Kabinet erkent fouten; toch nog grimmig slot debat

Het kabinet-Rutte geeft toe fouten te hebben gemaakt bij de mislukte evacuatie van een Nederlander in het Libische Sirte. Met name minister Hans Hillen van Defensie (CDA) betreurde gisteravond laat tegenover de Tweede Kamer de gang van zaken.

Hans Hillen Beeld anp

Hillen zei 'enorme spijt' te hebben dat een helikopterbemanning bij de evacuatie is opgepakt. Hillen: 'Je neemt risico's met beperkt zicht.'

Het fregat Hr.Ms. Tromp dat voor de kust van Libië lag, en de boordhelikopter naar Sirte stuurde, had eerder op de hoogte moeten zijn van de operatie, zei Hillen. Ook had de Militaire Inlichtingen-en Veiligheidsdienst (MIVD) moeten worden geraadpleegd. Voorts erkende Hillen dat de informatievoorziening aan de Kamer tekortschoot.

Ruiterlijk toegeven
Ook minister Uri Rosenthal van Buitenlandse Zaken (VVD) erkende dat er fouten zijn gemaakt. 'Dat moet ik ruiterlijk toegeven.'

En ook premier Mark Rutte trekt lessen uit de mislukte evacuatie-operatie. Hij nam verantwoordelijkheid voor wat er in de uitvoering van de operatie mis ging en zal daar 'acties op zetten'. 'Maar of en in hoeverre de problemen dan waren voorkomen, kan ik niet inschatten', voegde hij er aan toe.

Het kabinet werd geconfronteerd met een zeer kritische Tweede Kamer, die zijn pijlen vooral richtte op minister Hillen.

De Tweede Kamer toonde zich verbijsterd over de gebrekkige informatie van het kabinet en de langs elkaar heen werkende onderdelen van Defensie. Het bleef onduidelijk waarom de Nederlandse ingenieur op 27 februari moest worden weggehaald. Het kabinet vreesde dat het een dag later niet meer zou kunnen vanwege het wankelende Libische regime.

Vermijdbaar
Minister Rosenthal zei meteen dat waar fouten 'vermijdbaar zijn, ze niet te horen worden gemaakt'. Hij erkende dat er zeker een andere afweging was gemaakt als in Den Haag bekend was geweest dat de evacuatieplek precies naast een paleis van Kadhafi lag dat door diens aanhangers werd beveiligd.

Het kernkabinet, bestaand uit Rosenthal, Hillen, premier Mark Rutte (VVD) en vice-premier Maxime Verhagen (CDA), nam op de middag van 27ste februari het evacuatiebesluit. Bij de mislukte actie werden drie Nederlandse bemanningsleden van de helikopter door Libiërs opgepakt en bijna twee weken vastgehouden.

Roekeloos
Het besluit tot de riskante missie werd door de betrokken bewindslieden genomen zonder informatie van de MIVD. 'Roekeloos', oordeelde PvdA-Kamerlid Frans Timmermans. Het bedrijf Royal Haskoning, de werkgever van de evacué, bleek wel cruciale informatie te hebben. SP-Kamerlid Harry van Bommel: 'Wie moeten we in het regeringsvak hebben: u of de directie van Haskoning?'

De Kamer, al geïrriteerd door eerdere affaires op Defensie en onvolledige informatie, was in eerste termijn uit op een ruiterlijk gebaar. Het debat kreeg een zwaarder gewicht omdat onder Hillens verantwoordelijkheid een zware bezuinigingsoperatie wordt ondernomen en er nog missies op stapel staan in Libië en Afghanistan. Daarmee draaide het debat vooral om de vraag of Hillen nog voldoende vertrouwen geniet. Eerder op de avond stelde SGP-fractievoorzitter Cees van der Staaij dat Hillen moest aantonen controle te hebben over zijn departement.

Weinig geloof
Verschillende fracties zeiden weinig geloof te hechten aan de argumentatie van het kabinet dat de evacuatie-operatie wel moest zijn uitgelekt naar de Libiërs. In de woorden van GroenLinkser Arjen el Fassed: 'Als een helikopter op klaarlichte dag drie kwartier nodig heeft om aan de kust te komen, denkt u dan dat er sprake is van een verrassingeffect?'

Ook maakte de oppositie zich druk over de laconieke houding van Hillen. D66-leider Pechtold zette hem weg als 'de vleesgeworden arrogantie'. Want na de ministerraad had Hillen gereageerd op de ophef met de tekst dat hij als Kamerlid ook wel eens verontwaardigd was.

Grimmig slot
Na afloop van de eerste termijn leek het kabinet genoeg door het stof te zijn gegaan, en genoeg toezeggingen te hebben gedaan, om de Kamer voorlopig het vertrouwen in de bewindslieden te laten behouden. Geen enkele partij diende een motie van afkeuring of wantrouwen in tijdens de tweede termijn.

Toch kwam het, onverwacht, nog tot een confrontatie tussen Kamer en kabinet. Verscheidene partijen wilden van Rutte horen dat de evacuatie zo niet had mogen plaatsvinden.

Premier Rutte wilde wel toezeggen dat alle geleerde lessen in de toekomst bij een soortgelijke situatie meegenomen zullen worden, en dat dan een evacuatie dus anders zou verlopen, maar hij bleef achter het kabinetsbesluit van 27 februari staan om toen over te gaan tot evacuatie. Die beslissing nu af te wijzen noemt hij 'gratuite'.

Daarmee nam Frans Timmermans van de PvdA geen genoegen, hij vroeg om een derde termijn, tot zichtbare irritatie van Rutte. In die termijn diende hij een motie in waarin wordt gesteld dat de evacuatiemissie in Sirte zo niet had mogen plaatsvinden. De motie werd door Rutte op zijn beurt weer met klem ontraden.

Uiteindelijk werd de motie alleen ondersteund door PvdA, GroenLinks, D66, SP en de Partij voor de Dieren, en werd daarmee verworpen.

Volg de Volkskrant op Twitter
Word vriend van de Volkskrant op Facebook

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.