

Het onderzoek van Tops en Tromp toont Nederland als draaischijf van de Europese drugsindustrie, schreef de Volkskrant. U kunt dat hier nalezen.

Minister Grapperhaus van Justitie en Veiligheid voert een ‘War on Criminal Organisations’, zei hij vorig jaar tegen de Volkskrant in een interview dat hier is terug te vinden.  

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden