nieuws

Kabinet investeert liever in nieuwe projecten dan in herstel van ‘kaasschaafbezuinigingen’

De rijksoverheid heeft in financieel goede tijden zoals nu te weinig oog voor het wegwerken van achterstallig onderhoud dat het gevolg is van eerdere ‘kaasschaafbezuinigingen’. Dat constateert de Algemene Rekenkamer in zijn jaarlijkse oordeel over de besteding van overheidsgeld. 

Minister Wopke Hoekstra van Financiën en Arno Visser, president van de Algemene Rekenkamer, overhandigen het Financieel Jaarverslag van het Rijk 2018 en het Rijksjaarverslag 2018 aan de voorzitter van de Tweede Kamer, Khadija Arib. Beeld ANP

Minister Hoekstra van Financiën presenteert op ‘Woensdag Gehaktdag’, de derde woensdag in mei, traditioneel de jaarverslagen van de rijksoverheid. De Rekenkamer heeft daar dan al een kritische blik op geworpen.

Dit jaar kraakt de controleur een kritische noot over de doelmatigheid van de extra investeringen die dit kabinet heeft aangekondigd en deels al heeft gedaan. Daarbij valt het de Rekenkamer op dat het terugdraaien van eerdere bezuinigingen op rijksdiensten weinig prioriteit krijgt. Zodra er weer geld is, investeert de regering dat liever in nieuwe projecten. Maar dat geld blijft vaak op de plank liggen, terwijl oude gaten in het budget dus niet worden gedicht.

Goedkoop is duurkoop

Na de economische crisis van 2008 is er bijvoorbeeld flink bezuinigd op onderhoud van infrastructuur. Goedkoop is hier soms duurkoop gebleken, schrijft de Rekenkamer. ‘Het louter boekhoudkundig afromen van het budget maakt bruggen, wegen, sluizen en IT-systemen niet goedkoper in onderhoud. Integendeel, te laat repareren wat kapot is gegaan leidt vaak tot hogere kosten.’

Als voorbeeld noemt de Rekenkamer de frequente stremmingen van de Sluis Bosscherveld bij Maastricht. Die was vorig jaar meer dan een maand buiten gebruik door achterstallig onderhoud dat al jaren geleden was opgemerkt, maar dat Rijkswaterstaat had genegeerd wegens andere prioriteiten. Grotere binnenvaartschepen moesten daardoor flink omvaren, met alle economische schade van dien. Binnenvaartorganisaties trokken begin deze maand nog aan de bel over de vele storingen aan sluizen en bruggen die het gevolg zijn van bezuinigingen op het onderhoudsbudget. Inmiddels heeft minister Van Nieuwenhuizen (Infrastructuur en Waterstaat) er alsnog extra geld voor uitgetrokken, maar repareren is vaak duurder dan tijdig onderhoud plegen.

Teleurstelling

Ook over de baten van reorganisaties is de overheid vaak te optimistisch, vindt de Rekenkamer. ‘Reorganisaties leiden niet als vanzelf tot besparingen, zoals bij sommige bedrijfsonderdelen de aanname was. ICT was vaak het toverwoord om zaken slimmer en dus goedkoper georganiseerd te krijgen. Hoge ambities gingen gepaard met grote politieke verwachtingen omtrent de wonderen die de technologie zou verrichten. Een paar jaar later zijn we vooral teleurstellingen rijker.’ Hoewel de verwachte efficiëntiewinst dus niet wordt behaald, trekt de regering daaruit niet de consequentie dat het budget weer omhoog moet. Het gevolg is dat de prestaties van de organisatie eronder lijden.

De andere kant van de medaille is dat het kabinet het geld dat het voor nieuwe aankopen en investeringen reserveert, niet tijdig uitgegeven krijgt. Dit kabinet heeft bijvoorbeeld miljarden uitgetrokken voor extra personeel in de verpleegzorg, maar zorginstellingen krijgen in deze krappe arbeidsmarkt hun vacatures niet vervuld. Daardoor blijft het gereserveerde geld op de plank liggen. Investeringen in defensiematerieel laten ook lang op zich wachten omdat de aanbesteding van – pak ‘m beet – nieuwe onderzeeboten erg veel tijd kost. Ook de Rekenkamer kreeg niet boven water hoeveel van de 4 miljard euro aan extra investeringen nou daadwerkelijk is uitgegeven. ‘De ironie is dat zelfs een door de minister van Financiën goedgekeurd bestedingsplan dus geen garantie voor besteding is.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.