nieuwscode zwart

Kabinet houdt voet bij stuk: geen voorrang voor jongeren op de intensive care

Het kabinet verbiedt artsen bij wet om jongeren op niet-medische gronden voorrang te geven op ouderen bij de toegang tot de intensive care. Als er te weinig bedden zijn en alle medische argumenten op zijn, mag er alleen nog worden geloot. 

Ministers Hugo de Jonge (Volksgezondheid), Tamara van Ark (Medische Zorg) en premier Mark Rutte bij het debat over het coronavirus in de Tweede Kamer.Beeld ANP

Daarmee schuift het kabinet het advies van de Federatie Medisch Specialisten en de artsenfederatie KNMG definitief opzij. Zij wilden leeftijd wel een rol laten spelen als alle andere criteria gelijk zijn. Het kabinet had daar eerder al bezwaar tegen en volgt nu definitief de wens van een meerderheid in de Tweede Kamer om selectie op leeftijd te verbieden. Het wil nadrukkelijk geen generatiestrijd bij de deur van de ic’s. 

Dat maakte minister Van Ark voor Medische Zorg maandag duidelijk in een brief aan de Tweede Kamer. Daarmee beslecht het kabinet een debat dat sinds de uitbraak van de coronapandemie werd gevoerd met de ziekenhuizen: wat te doen als de landelijke ic-capaciteit te klein blijkt om alle patiënten de benodigde zorg te kunnen bieden? Dat debat wint weer aan actualiteit nu de ziekenhuizen waarschuwen dat in de loop van januari ‘code zwart’ dreigt aan te breken. In dat geval moeten er patiënten worden geweigerd. 

Van Ark benadrukt dat met de coronamaatregelen, de uitbreiding van de ic-capaciteit en de hulp van Duitse ziekenhuizen alles op alles wordt gezet om het niet zover te laten komen. De situatie waarin geselecteerd moet worden, is ‘nu niet en hopelijk nooit aan de orde’, aldus Van Ark, maar ze wil wel ‘op alle scenario's voorbereid zijn’.

Selectieproces

Zelfs bij een tekort aan bedden speelt selectie op leeftijd voorlopig geen rol. Eerst geven medische argumenten dan de doorslag: wie heeft de beste kans op goed herstel? De volgende stap is selectie op basis van de ligtijd: patiënten die naar verwachting een relatief korte ic-opname nodig hebben, gaan dan voor. In de praktijk zullen mensen die moeten herstellen van bijvoorbeeld een ongeluk, een bloedvergiftiging of een hersenaandoening dan vaak voorgaan op coronapatiënten, die relatief lang op de ic liggen.

De volgende groep met voorrang is het zorgpersoneel dat extra risico loopt door het werk in de frontlinie. Het gaat dan met name om artsen en verpleegkundigen die besmet zijn geraakt door hun zorg voor coronapatiënten en door gebrek aan beschermende werkkleding. Die situatie deed zich in het voorjaar van 2020 met name voor in veel verpleeghuizen.

Tot zover is het kabinet het nog eens met de Federatie Medisch Specialisten en de artsenfederatie KNMG. Het meningsverschil begint bij de vraag wat er in de laatste fase moet gebeuren. De artsen willen dan werken met leeftijdscohorten: 0-20 jaar, 20-40 jaar, 40-60 jaar, 60-80 jaar, 80 jaar en ouder. Hun gedachte daarbij is het ‘fair-inningsargument’: iedereen moet in de loop van het leven zoveel mogelijk gelijke kansen hebben om alle levensfases te doorlopen. Dan gaat een twintiger dus voor op een zestiger. 

Net als veel ouderenorganisaties en de Tweede Kamer heeft het kabinet daar moeite mee. Het wil ‘geen afbreuk doen aan de weloverwogen ethische overwegingen’ van de artsen, maar het voorziet problemen met de grenzen van de leeftijdscohorten: waarom zou iemand van 39 voorgaan op iemand van 40? Ook heeft het bezwaren tegen de redenering. ‘Jongeren hebben niet altijd een langere levensverwachting dan ouderen. Op basis van fundamentele gelijkwaardigheid van alle mensen staat het kabinet op het standpunt dat het uitgesloten is dat de belangen van jongere generaties en oudere generaties bij verder leven tegen elkaar worden afgewogen. Ieder mensenleven is evenveel waard.’

De consequentie is dat in het uiterste geval moet worden geloot. ‘Dat is, hoe tragisch ook, het meest rechtvaardige, ultieme selectiecriterium.’ Om te voorkomen dat er in geval van nood in de ziekenhuizen toch nog over gediscussieerd kan worden, zal het kabinet de selectieprocedure ‘met spoed’ vastleggen in de wet. 

‘Een goede leefstijl geeft geen voorrang in de reddingsboot’

Door de coronacrisis staat medische ethiek volop in de belangstelling. Inez de Beaufort verdiepte zich er een loopbaan lang in en buigt zich over vijf medisch-ethische dilemma’s bij haar afscheid als hoogleraar. Lees het interview.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden