NieuwsJeugdzorg

Kabinet grijpt in bij de jeugdzorg, maant gemeenten tot samenwerken

Gemeenten moeten gaan samenwerken in de jeugdzorg. Er komen 42 regio’s waarin gemeenten de specialistische zorg samen moeten regelen. Deze regio’s moeten in langlopende contracten reële prijzen afspreken met zorgaanbieders.

Twee meiden van internaat Lievenshove op de trampoline in de tuin. Voor kinderen met complexe problemen willen De Jonge en Dekker gemeenten dwingen tot samenwerking in zo’n 42 regio’s.Beeld Hollandse Hoogte / Joyce van Belkom

Minister Hugo de Jonge van Volksgezondheid en minister Sander Dekker voor Rechtsbescherming kondigen in een brief aan de Tweede Kamer een reeks wetswijzigingen aan waarin zij de teugels in de jeugdzorg aanhalen. Sinds 2015 zijn gemeenten verantwoordelijk voor alle jeugdzorg. Zij raken nu een deel van de vrijheid om de jeugdzorg naar eigen inzicht te regelen weer kwijt.

De overdracht van de jeugdzorg aan gemeenten is geen onverdeeld succes en heeft vooral voor kinderen met complexe problemen tot veel problemen geleid. Jeugdzorginstellingen kregen te maken met verschillende eisen die gemeenten stelden bij het afsluiten van contracten, die vaak ook kortlopend waren. De eerste specialistische instellingen zijn inmiddels failliet gegaan zoals Juzt, Lijn 5 en de Hoenderloo Groep. Als noodverband heeft De Jongen dit jaar een pot van 20 miljoen euro voor noodsubsidies beschikbaar gesteld.

Vrijblijvendheid

Gemeenten werken weliswaar vaak samen met buurgemeenten maar, zo schrijven de ministers, ‘de vrijblijvendheid van de samenwerking in de jeugdhulpregio zorgt ervoor dat het samenwerken de gemeenten veel tijd en energie kost’. Zo werkt Amsterdam nu nog samen met veertien omringende gemeenten, maar volgend jaar valt dat verband uit elkaar.

Gemeenten van hun kant probeerden de toeloop op de jeugdzorg in te dammen met eigen organisaties. Voor kinderen met complexe problemen zijn lange wachtlijsten ontstaan voordat zij hulp krijgen.

Het resultaat is dramatisch. Jongeren krijgen te laat passende hulp en worden vaker doorgeplaatst. Er zijn meer crisisincidenten en langere wachtlijsten. ‘De werkdruk en wachttijden’, schrijven de ministers, ‘voor de specialistische hulp nemen toe, met financiële zorgen, hoog ziekteverzuim en een hoog personeelsverloop tot gevolg.’

Contracten voor drie jaar

Juist voor kinderen met complexe problemen willen De Jonge en Dekker gemeenten dwingen tot samenwerking in zo’n 42 regio’s. Die moeten contracten van drie jaar afsluiten met gespecialiseerde instellingen zodat die duidelijkheid krijgen over de continuïteit van de zorg die zij kunnen leveren. Het gaat bijvoorbeeld om intensieve ambulante vormen van jeugdhulp, jeugdhulp in het kader van een urgente crisissituatie, pleegzorg en gezinsvervangend verblijf, verslavingszorg en jeugdreclassering.

Voorlopig gaan De Jonge en Dekker uit van de bestaande 42 jeugdhulpregio’s. Zij zien daarbij wel een probleem. In 2015 werden gemeenten ook verantwoordelijk voor alle zorg aan zelfstandig wonenden hulpbehoevenden en voor de Participatiewet. Deze zorg, de Particpatiewet en de jeugdzorg heten samen het ‘sociaal domein’. De Jonge en Dekker ‘beseffen dat er een spanning is met andere regio-indelingen in het sociale domein. Dit belemmert een integrale aanpak binnen het sociale domein.’ De minister van Binnenlandse Zaken mag zich hier van hen over buigen.

Reële tarieven

De jeugdzorgregio’s moeten met zorgaanbieders in langlopende contracten voortaan niet meer de laagste prijs bedingen maar ‘reële tarieven’. Daarbij moet rekening worden gehouden met bijvoorbeeld de kosten van beroepskrachten, kosten voor niet-productieve uren van de beroepskrachten als gevolg van verlof, ziekte, scholing, werkoverleg en ‘overheadkosten’.

De afgedwongen samenwerking van gemeenten in jeugdzorgregio’s was al aangekondigd in het regeerakkoord in 2017. De Jonge en Dekker willen voor de zomer een wetsvoorstel publiceren dat na een inspraakronde mogelijk in het najaar bij de Tweede Kamer wordt ingediend. Het is de vraag of het parlement de behandeling kan afronden voor de verkiezingen gepland in maart volgend jaar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden