Kabinet kan geliefde oppositie nog niet zomaar vaarwel zeggen

Het Centraal Planbureau kwam dinsdag met gunstige prognoses: het begrotings-tekort daalt, de economie trekt aan. Een opsteker voor het kabinet, dat mede dankzij de steun van drie oppositiepartijen overeind bleef.

Succes kent vele vaders. In dit geval zijn het niet alleen Mark Rutte en Diederik Samsom die tevreden toekijken hoe de economie en de overheidsfinanciën langzaam uit het dal krabbelen. Over hun schouder kijken Alexander Pechtold, Arie Slob en Kees van der Staaij - de C3 - mee: dit is ook hun kindje. Geboren om stabiliteit te creëren, zoals D66-leider Pechtold zegt. Maar het politieke huwelijk waarin het kind moet opgroeien, wordt vanaf nu wel op de proef gesteld.


Het Centraal Planbureau kondigde dinsdag de lente aan: de economische groei trekt verder aan, de werkloosheid loopt volgend jaar iets terug en het begrotingstekort daalt zowel dit als volgend jaar flink. Dit jaar komt het tekort uit op 2,9 procent, nipt onder de Europese begrotingsnorm. Volgend jaar daalt het verder naar 2,1 procent, denkt het CPB. Ook vorig jaar blijkt het tekort onder de 3 procent te hebben gezeten. Sinds het begin van de kredietcrisis in 2008 was dat niet meer gelukt.


Nog meer lichtpuntjes: de economische groei trekt aan. Dit jaar tot 0,75 procent en volgend jaar tot 1,25 procent. De werkloosheid loopt dit jaar nog op tot 650 duizend personen, maar daalt volgend jaar naar 635 duizend. De inflatie komt in beide jaren uit op 1,5 procent. De koopkracht verbetert dit jaar met 1,25 procent.


Rutte en Samsom zullen spinnen van tevredenheid. Na de eerste ronduit chaotisch verlopen anderhalf jaar van hun kabinet werd het regeerakkoord uit het moeras getrokken door de samenwerking met 'de meest geliefde oppositiepartijen' D66, ChristenUnie en SGP. Sinds enige tijd passeert de ene na de andere sociaal-economische hervorming het parlement. Nu komt de sanering van de overheidsfinanciën op het schema waar PvdA en VVD op rekenden in de formatie van 2012. Daardoor kan de druk een beetje van de ketel: voor dictaten uit Brussel hoeven we voorlopig niet meer te vrezen.


Dat roept wel de vraag op hoe de coalitie verder wil regeren. Het goede nieuws betekent hoe dan ook een wijziging van de spelregels. Vorig jaar was de steun van Pechtold, Slob en Van der Staaij bittere noodzaak. De druk vanuit Brussel dreef hen bij elkaar. Nu is het kabinet zo opgeschoten dat het verleidelijk wordt de C3 los te laten. Met z'n tweeën regeren is wel zo overzichtelijk.


Maar afscheid nemen van de 'meest geliefde oppositie' kan toch niet zomaar. Daarvoor zijn verschillende redenen. Bijvoorbeeld dat het economische herstel pril is. Of zoals Pechtold zegt: 'In Oekraïne is een zeer brisante situatie, dat kan zomaar het economisch groeipercentage vóór de komma verpesten.'


Ook zijn het geen kortebaanafspraken die de vijf partijen in de herfst van vorig jaar hebben gemaakt. Ze vergen uitwerking en werken door in 2015, soms tot 2017. In dat jaar, aan het eind van de rit, wil het kabinet 51 miljard euro aan bezuinigingen hebben gerealiseerd.


En dan is er nog een grote hervorming waarvoor het kabinet de C3 nodig heeft om verzekerd te zijn van een meerderheid in de Eerste Kamer. Dat is de zorg. Het kabinet wil de ouderenzorg aan gemeenten overdragen en thuisverpleging aan de ziektekostenverzekeraar. Voor zorg in instellingen als verpleeg- en verzorgingshuizen wordt de toegang beperkt. Het moet in 2017 ruim 2 miljard euro aan besparing opleveren. De wetsvoorstellen moeten nog voor de zomer door het parlement. Veel van de al gemaakte afspraken vergen bovendien nog uitwerking. Bijna wekelijks spreken Pechtold, Slob en Van der Staaij bijvoorbeeld met Dijsselbloem over de uitwerking van het begrotingsakkoord 2014.


CDA-leider Sybrand Van Haersma Buma heeft al aangekondigd graag mee te praten over de begroting voor 2015. Dijsselbloem wimpelt dat vooralsnog af. Omdat dat de relatie met de C3 onder druk zou zetten en omdat het CDA dan in principe zou moeten tekenen voor alle eerdere afspraken. Dan ligt voortzetting van de omgang in het politieke huwelijk met de C3 voor de hand. Dat lijkt het best voor het opgroeien van het kind - het prille economische herstel.


Vorig jaar had Rutte II de steun van D66, ChristenUnie en SGP nog hard nodig. Veranderen de spelregels nu het economisch lente wordt?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.