Nieuws MH17

Kabinet gaat niet-sluiten Oekraïens luchtruim voorafgaand aan neerhalen MH17 onderzoeken

Het kabinet gaat inventariseren welke mogelijkheden er zijn om ‘nader feitenonderzoek’ te doen naar het niet-sluiten van het luchtruim voorafgaand aan het neerhalen van vlucht MH17 boven Oekraïne in juli 2014. Een grote Kamermeerderheid – inclusief alle regeringspartijen – vroeg hier dinsdagavond om in een MH17-debat.  

November 2014: onderzoek van het Joint Investigation Team op de plek waar MH17 neerstortte. Beeld AFP

De afgelopen jaren legde het parlement zich neer bij het regeringsstandpunt dat dit niet nodig is – maar nu was het de regering die water bij de wijn moest doen. Minister van Buitenlandse Zaken Stef Blok zei dat er ‘juridisch’ geen reden is Oekraïne aansprakelijk te stellen en dat zo'n onderzoek naar het niet-sluiten van het luchtruim in de praktijk ‘bijzonder lastig’ zal zijn en ‘geen makkelijke opgave’ – omdat daarvoor de medewerking van Oekraïne én Rusland nodig zal zijn. 

Chris van Dam (CDA), die samen met de SP de motie indiende die de regering tot een koerswijziging dwingt, zei begrip te hebben voor het regeringsstandpunt dat Oekraïne goed heeft meegewerkt aan het onderzoek van het Joint Investigation Team (JIT) naar de toedracht. Maar hij herinnerde er aan dat de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OvV) eerder concludeerde dat er ‘genoeg aanwijzingen’ waren voor Oekraïne om het luchtruim te sluiten in de dagen voordat MH17 werd neergeschoten. ‘Het belang van een echt volledig feitenonderzoek gaat over het inzicht van de nabestaanden, snappen wat er gebeurd is. Het gaat ook over leren van dit soort situaties, over aansprakelijkheid wil ik het nu niet eens hebben.’ 

Internationale afspraken

Op de vraag van sommige partijen waarom er nog steeds geen bindende internationale afspraken gemaakt zijn over het sluiten van het luchtruim boven oorlogsgebieden, antwoordde Blok dat dit bij nogal wat landen stuit op verzet omdat zulke afspraken een inbreuk zijn op hun nationale soevereiniteit. 

Oekraïne sloot overigens volgens de Europese luchtverkeersleidingsorganisatie Eurocontrol enkele dagen voordat vlucht MH17 werd neergehaald – en nadat een veel lager vliegende Oekraïense Antonov door militanten in oorlogsgebied was neergehaald – wél het luchtruim voor burgerverkeer tot circa 9500 meter hoogte . De verklaring daarvoor was dat men ervan uitging dat de militanten alleen beschikten over eenvoudige luchtdoelraketten met een beperkt bereik. Van de aanwezigheid van een geavanceerde Buk-installatie uit Rusland in het oorlogsgebied in Oost-Oekraïne – die achteraf is aangetoond door onder meer het JIT – hadden Oekraïense autoriteiten destijds waarschijnlijk geen weet.   

Hoewel alle aanwezige partijen in het debat hun grote steun (bleven) uitspreken voor de wijze waarop de regering ‘gerechtigheid zoekt’ inzake het neerhalen van vlucht MH17, vertoonde het eensgezinde front voor het eerst kleine barstjes. Zo uitten D66, PvdA en GroenLinks hun verbazing en frustratie dat minister Blok ná de controversiële gevangenenruil tussen Oekraïne en Rusland – waarbij een mogelijke betrokkene, de Oekraïener Volodymyr Tsemach, onder grote Russische druk aan Moskou werd overgedragen – de Russische regering slechts op het niveau van de zaakgelastigde in Den Haag had aangesproken. Volgens Blok was het bij de VN in New York vorige maand 'wegens volle balboekjes’ niet gelukt zijn ambtgenoot Lavrov te spreken.

Blok benadrukte dat Nederland op alle niveaus heeft geprobeerd de uitlevering van Tsemach door Oekraïne aan Rusland te voorkomen, en dat hij alles in het werk zal stellen om herhaling hiervan te voorkomen. Kamerleden die zich zeer kritisch uitlieten over ‘de knieval van Oekraïne’ hield hij evenwel voor dat de Oekraïners vonden ‘dat ze voor een onmogelijke keus stonden’ - omdat Rusland al langere tijd en illegaal Oekraïense zeelieden en anderen vasthield. 

Vijf jaar na MH17 is er nog steeds geen vliegprotocol voor oorlogsgebieden
De luchtvaartbranche is nog altijd niet eensgezind wat betreft het vliegen boven conflictgebieden. Landen beslissen zelf of hun luchtruim veilig is voor verkeersvliegtuigen en luchtvaartmaatschappijen maken hun eigen risicoafwegingen.

Rusland dwarsboomt MH17-proces openlijk
Nederland is de verliezende partij geworden bij een gevangenenruil tussen Oekraïne en Rusland. Met de overdracht van Vladimir Tsemach aan Moskou is een getuige en mogelijke verdachte in het MH17-proces buiten bereik gekomen van de rechtbank in Den Haag.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden