Kabinet introduceert maand wachttijd voor bijstand

Het kabinet introduceert een wachttijd voor de bijstand. Wie een bijstandsuitkering aanvraagt, moet eerst vier weken aantoonbaar op zoek naar werk of scholing. Pas als dat niets oplevert, wordt de uitkering toegekend. Dit regime gold tot nu toe alleen voor mensen jonger dan 27 jaar.

Beeld anp

Met die aanscherping hoopt staatssecretaris Jetta Klijnsma (PvdA) van Sociale Zaken het aantal uitkeringen te verlagen. De bewindsvrouw stuurde haar plan maandag naar de Tweede Kamer. Zij borduurt voort op experimenten die in elf gemeenten al zijn gehouden met verschillende varianten van een wachttijd. Daaruit blijkt volgens Klijnsma dat 'tussen de 30 en de 48 procent' van de degenen die zich aanmelden voor bijstand vier weken later alsnog van een uitkering afziet.

De bewindsvrouw oogstte maandag zeer wisselende reacties. Namens coalitiepartner VVD toonde het Kamerlid Sjoerd Potters grote tevredenheid: 'Ik ben blij dat Klijnsma ook dit VVD-punt meeneemt bij de aanscherping van de bijstandswet.' De linkse oppositie daarentegen reageert onthutst. Linda Voortman van GroenLinks meent dat Klijnsma 'elke realiteitsbesef verloren heeft'. Volgens haar moet het kabinet zorgen voor meer werk in plaats van 'mensen die werkloos zijn de duimschroeven nog verder aan te draaien'.

Klijnsma benadrukt dat maatwerk mogelijk is. De experimenterende gemeenten zagen in bepaalde gevallen af van het opleggen van wachttijd. Ook waren er verschillen in de inspanningen die werden verlangd tijdens de wachttijd. 'Maatwerk is dus bij alle gemeenten een sleutelbegrip', aldus Klijnsma.

De nieuwe regel heeft waarschijnlijk het grootste effect voor flexwerkers en zelfstandigen die niet eerst een werkloosheidsuitkering (WW) krijgen, maar meteen in aanmerking komen voor bijstand. In de WW geldt al sollicitatieplicht. En wie uit de WW komt, krijgt niet zomaar bijstand. Daarvoor gelden strenge eisen wat betreft inkomen van partner en spaargeld.

Jongeren
De aanscherping van de bijstand is een gevolg van het regeerakkoord. Een pakket maatregelen waarvan de vier weken wachttijd onderdeel is, moet in totaal 95 miljoen euro opleveren. Met de bijstand is jaarlijks ruim 5,3 miljard euro gemoeid. Ruim 365 duizend mensen krijgen bijstand.

De al geldende wachttijd voor mensen jonger dan 27 heeft volgens Klijns-ma 'een fors instroombeperkend effect'. Zo heeft in Amsterdam eenderde van de jongeren die zich meldden voor bijstand, de uitkering na vier weken niet aangevraagd. Van deze groep vond 37 procent werk of een opleiding. Van de anderen is het lot onbekend.

In Den Haag vroeg 30 procent van de jongeren na vier weken de uitkering niet aan. In Utrecht was dat percentage veel hoger: 64 procent. De helft van deze groep blijkt 'inkomsten uit veelal wisselende werkzaamheden te hebben kunnen genereren', meldt Klijnsma.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden