doorrekening Klimaatakkoord

Kabinet: energiebelasting omlaag, CO2-heffing voor bedrijven

Om te voorkomen dat de lasten van het klimaatbeleid oneerlijk worden verdeeld, zal het kabinet de belasting op de energierekening verlagen. Het bedrijfsleven krijgt juist te maken met een CO2-heffing. Dat kondigde premier Rutte woensdagmiddag aan in reactie op de doorrekening van de klimaatplannen.

Daaruit bleek vandaag dat de in het Klimaatakkoord beoogde reductie van de CO2-uitstoot in 2030 niet wordt gehaald. Volgens het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) draagt onder meer de industrie onvoldoende bij aan het terugdringen van de uitstoot.

De Magnum-centrale met zonnepark van Nuon in Eemshaven. Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Dat beweegt het kabinet tot een stap waar met name VVD en CDA tot nu toe voor terugdeinsden: invoering van een CO2-heffing, die ook de linkse oppositie in de Tweede Kamer al maanden bepleit. Tegelijk wil het kabinet de groeiende onrust over de snel gestegen energierekening voor de huishoudens indammen. Rutte kondigt aan dat de belasting op energie daartoe wordt verlaagd. Verdere details wilde hij nog niet geven.

In de verdere uitwerking van het klimaatbeleid stuurt het kabinet de komende weken ook aan op ander beleid voor de auto’s. Het wil ‘oversubsidiëring’ van dure elektrische auto’s voorkomen. Daarvoor in de plaats komen meer subsidies voor tweedehands auto’s. Ook belooft het kabinet dat de vaste lasten voor benzine- en dieselauto’s niet zullen stijgen. Rutte erkent dat hij die belofte nu al doet omdat er volgende week provinciale verkiezingen zijn. Hij wil juist in die laatste week ‘aan breed draagvlak voor het klimaatbeleid werken’.

De doorrekening liet eerder vanmiddag zien dat de in het Klimaatakkoord beoogde reductie van de CO2-uitstoot met 48,7 megaton (een reductie van 49 procent ten opzichte van 1990) weliswaar binnen de bandbreedte van 31 tot 52 megaton valt, maar dat het halen van dat doel onwaarschijnlijk is als er geen aanvullende maatregelen worden bedacht. Volgens het PBL komt dit ‘door onzekerheden over verdere vormgeving van de afspraken, en over de manier waarop burgers en bedrijven zullen reageren op de voorgestelde beleidsprikkels’. Het is aan de politiek om die onzekerheden weg te nemen, aldus het PBL. ‘Er is nog veel werk aan de winkel.’

Onder meer de industrie draagt te weinig bij. Volgens het Centraal Planbureau (CPB), dat ook de effecten van het ontwerp-Klimaatakkoord in kaart bracht, is de voorgenomen bonus-malusregeling (bedrijven beboeten die niet hun CO2-uitstoot naar beneden brengen) niet concreet genoeg. Ook over het halen van de doelen door de mobiliteitssector bestaan grote onzekerheden: hoe snel neemt het aantal elektrische auto’s bijvoorbeeld toe?

‘Heel vaak kan je de plannen nog op verschillende manieren uitwerken’, zegt Pieter Boot, sectorhoofd Klimaat, Lucht en Energie van het PBL, op de persconferentie over de ruime bandbreedte. ‘En zelfs al zijn ze helemaal uitgewerkt, dan weet je nog niet precies hoe bedrijven daarop gaan reageren.’ 

Kosten lager dan gedacht

De verwachte maatschappelijke kosten van de implementatie van het Klimaatakkoord vallen mee in vergelijking met een eerdere raming op basis van het hoofdlijnen-Klimaatakkoord van afgelopen september. Destijds schatte het CPB de totale klimaatkosten op 3 tot 4 miljard euro per jaar tot en met 2030. In de nieuwste doorrekening worden de kosten fors lager geraamd: op 1,6 tot 1,9 miljard euro per jaar.

Volgens Boot vallen de kosten om verschillende redenen lager uit. Van de afgesproken maatregelen aan de mobiliteitstafel kon het CPB de kosten eerder nog niet uitrekenen. Die kosten zijn negatief, blijkt nu: de plannen leveren geld op. Ook de kosten van de industriemaatregelen zijn afgenomen, omdat de planbureaus nu een nauwkeuriger uitgewerkt plan kregen voorgeschoteld.

De kosten zijn ook lager omdat het Klimaatakkoord waarschijnlijk niet voldoet, waarschuwt Boot. ‘Het doel wordt net niet gehaald. Vooral op het gebied van elektriciteit worden de duurste maatregelen nog niet genomen, zoals het bouwen van die windmolens op zee die het verst weg liggen.’

Volgens het CPB vallen ook de effecten van het akkoord op de koopkracht mee. Tot en met 2021 gaan huishoudens er door het Klimaatakkoord in doorsnee 0,1 procent in koopkracht op achteruit. Tot en met 2030 is het koopkrachtverlies voor huishoudens 0,4 procent. Dat is relatief weinig vergeleken met de verwachte stijging: alleen al voor dit jaar verwacht het CPB een doorsnee verbetering van 1,6 procent. Volgens het planbureau rekenen de industriebedrijven naar verwachting 80 procent van hun kosten door aan de burger.

Direct na de persconferentie van de planbureaus, rond 15.30 uur, geven premier Rutte en minister Wiebes van Economische Zaken een persconferentie met een eerste reactie op de doorrekening.

Planbureau: klimaatbeleid kost Nederlander 1,5 procent inkomensgroei tot 2030

Door de klimaatmaatregelen vallen Nederlandse inkomens in 2030 gemiddeld 1,5 procent lager uit dan zonder het beleid het geval zou zijn. De laagste huishoudens met een totaalinkomen tot modaal, zo’n 38 duizend euro, leveren het meeste in.

Het klimaatakkoord hield de gemoederen bezig. Lees hier wat wij erover schreven.

Nu het akkoord is doorgerekend, is de vraag of de burger klaar is voor concrete  maatregelen. Het kiezerspanel van de Volkskrant twijfelt. ‘Wonderlijk dat mijn eerste levensbehoefte – warmte – zo zwaar belast wordt.’ 

Het Klimaatakkoord leunt stevig op biomassa om de CO2-doelstellingen te halen. Maar waar moet al die biomassa vandaan komen? Gaan we bossen kappen en natuurgebieden ombouwen tot koolzaadakkers?

Oud-minister Ed Nijpels (VVD) leidde de partijen die het Klimaatakkoord sloten. Nu krijgt hij kritiek van voor- én tegenstanders van klimaatmaatregelen. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.