Kabinet krijgt groen licht voor intrekking referendum over referendumwet

Het kabinet zet met spoed de afschaffing van het raadgevend referendum door. De Raad van State gaf minister Ollongren van Binnenlandse Zaken vandaag groen licht om in de intrekkingswet expliciet te regelen dat over de afschaffing geen referendum kan worden gehouden. Meteen daarop diende de minister het wetsvoorstel in bij de Tweede Kamer.

Een stembureau in Rotterdam tijdens het eerste raadgevend referendum Beeld anp

Daarmee is de voorgenomen intrekking het eerste grote wetsvoorstel van het derde kabinet-Rutte, dat zo wil voorkomen dat veel van het regeringsbeleid komend jaar alsnog onderwerp wordt van referenda. In de formatie besloten VVD, CDA, D66 en ChristenUnie de referendumwet uit 2015 weer af te schaffen. Het eerste raadgevende referendum op basis van die wet, het Oekraïnereferendum in april 2016, beviel de vier partijen slecht. Zo'n 2,5 miljoen mensen stemden tegen Nederlandse steun voor het Europees associatieverdrag met Oekraïne. Die uitslag was 'geldig' omdat de opkomstdrempel van 30 procent werd gehaald, maar de nee-stem was tegelijkertijd slechts raadgevend. Het kabinet hoefde de uitslag niet te volgen en deed dat uiteindelijk ook niet. Nederland tekende het associatieverdrag alsnog, al werd een Nederlandse bijlage met punten van zorg toegevoegd aan het verdrag.

Binnen de coalitie heerst de overtuiging dat het raadgevend referendum, met z'n niet-bindende status, vooral werkt als stoorzender binnen de vertegenwoordigende parlementaire democratie. Om te voorkomen dat de afschaffing op zichzelf ook weer onderwerp wordt van een referendum, sluit de intrekkingswet die mogelijkheid expliciet uit. 'Op deze wet is de Wet raadgevend referendum niet van toepassing', aldus artikel V van het wetsvoorstel. Ollongren vind het 'niet logisch' om de mogelijkheid van een referendum open te houden als het kabinet daar juist vanaf wil.

Hoewel de Raad van State, de hoogste adviseur van de overheid, onlangs nog betwijfelde of dat juridisch wel door de beugel kan, geeft de raad nu het groene licht: 'De wetgever kan beslissen om in een latere wet af te wijken van een reeds bestaande wet'. De raad acht dat 'een zuivere benadering'.

Zolang de referendumwet bestaat, hebben burgers nog de mogelijkheid over andere wetgeving referenda te organiseren. Begin deze maand maakte de Kiesraad bekend dat er een referendum komt over de Wiv, de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten. De initiatiefnemers haalden 384 duizend handtekeningen op. Dit referendum vindt plaats op 21 maart, gelijktijdig met de gemeenteraadsverkiezingen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden