NIEUWS

Kabinet maakt te weinig haast met evacuatie Afghaanse tolken, Tweede Kamer maant tot spoed

De Tweede Kamer wil dat het het kabinet zich actiever in gaat zetten om Afghaanse tolken die voor Nederlandse militairen werkten, naar Nederland te brengen. Nu westerse troepen zich terugtrekken, lopen zij groot gevaar. Van de meer dan 300 tolken bevinden zich 68 met hun gezin in Nederland en 83 in het beoordelingsproces.

Nederlandse militairen, bijgestaan door twee Afghaanse tolken in gesprek met Afghaanse boeren in de Balouzi Vallei in 2008.  Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant
Nederlandse militairen, bijgestaan door twee Afghaanse tolken in gesprek met Afghaanse boeren in de Balouzi Vallei in 2008.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Donderdag dient Kati Piri (PvdA) een motie in - gesteund door onder meer D66, VVD, ChristenUnie, Denk, GroenLinks en SP - die de regering opdraagt ‘alle mogelijkheden’ te benutten tolken hierheen te halen voordat de Nederlandse terugtrekking begin juli een feit is. Tolken moeten actief benaderd worden, het bureaucratische proces ingekort tot maximaal vier weken, desnoods moeten tijdelijke reispapieren (laissez passers) worden uitgereikt en de regering moet een evacuatieplan opstellen, net als de Fransen en Amerikanen al doen. CDA en VVD zijn er nog niet uit of ze de motie zullen steunen.

Demissionair minister van Defensie Ank Bijleveld kon de Kamer woensdag niet overtuigen dat ‘met man en macht’ gewerkt wordt aan het terughalen van de honderden Afghaanse tolken die de afgelopen twintig jaar voor de Nederlandse troepen hebben gewerkt. Sinds midden april zijn tien tolken met hun gezin in Nederland aangekomen en zijn er 32 nieuwe aanvragen van tolken binnengekomen.

‘We delen het gevoel van urgentie’, zei Bijleveld meermaals. Maar de cijfers, de nog steeds maandenlange procedure en het niet actief benaderen van voormalige tolken vertellen volgens de Kamer een ander verhaal - waarin bureaucratie het blijft winnen van het gevoel van urgentie. Jeroen van Wijngaarden (VVD) somde een reeks concrete voorbeelden op van tolken die vastlopen in een wirwar van Nederlandse eisen.

Zelfs minimale inspanning ontbreekt

Zo is op grond van de cijfers nog steeds onduidelijk waar ongeveer de helft van de tolken die voor Nederland hebben gewerkt, zich bevindt en in hoeverre die behoefte hebben aan Nederlandse hulp. Volgens Bijleveld is daar niet makkelijk achter te komen, maar de Kamer vraagt zich af of een poging is gewaagd. Zelfs een minimale inspanning daartoe, publieke informatie op de website van de ambassade in Kabul, ontbreekt. ‘Mensen weten ons te vinden’, zei Bijleveld, en tolken die dat niet doen ‘willen waarschijnlijk niet gebruikmaken van de regeling’.

Een groot aantal aanvragen, 101 tot nu toe, is afgewezen. Deels gaat het daarbij ook om mensen die wel voor de Nederlandse militairen werkten, maar niet als tolk. Andere landen, zoals Duitsland, Australië, Frankrijk en de VS hebben ook voor dat personeel een regeling - Nederland niet.

De procedure is versneld, zegt Defensie. Voorheen werd eens per twee maanden een dossier met positieve besluiten voorgelegd aan het hoofd van de IND, nu is dat direct na een positief besluit. Ook wordt bij een positief besluit direct de reis naar Nederland geregeld, terwijl hun komst voorheen werd gedoseerd.

Bijleveld claimde ook dat er minder documenten gevraagd worden, maar verbaasde haar gehoor met haar interpretatie van de gecertificeerde vertalingen van Afghaanse documenten die vereist zouden zijn. Normaliter stelt Nederland zelf deze eis over buitenlandse documenten - maar in dit geval zouden Afghaanse autoriteiten hun eigen documenten gecertificeerd vertaald willen zien. ‘Ik heb hier nog nooit van gehoord’, zegt Sara de Jong van de Universiteit van York, die al jaren onderzoek doet naar Afghaanse tolken.

Geen noodmaatregelen getroffen

Salima Belhaj (D66), wiens motie uit november 2019 het makkelijker moest maken voor álle tolken die voor Nederland werkten hierheen te komen, toonde zich verontwaardigd dat het kabinet er zelf de regel aan heeft toegevoegd dat tolken die lange tijd voor andere landen hebben gewerkt, eerst daar hun heil moeten zoeken. Ze noemde het ‘kwalijk’ dat sinds bekend is dat de troepen vertrekken geen noodmaatregelen zijn genomen. ‘Als het onze eigen Nederlandse militairen zouden zijn die ver van Kabul zitten, dan zou je ze toch ook niet achterlaten?’

Een van de unieke aspecten van het tolkendebat is dat van links tot rechts de gedachte leeft dat het kabinet niet genoeg doet. De PVV sloot zich woensdag voorzichtig hierbij aan door te pleiten voor ‘opvang in de regio’ voor de Afghaanse tolken waarvoor Nederland ‘een verantwoordelijkheid draagt’. Alleen Bijlevelds partijgenoot Derk Boswijk (CDA) noemde het ‘makkelijk uit emotie te roepen dat alle tolken hierheen moeten komen’. Hij vertrouwt er op dat ‘mensen in het ministerie perfect die afweging kunnen maken’.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden