Kabinet kan geen kant op met de dure diesel

Boze vrachtwagenchauffeurs rukken vandaag op naar Den Haag. Een groot deel van de Kamer vindt dat er snel iets moet gebeuren, maar het kabinet zit klem....

'Iets meer warmte naar de transportbranche mag het kabinet wel uitstralen', sputtert VVD-kamerlid Hofstra over de harde opstelling van partijgenoot Zalm. De bewindsman van financiën wil niet voor volgende week woensdag beslissen over een eventuele compensatie voor de dure diesel. Dan pas buigt de Europese Transportraad zich over het probleem.

Binnen de VVD, vanouds de partij van de automobilist, begint men zich echter zorgen te maken over de standvastigheid van de eigen minister. Fractieleider Dijkstal vindt dat het kabinet snel met de vrachtwagenchauffeurs aan tafel moet gaan zitten. Ook D66 maakt zich zorgen en wil het Europees overleg vervroegen. Oppositiepartij CDA lonkt al langer naar autorijdende kiezers en beschuldigt het kabinet van 'spelen met vuur'. Dat doet pijn bij de VVD, die al eerder het bij automobilisten gehate rekeningrijden slikte.

Maar het kabinet zit klem. Een algemene accijnsverlaging past niet in het paarse beleid om het gebruik van de auto duurder te maken en het bezit goedkoper. Zo'n verlaging loopt bovendien snel in de honderden miljoenen. Er is voor volgend jaar al een belastingverlaging van ruim 6,5 miljard gulden afgesproken. Bij nog meer lastenverlichting dreigt de economie oververhit te raken. En accijnsverlaging speelt in Zalms ogen alleen maar de oliemaatschappijen en de olielanden in de kaart.

De Kamer wil een compensatie voor de transportsector alleen door de teruggaveregeling voor diesel (nu 5,2 cent) met tien tot twintig cent per liter te verhogen. Maar hier gooit Europa roet in het eten. Uitbreiding van deze regeling voor 'paarse diesel' mag alleen als de accijnzen omhoog gaan; en dat is momenteel wel het laatste wat Den Haag wenst.

Hofstra vindt dat het kabinet zich niet 'door Europa mag laten ringeloren' en bepleit eenzijdige stappen à la Frankrijk en België. Zalm heeft evenwel scherpe kritiek geuit op de Franse alleingang. Bovendien ligt de Franse dieselprijs ook na de verlaging nog steeds boven de Nederlandse.

Zalm kan de paarse dieselregeling alleen verruimen als alle andere EU-lidstaten daarmee komende woensdag instemmen. Dat biedt wel een uitweg, want de Europese regels verbieden een hogere compensatie niet. Maar de ervaring leert dat het moelijk is om alle Europese neuzen een kant uit te krijgen.

De wegenbelasting biedt ook al weinig mogelijkheden, omdat de Nederlandse vrachtwagenchauffeur in verhouding al weinig betaalt, nauwelijks meer dan grote personenauto's. Het kabinet heeft voor volgend jaar wel een verlaging van de wegenbelasting in petto, maar die is vooral voor schone en zuinige auto's bedoeld.

Er is zo'n 35 miljoen voor uitgetrokken. Komende jaren gaat de wegenbelasting verder naar beneden, maar de coalitiepartijen willen nu al ruim 300 miljoen extra uittrekken. De VVD wil zelfs dat deze belasting op termijn helemaal verdwijnt.

Autobezit goedkoper, gebruik duurder. Dat laat zich ook niet rijmen met teruggave van het 'kwartje van Kok', wat het CDA zo graag wil. Deze door Hofstra 'het kwartje van Lubbers' genoemde accijnsverhoging moest begin jaren negentig het financieringstekort van het kabinet Lubbers III wegwerken. Volgens het CDA was het een tijdelijke maatregel, maar zelfs de VVD houdt vol dat het nooit als tijdelijk bedoeld was. 'Lees de Kamerhandelingen er maar op na,' zegt Zalm.

Hij ergert zich aan het populisme van het CDA, dat voor autobezitters wel lastenverlaging wil, maar tegelijk waarschuwt dat door de algemene belastingverlaging van Paars II het gevaar van oververhitting van de economie dreigt.

De strijd om de autorijdende kiezer is hard. Na het rekeningrijden accepteert de VVD hoge benzineprijzen. Dat had tot nu toe geen consequenties in de opiniepielingen, maar het CDA blijft het de liberalen moeilijk maken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden